Việc tìm hiểu thực trạng, quy định pháp luật, ưu đãi cũng như những vướng mắc phát sinh liên quan đến thuế cho sản phẩm mới là cần thiết, nhằm giúp doanh nghiệp vừa tận dụng cơ chế hỗ trợ vừa tuân thủ đúng quy định.
Việc tìm hiểu thực trạng, quy định pháp luật, ưu đãi cũng như những vướng mắc phát sinh liên quan đến thuế cho sản phẩm mới là cần thiết, nhằm giúp doanh nghiệp vừa tận dụng cơ chế hỗ trợ vừa tuân thủ đúng quy định.
I. Thực trạng liên quan đến thuế cho các sản phẩm mới
Sản phẩm mới, đặc biệt là sản phẩm sản xuất thử nghiệm, sản phẩm đổi mới sáng tạo, sản phẩm lần đầu xuất khẩu hoặc sản phẩm mới đưa ra thị trường thường được Nhà nước khuyến khích phát triển thông qua các chính sách ưu đãi về thuế (miễn, giảm, hoàn thuế, ưu đãi thuế suất…).
Tuy nhiên, việc xác định nghĩa vụ thuế, kê khai thuế, xử lý các trường hợp khuyến mại, chuyển nhượng, xuất khẩu sản phẩm mới vẫn còn nhiều vướng mắc thực tiễn.
II. Quy định của pháp luật liên quan đến thuế cho các sản phẩm mới
1. Thuế cho các sản phẩm mới là gì?
Thuế cho các sản phẩm mới là các loại thuế áp dụng đối với sản phẩm mới sản xuất, kinh doanh, bao gồm: thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường (nếu có),… tùy theo tính chất sản phẩm và hoạt động phát sinh.
2. Các quy định về miễn, giảm thuế áp dụng cho sản phẩm mới
Căn cứ vào Điều 4 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, số 67/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/10/2025, các khoản thu nhập từ sản phẩm mới có thể được miễn thuế TNDN trong các trường hợp sau:
- Thu nhập từ việc thực hiện hợp đồng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; thu nhập từ bán sản phẩm làm ra từ công nghệ mới lần đầu tiên áp dụng ở Việt Nam; thu nhập từ bán sản phẩm sản xuất thử nghiệm trong thời gian sản xuất thử nghiệm bao gồm cả sản xuất thử nghiệm có kiểm soát theo quy định của pháp luật. Thu nhập tại khoản này được miễn thuế tối đa không quá 03 năm.
- Thu nhập từ chuyển giao công nghệ thuộc lĩnh vực ưu tiên chuyển giao công nghệ cho tổ chức, cá nhân ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
- Các khoản tài trợ nhận được để sử dụng cho hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số (nếu sử dụng đúng mục đích).
Ngoài ra, các sản phẩm mới là sản phẩm đổi mới sáng tạo, sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, sản phẩm công nghệ cao… có thể được hưởng ưu đãi thuế suất, miễn giảm thuế theo các quy định chuyên ngành và các văn bản hướng dẫn chi tiết.
3. Trường hợp doanh nghiệp kê khai sai nghĩa vụ thuế cho sản phẩm mới, mức xử phạt hành chính được quy định ra sao?
Căn cứ vào Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, trường hợp doanh nghiệp kê khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn thì bị phạt 20% số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế đã được miễn, giảm, hoàn cao hơn so với quy định.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn bị buộc nộp đủ số tiền thuế thiếu, số tiền thuế được hoàn, miễn, giảm cao hơn quy định và tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước.
Nếu hành vi kê khai sai dẫn đến trốn thuế, doanh nghiệp có thể bị xử phạt từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn theo quy định tại Điều 7 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
III. Giải đáp các thắc mắc về thuế cho các sản phẩm mới
1. Khi bán sản phẩm mới kèm chương trình khuyến mại “mua 1 tặng 1”, nghĩa vụ thuế được xác định thế nào?
Căn cứ vào Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại theo quy định của pháp luật về thương mại (ví dụ: mua 1 tặng 1), giá tính thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại được xác định bằng 0 (không), trừ trường hợp bán hàng, cung cấp dịch vụ với giá thấp hơn giá bán hàng, cung cấp dịch vụ trước đó (khuyến mại bằng hình thức giảm giá) thì giá tính thuế là giá bán đã giảm.
Như vậy, với chương trình “mua 1 tặng 1” đúng quy định về khuyến mại, doanh nghiệp chỉ phải kê khai, nộp thuế GTGT cho sản phẩm bán ra, sản phẩm tặng kèm không phải tính thuế GTGT.
2. Có quy định đặc thù nào về thuế cho các sản phẩm mới sản xuất thử nghiệm tại khu công nghiệp không?
Căn cứ vào Điều 4 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, thu nhập từ bán sản phẩm sản xuất thử nghiệm trong thời gian sản xuất thử nghiệm (bao gồm cả sản xuất thử nghiệm có kiểm soát) được miễn thuế tối đa không quá 03 năm.
Nếu sản phẩm mới sản xuất thử nghiệm tại khu công nghiệp đáp ứng điều kiện về sản xuất thử nghiệm, doanh nghiệp được miễn thuế TNDN cho khoản thu nhập này trong thời gian tối đa 03 năm.
3. Nếu phát sinh tranh chấp giữa cơ quan thuế và doanh nghiệp về nghĩa vụ thuế đối với sản phẩm mới, doanh nghiệp cần làm gì?
Doanh nghiệp có thể thực hiện các bước sau:
- Khiếu nại quyết định của cơ quan thuế theo quy định của Luật Khiếu nại.
- Nếu không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại, doanh nghiệp có quyền khởi kiện ra Tòa án theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính.
- Trong quá trình giải quyết tranh chấp, doanh nghiệp nên chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng từ, tài liệu chứng minh cho quan điểm của mình.
Ngoài ra, doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý, đại lý thuế để được hỗ trợ về thủ tục, hồ sơ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
4. Thuế cho các sản phẩm mới được xuất khẩu lần đầu có áp dụng hoàn thuế GTGT ngay không?
Căn cứ vào Điều 15 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Điều 29 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, cơ sở kinh doanh trong tháng, quý có hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu nếu có số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên thì được hoàn thuế GTGT theo tháng, quý, trừ trường hợp hàng hóa nhập khẩu sau đó xuất khẩu sang nước khác.
5. Khi chuyển nhượng sản phẩm mới cho đơn vị khác, nghĩa vụ thuế thu nhập từ chuyển nhượng được xác định thế nào?
Nếu chuyển nhượng sản phẩm mới là chuyển nhượng hàng hóa thông thường, doanh nghiệp phải kê khai, nộp thuế GTGT và thuế TNDN như các sản phẩm khác.
Nếu chuyển nhượng sản phẩm mới là chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ… thì nghĩa vụ thuế được xác định theo từng loại thu nhập chuyển nhượng, căn cứ vào Điều 4 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, số 67/2025/QH15 và các quy định liên quan.
Nếu chuyển nhượng sản phẩm mới là sản phẩm làm ra từ công nghệ mới lần đầu tiên áp dụng ở Việt Nam, thu nhập từ chuyển nhượng này được miễn thuế tối đa không quá 03 năm.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến thuế cho các sản phẩm mới
Doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ của đại lý thuế, công ty luật, tư vấn thuế để được hỗ trợ về kê khai, xác định nghĩa vụ thuế, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, hoàn thuế, miễn giảm thuế cho sản phẩm mới.
Một lựa chọn đáng cân nhắc là NPLAW – đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, với đội ngũ luật sư và chuyên gia am hiểu sâu sắc về Luật Thuế TNDN, Thuế GTGT và các chính sách khuyến khích sản phẩm mới. NPLAW không chỉ đồng hành trong việc kê khai, xác định nghĩa vụ thuế mà còn hỗ trợ giải quyết tranh chấp, khiếu nại, hoàn thuế và tận dụng tối đa các ưu đãi thuế dành cho sản phẩm mới.
