Chạy chức, chạy quyền là một hiện tượng tiêu cực xảy ra trong công tác cán bộ, có ảnh hưởng sâu rộng đến tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong các cơ quan nhà nước. Để ngăn chặn và xử lý tình trạng này, các cơ quan có thẩm quyền đã ban hành nhiều quy định và chính sách nhằm hạn chế, xử lý các hành vi sai phạm trong công tác cán bộ. Sau đây, kính mời quý độc giả cùng NPLaw tìm hiểu các vấn đề pháp lý liên quan đến chạy chức, chạy quyền.

I. Thực trạng về chạy chức, chạy quyền

Chạy chức, chạy quyền hiện nay vẫn là một vấn đề nhức nhối trong công tác cán bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước và uy tín của hệ thống chính trị. Thực tế, hành vi này diễn ra khá phổ biến trong nhiều lĩnh vực, từ việc xin thăng chức, bổ nhiệm cho đến các hoạt động chạy các vị trí lãnh đạo, chức vụ trong các cơ quan, đơn vị. Người có quyền lực, chức vụ trong các cơ quan nhà nước có thể lợi dụng vị trí của mình để tác động, hoặc thông qua môi giới, hối lộ để giúp người khác có được vị trí cao hơn. Các hành vi này không chỉ làm giảm chất lượng công tác cán bộ mà còn làm suy yếu niềm tin của nhân dân vào hệ thống chính trị, tạo ra sự bất bình đẳng và thiếu công bằng trong quá trình tuyển chọn, bổ nhiệm cán bộ. 

Ngoài ra, việc bao che, tiếp tay cho hành vi chạy chức, chạy quyền cũng là một yếu tố thúc đẩy sự tồn tại của hiện tượng này, khiến nó ngày càng trở nên phức tạp và khó kiểm soát. Mặc dù đã có nhiều quy định và biện pháp nhằm ngăn chặn và xử lý hành vi chạy chức, chạy quyền. Nhưng trên thực tế, việc thực thi các quy định này vẫn chưa được thực hiện triệt để, dẫn đến tình trạng tham nhũng, tiêu cực và các vấn đề liên quan vẫn tiếp tục tái diễn.

II. Quy định pháp luật về chạy chức, chạy quyền

1. Chạy chức, chạy quyền là gì?

Chạy chức, chạy quyền là hành vi sử dụng các mối quan hệ, tài sản hoặc quyền lực để tác động, vận động nhằm đạt được vị trí, chức vụ hoặc quyền lợi cá nhân, thường là trong các cơ quan, tổ chức nhà nước hoặc các tổ chức chính trị, xã hội. Đây là hành vi tham nhũng, vi phạm đạo đức công vụ và làm giảm uy tín của các cơ quan, tổ chức.

2. Hành vi chạy chức, chạy quyền bị xử lý thế nào?

Theo Điều 14 Quy định 114-QĐ/TW năm 2023, hành vi chạy chức, chạy quyền sẽ bị xử lý như sau:

  • Khiển trách: Không được quy hoạch cán bộ trong 12 tháng; không bố trí làm công tác tổ chức, cán bộ, thanh tra, kiểm tra;
  • Cảnh cáo: Có thể bị miễn nhiệm, bị hạn chế quy hoạch trong 30 tháng; không làm công tác tổ chức, cán bộ, thanh tra, kiểm tra;
  • Cách chức: Ít nhất 60 tháng sau mới được xem xét quy hoạch lại; không bố trí làm công tác tham mưu, nghiệp vụ về tổ chức, cán bộ, kiểm tra, thanh tra;
  • Khai trừ khỏi Đảng: Cơ quan có thẩm quyền xem xét buộc thôi việc hoặc chấm dứt hợp đồng lao động;
  • Ngoài ra, nếu có kết luận vi phạm rõ ràng đối với các hành vi tiêu cực trong công tác, hồ sơ sẽ được chuyển cho cơ quan chức năng để xem xét xử lý theo pháp luật hiện hành.

Như vậy, hành vi chạy chức, chạy quyền sẽ bị xử lý kỷ luật theo các mức độ như khiển trách, cảnh cáo, cách chức, khai trừ khỏi Đảng hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm.

3. Thẩm quyền xử lý hành vi chạy chức, chạy quyền?

Theo quy định tại Khoản 2, 3, 4 Điều 12 Quy định 114-QĐ/TW, thẩm quyền xử lý hành vi chạy chức, chạy quyền được xác định như sau:

  • Cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo và người đứng đầu địa phương, cơ quan, đơn vị;
  • Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và các cơ quan thông cử
  • Cán bộ, đảng viên; đại biểu Quốc hội, đại biểu hội đồng nhân dân

Như vậy, thẩm quyền xử lý hành vi chạy chức, chạy quyền không chỉ thuộc về các cơ quan pháp luật mà còn bao gồm các tổ chức đảng, lãnh đạo cơ quan, đơn vị và các tổ chức chính trị - xã hội, đảm bảo quá trình xử lý được thực hiện đồng bộ và hiệu quả.

III. Giải đáp một số câu hỏi về chạy chức, chạy quyền

1. Có những loại hành vi nào được xem là chạy chức, chạy quyền?

Theo Điều 4 Quy định 114-QĐ/TW, hành vi chạy chức, chạy quyền bao gồm 06 hành vi chính:

  • Môi giới, đưa và nhận hối lộ để giúp người khác có được chức vụ, quyền lợi;
  • Tặng quà, tiền, tài sản hoặc lợi ích khác nhằm tranh thủ sự ủng hộ của người có thẩm quyền;
  • Chạy tuổi, bằng cấp, thâm niên công tác, danh hiệu để đủ điều kiện thăng tiến;
  • Lợi dụng quan hệ, vị trí công tác, uy tín để gây sức ép hoặc tác động đến người có thẩm quyền;
  • Sử dụng thông tin nội bộ, thông tin bất lợi để đặt điều kiện, gây sức ép với cơ quan, tổ chức;
  • Dùng lý lịch, thành tích công tác để đòi hỏi, gây áp lực nhằm đạt được vị trí, chức vụ mong muốn.

Như vậy, các hành vi nêu trên được xem là chạy chức, chạy quyền và có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của Đảng và pháp luật.

2. Cán bộ chạy chức, chạy quyền có bị kỷ luật không?

Căn cứ Khoản 1, Điều 14 Quy định 114-QĐ/TW năm 2023, các biện pháp xử lý kỷ luật đối với cán bộ có hành vi chạy chức, chạy quyền bao gồm:

  • Khiển trách: Ít nhất 12 tháng sau mới được xem xét quy hoạch, không được làm công tác tổ chức, cán bộ, thanh tra, kiểm tra...
  • Cảnh cáo: Có thể bị miễn nhiệm và phải chờ ít nhất 30 tháng mới được xem xét lại quy hoạch.
  • Cách chức: Phải chờ ít nhất 60 tháng mới được quy hoạch lại.
  • Khai trừ ra khỏi Đảng: Có thể bị buộc thôi việc hoặc chấm dứt hợp đồng lao động.

Như vậy, cán bộ có hành vi chạy chức, chạy quyền sẽ bị kỷ luật bằng một trong các biện pháp trên nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong công tác cán bộ.

3. Biện pháp ngăn chặn hành vi chạy chức, chạy quyền?

Theo Điều 12 Quy định 114-QĐ/TW, để ngăn chặn hành vi chạy chức, chạy quyền, các biện pháp ngăn chặn cụ thể được quy định như sau:

- Trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và lãnh đạo cơ quan, đơn vị: Các cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo, và người đứng đầu cơ quan, đơn vị có trách nhiệm:

  • Phát hiện và xử lý thông tin liên quan đến hành vi chạy chức, chạy quyền, bao che, tiếp tay cho chạy chức, chạy quyền, hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý;
  • Cung cấp thông tin và hỗ trợ yêu cầu kiểm tra, xử lý của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền trong việc phát hiện và xử lý các hành vi này tại cơ quan, đơn vị mình;
  • Bảo vệ và khen thưởng cá nhân phát hiện, tố cáo đúng về hành vi chạy chức, chạy quyền. Đồng thời, xử lý nghiêm các trường hợp tố cáo sai sự thật làm ảnh hưởng đến uy tín người khác.

- Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội: Khi phát hiện hành vi chạy chức, chạy quyền, bao che, tiếp tay cho hành vi này, họ cần kiến nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền kiểm tra và xử lý. Đồng thời, giám sát việc thực hiện các kiến nghị theo quy định.

- Trách nhiệm của cán bộ, đảng viên: Cán bộ, đảng viên có trách nhiệm phát hiện và lắng nghe ý kiến của nhân dân để phản ánh, tố cáo, cung cấp thông tin về hành vi chạy chức, chạy quyền, bao che, tiếp tay cho hành vi này cho các cơ quan có thẩm quyền.
Như vậy, các biện pháp ngăn chặn hành vi chạy chức, chạy quyền được nêu trên góp phần tăng cường công tác phát hiện, xử lý hành vi chạy chức, chạy quyền và đảm bảo tính minh bạch trong công tác cán bộ, đồng thời bảo vệ quyền lợi của những người tố cáo và kịp thời xử lý các hành vi vi phạm.

4. Người phát hiện và tố giác hành vi chạy chức, chạy quyền có được bảo vệ không?

Theo quy định tại khoản 3 Điều 6 và điểm c khoản 1 Điều 12 Quy định 114-QĐ/TW, người phát hiện và tố giác hành vi chạy chức, chạy quyền được bảo vệ trong quá trình tố cáo, cụ thể những cá nhân phát hiện, phản ánh hoặc tố cáo đúng về các hành vi chạy chức, chạy quyền sẽ được bảo vệ và khen thưởng kịp thời. Điều này giúp động viên người tố cáo, đảm bảo sự an toàn và bảo vệ quyền lợi của họ khi tham gia vào quá trình đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực.

Như vậy, việc bảo vệ người phát hiện và tố cáo hành vi chạy chức, chạy quyền là rất quan trọng và được quy định rõ ràng trong các quy định hiện hành, nhằm khuyến khích sự tham gia của mọi người trong việc phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm.

5. Hành vi chạy chức, chạy quyền có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Theo quy định tại Khoản 2 Điều 14 Quy định 114-QĐ/TW năm 2023, đối với các hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ có kết luận vi phạm thì chuyển hồ sơ đến các cơ quan chức năng để xem xét, xử lý theo quy định. Điều này có nghĩa là nếu quá trình kiểm tra, thanh tra hoặc điều tra xác định có hành vi chạy chức, chạy quyền với yếu tố tham nhũng, lợi dụng chức vụ, quyền hạn, thì hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan điều tra, viện kiểm sát để xử lý theo Bộ luật Hình sự.

Như vậy, hành vi chạy chức, chạy quyền có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu liên quan đến việc đưa, nhận hối lộ hoặc các hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng khác. 

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về chạy chức, chạy quyền

Trên đây là bài viết của NPLaw về các quy định về chạy chức, chạy quyền, với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm NPLaw luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và hỗ trợ Quý khách hàng các vấn đề pháp lý liên quan đến chạy chức, chạy quyền. Nếu cần hỗ trợ về các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ với NPLaw theo thông tin sau: