Chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo: Cảnh báo và hướng dẫn xử lý

Chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo đang gây lo ngại cho người tiêu dùng. Cùng tìm hiểu quy định pháp luật và hướng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn.

I. Thực trạng hiện nay của chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo

Hiện nay, tình trạng chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo diễn ra phổ biến, đặc biệt trong lĩnh vực kinh doanh trực tuyến và chuỗi cửa hàng ăn uống. Nhiều sản phẩm được quảng cáo là “sạch”, “tự nhiên” hoặc “cao cấp” nhưng thực tế lại không đạt tiêu chuẩn vệ sinh, nguồn gốc không rõ ràng, thậm chí chứa phụ gia vượt mức cho phép.

Hành vi quảng cáo sai sự thật này không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn làm giảm niềm tin vào thị trường, ảnh hưởng uy tín doanh nghiệp và vi phạm quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

II. Chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo là gì?

Chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo là tình trạng sản phẩm thực tế không đáp ứng các tiêu chuẩn, công dụng hoặc đặc tính đã được nhà sản xuất, phân phối công bố trong nội dung quảng cáo. Đây có thể là hành vi quảng cáo sai sự thật, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng về nguồn gốc, thành phần, giá trị dinh dưỡng hoặc chất lượng sản phẩm.

1. Tầm quan trọng của chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo

Tầm quan trọng của việc kiểm soát chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo nằm ở việc bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và đảm bảo tính minh bạch trong thương mại. Khi sản phẩm không đúng chất lượng như cam kết, người tiêu dùng có thể bị thiệt hại về sức khỏe, kinh tế và mất niềm tin vào doanh nghiệp.

Đồng thời, việc kiểm soát và xử lý hành vi quảng cáo sai sự thật góp phần duy trì cạnh tranh lành mạnh, nâng cao uy tín thương hiệu và củng cố niềm tin của thị trường đối với các sản phẩm an toàn, chất lượng.

2. Những điều cần lưu ý về chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo

Trong bối cảnh thị trường thực phẩm ngày càng đa dạng và cạnh tranh gay gắt, người tiêu dùng dễ bị tác động bởi những thông tin quảng cáo hấp dẫn nhưng thiếu kiểm chứng. Việc nhận diện và hiểu rõ các quy định liên quan đến chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo là điều cần thiết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

• Kiểm chứng thông tin trước khi tiêu dùng: Đối chiếu nội dung quảng cáo với nhãn mác, thành phần, hướng dẫn sử dụng và các giấy chứng nhận an toàn thực phẩm được cơ quan có thẩm quyền cấp; thận trọng với những quảng cáo mang tính “tuyệt đối”.
• Giữ và thu thập bằng chứng: Lưu giữ quảng cáo, hóa đơn, tem nhãn, kết quả kiểm nghiệm (nếu có) và các trao đổi với nhà cung cấp để làm cơ sở khiếu nại hoặc khởi kiện.
• Nhận diện hành vi vi phạm pháp luật: Quảng cáo sai sự thật, gây nhầm lẫn về thành phần, công dụng hoặc nguồn gốc là hành vi bị cấm và có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Quyền của người tiêu dùng và biện pháp khởi kiện: Người tiêu dùng có quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại; đồng thời có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi vi phạm.
• Phòng ngừa dành cho doanh nghiệp: Doanh nghiệp cần quảng cáo trung thực, lưu trữ hồ sơ kiểm nghiệm, xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng và thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh khách hàng.

Việc nắm rõ và tuân thủ các quy định về quảng cáo thực phẩm không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, tạo dựng uy tín lâu dài cho doanh nghiệp.

III. Quy định pháp luật liên quan đến chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo

Việc quảng cáo thực phẩm sai sự thật hoặc không đúng chất lượng thực tế là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm theo Luật Quảng cáo 2012 và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023.

1. Quy định cần lưu ý liên quan đến chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo

Dưới đây là những quy định pháp luật cần lưu ý liên quan đến việc thực phẩm có chất lượng không đúng như quảng cáo:

• Luật Quảng cáo 2012 (Điều 8): Nghiêm cấm quảng cáo sai sự thật, gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng, thành phần, xuất xứ của hàng hóa dịch vụ.
• Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 (Điều 4): Quyền người tiêu dùng được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ; doanh nghiệp có nghĩa vụ đảm bảo tính minh bạch của thông tin sản phẩm.
• Nghị định 38/2021/NĐ‑CP: Quy định xử phạt hành chính đối với quảng cáo thực phẩm, phụ gia thực phẩm không đúng hồ sơ hoặc gây hiểu nhầm công dụng như thuốc

Những quy định này là cơ sở pháp lý quan trọng để giám sát, xử lý và phòng ngừa hành vi quảng cáo thực phẩm không đúng như cam kết.

2. Những vi phạm liên quan đến chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo

Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt trên thị trường thực phẩm, nhiều doanh nghiệp sử dụng quảng cáo như công cụ thu hút khách hàng, nhưng không ít trường hợp lại vượt quá giới hạn cho phép của pháp luật. Dưới đây là những vi phạm thường gặp liên quan đến chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo.:

• Quảng cáo sai sự thật về chất lượng, nguồn gốc hoặc công dụng thực phẩm: Chẳng hạn, quảng cáo thực phẩm là “100% tự nhiên”, “có tác dụng chữa bệnh”, trong khi thực tế không đúng, vi phạm khoản 9 Điều 8 của Luật Quảng cáo 2012.
• Quảng cáo thực phẩm khi chưa được xác nhận nội dung quảng cáo hoặc không phù hợp với hồ sơ công bố: Ví dụ thực phẩm chức năng quảng cáo vượt công dụng đã xác nhận, vi phạm Điều 52 Nghị định 38/2021/NĐ‑CP được sửa đổi bởi Điểm a Khoản 15 Điều 4 Nghị định 129/2021/NĐ-CP và bị phạt từ 5 triệu đến 30 triệu đồng.
• Không ghi đủ hoặc không đọc đúng nội dung bắt buộc dành cho thực phẩm chức năng: Cụ thể không có cảnh báo “Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh”, vi phạm Khoản 1 Điều 52 Nghị định 38/2021/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Điểm a Khoản 15 Điều 4 Nghị định 129/2021/NĐ-CP.
• Quảng cáo gây nhầm lẫn hoặc lừa dối người tiêu dùng như sử dụng hình ảnh bác sĩ, người nổi tiếng, hoặc lời khẳng định vượt quá thực tế sản phẩm — hành vi vi phạm nghiêm trọng bị phạt từ 60 triệu đến 80 triệu đồng theo Khoản 5 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP.

Những vi phạm này không chỉ ảnh hưởng quyền lợi người tiêu dùng mà còn gây mất uy tín cho doanh nghiệp; vì vậy việc tuân thủ các quy định quảng cáo và chất lượng thực phẩm là hết sức quan trọng.

IV. Giải đáp các thắc mắc về chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo

Dưới đây là phần giải đáp những thắc mắc thường gặp liên quan đến tình trạng chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo – một vấn đề đang được người tiêu dùng và cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm hiện nay.

1. Chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo có bị coi là hành vi gian lận thương mại không?

Có. Hành vi đưa ra thực phẩm có chất lượng không đúng như quảng cáo có thể bị xem là hành vi gian lận thương mại trong nhiều trường hợp.

• Khoản 9 Điều 8 Luật Quảng cáo 2012 nghiêm cấm “quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về giá, chất lượng, công dụng, xuất xứ, chủng loại, bao bì, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ”.
• Khoản 5 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với hành vi quảng cáo sai sự thật về chất lượng, xuất xứ, công dụng sản phẩm.

Nếu sản phẩm thực phẩm được quảng cáo là “100% tự nhiên”, “loại cao cấp”, “có công dụng chữa bệnh” nhưng thực tế không đúng như vậy, thì hành vi này không chỉ vi phạm quy định về quảng cáo mà còn có thể bị coi là gian lận thương mại, tức là hành vi lợi dụng hoạt động thương mại để đánh lừa người tiêu dùng và sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật tương ứng.

2. Người tiêu dùng có thể kiện ra tòa nếu chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo không?

Có. Người tiêu dùng hoàn toàn có quyền khởi kiện ra tòa khi phát hiện chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo, vì đây là hành vi xâm phạm trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023.

• Khoản 5 Điều 4 quy định người tiêu dùng có quyền “yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh bồi thường thiệt hại khi sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ không bảo đảm chất lượng, công dụng, giá hoặc không đúng với quảng cáo, cam kết”.
• Khoản 7 Điều 4 xác định người tiêu dùng “có quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện hoặc đề nghị tổ chức xã hội khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của mình”.

Như vậy, nếu thực phẩm được quảng cáo sai sự thật về chất lượng hoặc công dụng, người tiêu dùng có thể khởi kiện trực tiếp ra tòa án, yêu cầu bồi thường thiệt hại, hoặc đề nghị tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tiến hành khởi kiện thay, nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình theo quy định pháp luật.

3. Có bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo gây chết người không?

Có. Nếu hành vi quảng cáo thực phẩm với chất lượng không đúng như đã quảng cáo dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như gây chết người, cá nhân hoặc tổ chức có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015 (Tội quảng cáo gian dối) quy định người nào thực hiện quảng cáo gian dối về hàng hóa, dịch vụ mà đủ điều kiện cấu thành tội sẽ bị phạt tiền hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Hành vi gây chết người có thể được xem xét theo các tội nghiêm trọng hơn như Điều 194 Bộ luật Hình sự 2015 (Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh) hoặc các tội xâm phạm an toàn thực phẩm, nếu phù hợp với yếu tố cấu thành.

Việc quảng cáo thực phẩm sai sự thật không chỉ bị xử phạt hành chính hoặc bồi thường dân sự mà nếu gây hậu quả nghiêm trọng như chết người thì có thể bị khởi tố hình sự, quyết định xử lý phụ thuộc vào mức độ hậu quả, tính chất hành vi và chứng minh được mối quan hệ nhân quả giữa quảng cáo và hậu quả.

4. Trong trường hợp người bán không thừa nhận, tranh chấp về chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo sẽ giải quyết thế nào?

Trong trường hợp người bán không thừa nhận chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo, người tiêu dùng có thể giải quyết tranh chấp theo các bước sau:

• Lưu giữ và thu thập chứng cứ: Hóa đơn mua hàng, quảng cáo, nhãn mác sản phẩm, ảnh chụp tình trạng sản phẩm khi mở hộp, và mọi trao đổi với người bán hoặc nhà sản xuất.
• Gửi yêu cầu bằng văn bản tới người bán/nhà sản xuất: Yêu cầu giải thích, khắc phục hoặc bồi thường theo quy định tại Khoản 5 Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 về quyền được bồi thường thiệt hại khi hàng hóa không đúng như quảng cáo hoặc công bố.
• Khiếu nại tới cơ quan quản lý thị trường: Gửi đơn tới Cục Quản lý thị trường hoặc chi cục quản lý thị trường địa phương để thanh tra, xử lý vi phạm quảng cáo sai sự thật theo Nghị định 38/2021/NĐ‑CP.
• Khởi kiện tại Tòa án nhân dân: Nếu người bán vẫn không giải quyết, người tiêu dùng có quyền khởi kiện dân sự yêu cầu bồi thường thiệt hại do người bán cung cấp thông tin sai, căn cứ quyền tại Điều 4 Khoản 7 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
• Thực hiện phán quyết hoặc quyết định xử lý vi phạm: Nếu tòa án hoặc cơ quan quản lý có quyết định buộc người bán bồi thường hoặc bị phạt hành chính, người tiêu dùng cần theo dõi để đảm bảo được thực hiện đầy đủ.

Người tiêu dùng hoàn toàn có khả năng và quyền chủ động trong việc khởi kiện hoặc khiếu nại khi sản phẩm thực phẩm không đúng như quảng cáo — miễn là có đủ chứng cứ và tuân thủ quy trình giải quyết tranh chấp theo pháp luật hiện hành.

5. Người tiêu dùng cần cung cấp chứng cứ gì khi khiếu nại về chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo?

Khi người tiêu dùng muốn khiếu nại về việc thực phẩm có chất lượng không đúng như quảng cáo, nên chuẩn bị các loại chứng cứ sau để tăng khả năng giải quyết thành công:

• Hóa đơn, biên nhận mua hàng hoặc các chứng từ giao dịch để chứng minh quyền mua và sử dụng sản phẩm.
• Ảnh chụp hoặc sao lưu quảng cáo, thông tin sản phẩm trên website, mạng xã hội hoặc nhãn mác, bao bì sản phẩm thể hiện rõ quảng cáo “100% tự nhiên”, “cao cấp”, “chữa bệnh”...
• Tem nhãn, hướng dẫn sử dụng, giấy công bố/chứng nhận an toàn thực phẩm hoặc kiểm nghiệm sản phẩm (nếu có) để đối chiếu với nội dung quảng cáo.
• Ảnh chụp thực trạng sản phẩm khi mở sử dụng hoặc kết quả phân tích, kiểm nghiệm cho thấy sản phẩm không đáp ứng quảng cáo.
• Biên bản trao đổi, khiếu nại với người bán hoặc nhà cung cấp, viết rõ nội dung không phù hợp với quảng cáo và yêu cầu xử lý.
• Ghi chép hoặc lưu giữ tin nhắn, email hoặc chứng cứ liên quan đến việc quảng cáo và giao dịch để làm bằng chứng.

Việc chuẩn bị đầy đủ và rõ ràng các chứng cứ trên giúp người tiêu dùng bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi sản phẩm thực phẩm không đúng như quảng cáo, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình khiếu nại, khởi kiện hoặc yêu cầu bồi thường thiệt hại.

V. Bạn đang cần một chuyên gia pháp lý hỗ trợ trong việc chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo?

Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc giải quyết tranh chấp hoặc khiếu nại liên quan đến chất lượng thực phẩm không đúng như quảng cáo, hãy liên hệ NPLaw để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm tư vấn và hỗ trợ. Chúng tôi cam kết cung cấp giải pháp pháp lý hiệu quả, bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của bạn theo quy định pháp luật hiện hành.