I. Vai trò của chủ tịch công đoàn
Chủ tịch công đoàn cấp cơ sở giữ vai trò là người đứng đầu tổ chức công đoàn tại đơn vị, là cầu nối giữa người lao động và người sử dụng lao động. Vai trò của họ không chỉ là đại diện cho tiếng nói, nguyện vọng chính đáng của người lao động mà còn chủ động trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đoàn viên công đoàn. Họ là người tổ chức, điều hành hoạt động công đoàn tại cơ sở, tham gia vào việc thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể, tham gia giám sát thực hiện chính sách pháp luật về lao động tại đơn vị.
II. Quy định pháp luật về chủ tịch công đoàn
1. Chủ tịch công đoàn là ai
Chủ tịch công đoàn là người được bầu giữ chức vụ cao nhất trong tổ chức công đoàn tại cơ sở, có trách nhiệm điều hành và tổ chức các hoạt động của công đoàn, đại diện pháp lý và thực tế cho đoàn viên công đoàn.
2. Khi nào cần thành lập công đoàn
Công đoàn cơ sở được thành lập khi có từ 05 đoàn viên công đoàn trở lên tại một doanh nghiệp hoặc cơ quan, tổ chức. Việc thành lập nhằm tập hợp, tổ chức người lao động để bảo vệ quyền lợi của họ và xây dựng quan hệ lao động hài hòa, tiến bộ.
3. Chủ tịch công đoàn cấp cơ sở được bầu ở đâu?
Theo khoản 5 Điều 12 Điều lệ Công đoàn Việt Nam (ban hành kèm Quyết định 174/QĐ-TLĐ năm 2020), Chủ tịch công đoàn cấp cơ sở được bầu tại đại hội hoặc hội nghị công đoàn cấp cơ sở. Việc bầu cử được thực hiện theo nguyên tắc, thủ tục do Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn hướng dẫn.
III. Giải đáp một số câu hỏi về chủ tịch công đoàn
1. Tiêu chuẩn chung để trở thành Chủ tịch công đoàn cơ sở là gì?
Theo Hướng dẫn 28/HD-TLĐ năm 2021, Chủ tịch công đoàn cơ sở phải đáp ứng các tiêu chuẩn như:
- Có bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực, nhiệt tình, tâm huyết với hoạt động công đoàn; có tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, có uy tín, có phương pháp hoạt động và khả năng đoàn kết, tập hợp được đông đảo đoàn viên, công nhân, viên chức, lao động; có tinh thần đấu tranh bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, công nhân, viên chức, lao động.
- Có tinh thần trách nhiệm; có sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ; có đạo đức, lối sống lành mạnh, trung thực, giản dị; có tinh thần đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí; không lãng phí, tham nhũng và bao che cho tham nhũng.
2. Chủ tịch công đoàn cơ sở đang trong nhiệm kỳ mà hết hạn hợp đồng lao động với doanh nghiệp thì xử lý ra sao?
Theo Điều 177 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có nghĩa vụ gia hạn hợp đồng lao động cho đến hết nhiệm kỳ với người lao động là thành viên ban lãnh đạo tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở. Điều này nhằm đảm bảo sự liên tục trong hoạt động của công đoàn và tránh hành vi trù dập người lao động hoạt động công đoàn.
3. Quy trình bầu cử chủ tịch công đoàn cơ sở được thực hiện như thế nào?
Quy trình bầu cử được thực hiện tại đại hội hoặc hội nghị công đoàn cơ sở. Các bước bao gồm: giới thiệu nhân sự, lấy ý kiến đoàn viên, tiến hành bỏ phiếu theo nguyên tắc dân chủ, công khai và đúng quy định hướng dẫn của Tổng Liên đoàn. Sau đó lập biên bản kết quả bầu cử và công nhận kết quả chính thức.
4. Chủ tịch công đoàn có quyền và trách nhiệm gì trong việc bảo vệ quyền lợi của người lao động?
Chủ tịch công đoàn có quyền đại diện đoàn viên trong các cuộc thương lượng, giải quyết tranh chấp lao động, kiến nghị với cơ quan nhà nước, doanh nghiệp về việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động. Đồng thời, họ cũng có trách nhiệm phát động các phong trào thi đua, xây dựng đời sống tinh thần, hỗ trợ pháp lý cho đoàn viên khi cần.
5. Quy trình bầu cử chủ tịch công đoàn tại doanh nghiệp được thực hiện như thế nào theo quy định pháp luật?
Quy trình bầu cử Chủ tịch Công đoàn tại doanh nghiệp được thực hiện theo nguyên tắc dân chủ, trực tiếp và tuân thủ theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam và hướng dẫn của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Theo đó, Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở sẽ tổ chức Đại hội Công đoàn hoặc Hội nghị đại biểu công đoàn, là cơ quan có thẩm quyền cao nhất của công đoàn cơ sở, để tiến hành bầu cử. Tại đại hội, danh sách ứng cử viên Chủ tịch công đoàn được giới thiệu công khai, có thể do Ban Chấp hành đề cử hoặc do đoàn viên công đoàn đề cử từ cơ sở. Việc bầu cử được thực hiện bằng hình thức bỏ phiếu kín, đảm bảo tính minh bạch và khách quan. Người trúng cử phải đạt trên 50% số phiếu bầu hợp lệ. Sau khi bầu xong, kết quả phải được công bố công khai và gửi về công đoàn cấp trên trực tiếp để báo cáo. Quy trình này không chỉ bảo đảm tính hợp pháp mà còn thể hiện rõ quyền làm chủ của người lao động trong việc lựa chọn đại diện bảo vệ quyền và lợi ích của mình tại doanh nghiệp.
6. Chủ tịch công đoàn có quyền tham gia vào quá trình thương lượng và ký kết thỏa ước lao động tập thể không?
Chủ tịch công đoàn cơ sở là đại diện hợp pháp của người lao động trong thương lượng tập thể. Họ có trách nhiệm tổ chức lấy ý kiến người lao động, tham gia thương lượng với người sử dụng lao động và ký kết thỏa ước lao động tập thể nhằm đảm bảo các quyền lợi cơ bản, nâng cao điều kiện làm việc và đời sống người lao động.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về chủ tịch công đoàn
Để đảm bảo chủ tịch công đoàn được thực hiện đúng pháp luật và tránh rủi ro phát sinh, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ các dịch vụ tư vấn pháp lý là điều cần thiết. NPLAW cung cấp các dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, từ soạn thảo hợp đồng, giải đáp các thắc mắc về quy định pháp lý đến hỗ trợ trong quá trình thực hiện thủ tục. Sự hỗ trợ toàn diện này sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và đảm bảo giao dịch thành công.
