Trong đời sống, các quan hệ thừa kế luôn là vấn đề nhạy cảm và phức tạp, dễ phát sinh tranh chấp nếu không được giải quyết đúng quy định pháp luật. Bài viết giới thiệu về tư vấn quyền thừa kế, đồng thời tư vấn quy định pháp luật hiện hành về quyền thừa kế.

I. Giới thiệu về tư vấn về quyền thừa kế trong giai đoạn hiện nay

Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, giá trị tài sản và nhu cầu định đoạt, phân chia tài sản sau khi qua đời ngày càng được nhiều người quan tâm. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy không ít trường hợp mâu thuẫn, tranh chấp thừa kế kéo dài nhiều năm, thậm chí làm rạn nứt tình cảm gia đình, bắt nguồn từ việc thiếu hiểu biết pháp luật hoặc không có sự chuẩn bị pháp lý kịp thời. 

Chính vì vậy, tư vấn về quyền thừa kế trở thành một nhu cầu tất yếu, nhằm giúp cá nhân và gia đình có định hướng đúng đắn, bảo đảm quyền lợi hợp pháp, cũng như hạn chế những rủi ro phát sinh.

1. Khái niệm về tư vấn về quyền thừa kế

Điều 609 Bộ luật dân sự 2015 quy định về quyền thừa kế, như sau: Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật. Người thừa kế không là cá nhân có quyền hưởng di sản theo di chúc.

Có thể hiểu, thừa kế là việc điều chỉnh dịch chuyển tài sản của người chết sang cho người khác theo di chúc hoặc thừa kế theo pháp luật; đồng thời thực hiện về phạm vi, quyền nghĩa vụ và phương thức bảo vệ các quyền nghĩa vụ của người thừa kế.

Tư vấn về quyền thừa kế là hoạt động của luật sư hoặc chuyên gia pháp lý nhằm giải thích, hướng dẫn, đưa ra giải pháp pháp luật liên quan đến việc lập di chúc, phân chia di sản, xác định hàng thừa kế, giải quyết tranh chấp hoặc các vấn đề khác liên quan đến tài sản sau khi một người qua đời. Đây là dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp giúp người dân hiểu và vận dụng đúng quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản pháp luật liên quan. 

2. Ví dụ về vấn đề liên quan đến tư vấn về quyền thừa kế thực tế

Một gia đình có cha mẹ để lại một ngôi nhà nhưng không lập di chúc. Khi cha mẹ qua đời, các con không thống nhất được cách phân chia, dẫn đến tranh chấp và khởi kiện tại tòa án. Trong trường hợp này, dịch vụ tư vấn về quyền thừa kế sẽ giúp các bên hiểu rõ nguyên tắc chia di sản theo pháp luật, xác định hàng thừa kế, đồng thời đưa ra giải pháp thương lượng hoặc đại diện giải quyết tại tòa nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

3. Tại sao cần được tư vấn về quyền thừa kế

Việc tư vấn về quyền thừa kế là cần thiết và có ý nghĩa quan trọng, bởi:

  • Giúp cá nhân, gia đình hiểu rõ quy định pháp luật, tránh vi phạm hoặc lập di chúc vô hiệu.
  • Phòng ngừa tranh chấp ngay từ đầu thông qua việc soạn thảo di chúc, phân chia tài sản minh bạch.
  • Đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người thừa kế và bảo vệ ý chí của người để lại di sản.
  • Tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức so với việc tranh chấp kéo dài tại tòa án.

III. Quy định pháp luật liên quan đến tư vấn về quyền thừa kế

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, quyền thừa kế được quy định cụ thể tại Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Tuy nhiên, để áp dụng đúng các quy định này vào thực tiễn lại không hề đơn giản, bởi mỗi trường hợp thừa kế có những tình tiết pháp lý khác nhau. Chính vì vậy, việc lựa chọn một đơn vị tư vấn pháp luật uy tín là yếu tố quan trọng giúp đảm bảo quá trình thừa kế diễn ra đúng pháp luật và hạn chế tối đa tranh chấp phát sinh.

1. Các tiêu chí cần lưu ý khi lựa chọn đơn vị tư vấn về quyền thừa kế

Khi lựa chọn đơn vị tư vấn về quyền thừa kế, cần lưu ý các tiêu chí như sau: 

  • Tính pháp lý: Đơn vị tư vấn phải là tổ chức hành nghề luật sư hoặc tổ chức được cấp phép hoạt động tư vấn pháp luật.
  • Kinh nghiệm thực tiễn: Có đội ngũ luật sư, chuyên gia am hiểu sâu về pháp luật dân sự, đặc biệt là lĩnh vực thừa kế.
  • Uy tín và minh bạch: Có cam kết rõ ràng về trách nhiệm, chi phí dịch vụ, bảo mật thông tin khách hàng.
  • Khả năng giải quyết tranh chấp: Ngoài tư vấn lý thuyết, đơn vị phải có năng lực tham gia tố tụng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng khi cần thiết.

2. Nếu đơn vị tư vấn về quyền thừa kế không phù hợp thì cần làm gì?

Trong trường hợp đơn vị tư vấn không đáp ứng được yêu cầu (thiếu chuyên môn, tư vấn sai, gây thiệt hại cho khách hàng), người dân có quyền:

  • Chấm dứt hợp đồng dịch vụ tư vấn theo thỏa thuận.
  • Yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu chứng minh được lỗi từ phía luật sư tư vấn theo Điều 89 Luật Luật sư năm 2006, sửa đổi năm 2012, 2015.
  • Tìm đến đơn vị tư vấn khác có uy tín, giàu kinh nghiệm hơn để đảm bảo quyền lợi hợp pháp.

3. Nếu không được tư vấn về quyền thừa kế thì hậu quả pháp lý là gì?

Việc không được tư vấn hoặc tư vấn không đầy đủ có thể dẫn đến nhiều rủi ro pháp lý, cụ thể như:

  • Lập di chúc không hợp pháp, dẫn đến di chúc bị vô hiệu.
  • Phân chia di sản sai quy định, dễ gây tranh chấp, khiếu kiện kéo dài.
  • Xâm phạm quyền lợi của người thừa kế, gây mất công bằng trong gia đình.
  • Tốn kém thời gian, chi phí và ảnh hưởng đến tình cảm, uy tín giữa các thành viên.

Chính vì vậy, tư vấn về quyền thừa kế không chỉ là một dịch vụ pháp lý đơn thuần mà còn là giải pháp hữu hiệu giúp các cá nhân, gia đình bảo vệ quyền lợi chính đáng và duy trì sự ổn định trong quan hệ thừa kế.

IV. Giải đáp các thắc mắc liên quan tư vấn về quyền thừa kế

Trong quá trình tư vấn về quyền thừa kế, khách hàng thường đặt ra nhiều câu hỏi liên quan đến tranh chấp, cách chia tài sản hay hiệu lực của di chúc. Việc giải đáp rõ ràng các thắc mắc này giúp người thừa kế có định hướng đúng đắn, tránh rủi ro pháp lý và giảm thiểu mâu thuẫn trong gia đình. Dưới đây là một số vấn đề thường gặp:

1. Cần lưu ý những tranh chấp nào thường xảy ra nhất khi tư vấn về quyền thừa kế?

Khi tư vấn về quyền thừa kế, các tranh chấp phổ biến thường liên quan đến:

  • Xác định người thừa kế hợp pháp (con nuôi, con riêng, vợ/chồng không đăng ký kết hôn…).
  • Hiệu lực của di chúc (di chúc viết tay, di chúc miệng, di chúc có sửa đổi).
  • Phân chia di sản (định giá tài sản, tranh cãi về tỷ lệ chia).
  • Quyền thừa kế thế vị khi người thừa kế chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản.

2. Khi tư vấn về quyền thừa kế có nhiều người cùng hàng thừa kế, cần làm rõ nguyên tắc chia thế nào?

Khi tư vấn về quyền thừa kế có nhiều người cùng hàng thừa kế, cần làm rõ nguyên tắc chia thừa kế như sau:

Thừa kế theo di chúc: Theo Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015, việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc; nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Thừa kế theo pháp luật: Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản. Khi phân chia di sản, nếu có người thừa kế cùng hàng đã thành thai nhưng chưa sinh ra thì phải dành lại một phần di sản bằng phần mà người thừa kế khác được hưởng để nếu người thừa kế đó còn sống khi sinh ra được hưởng; nếu chết trước khi sinh ra thì những người thừa kế khác được hưởng (Khoản 1 Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015). 

3. Tư vấn về quyền thừa kế khi di sản là tài sản đang bị kê biên thi hành án sẽ yêu cầu gì đặc biệt?

Trong trường hợp tài sản thừa kế đang bị kê biên để thi hành án, phần tài sản này trước hết phải dùng để thanh toán nghĩa vụ tài chính của người để lại di sản (nợ, bồi thường, thuế…) theo Điều 658 Bộ luật Dân sự 2015. Chỉ sau khi nghĩa vụ được thanh toán xong, phần tài sản còn lại mới được chia cho người thừa kế. Luật sư tư vấn cần lưu ý giải thích rõ vấn đề này để tránh nhầm lẫn.

4. Có bắt buộc phải lập biên bản họp gia đình khi tư vấn về quyền thừa kế không?

Căn cứ theo quy định tại Điều 656 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về họp mặt những người thừa kế như sau: Sau khi có thông báo về việc mở thừa kế hoặc di chúc được công bố, những người thừa kế có thể họp mặt để thỏa thuận những việc sau đây:

  • Cử người quản lý di sản, người phân chia di sản, xác định quyền, nghĩa vụ của những người này, nếu người để lại di sản không chỉ định trong di chúc;
  • Cách thức phân chia di sản.

Mọi thỏa thuận của những người thừa kế phải được lập thành văn bản

Theo đó, chỉ bắt buộc phải lập biên bản họp gia đình khi tư vấn về quyền thừa kế trong trường hợp những người thừa kế có thể họp mặt để thỏa thuận những việc sau đây:

  • Cử người quản lý di sản, người phân chia di sản, xác định quyền, nghĩa vụ của những người này, nếu người để lại di sản không chỉ định trong di chúc;
  • Cách thức phân chia di sản.

5. Trường hợp tư vấn về quyền thừa kế khi người chết để lại di chúc viết tay không có công chứng sẽ như thế nào?

Theo Khoản 4 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện: 

  • Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép;
  • Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

V. Bạn đang tìm luật sư để được hỗ trợ hiệu quả trong tư vấn về tư vấn về quyền thừa kế?

Các vấn đề liên quan đến quyền thừa kế luôn tiềm ẩn nhiều phức tạp, đòi hỏi sự am hiểu pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn để giải quyết hiệu quả. Một luật sư chuyên về thừa kế sẽ giúp bạn:

  • Giải thích rõ quy định pháp luật, tránh lập di chúc hoặc phân chia tài sản sai quy định.
  • Hỗ trợ thương lượng, hòa giải để hạn chế tranh chấp.
  • Đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp trước tòa án nếu có tranh chấp phát sinh.

Nếu bạn đang băn khoăn trong việc lập di chúc, phân chia di sản hay giải quyết tranh chấp thừa kế, hãy tìm đến NPlaw để đảm bảo mọi quyền lợi chính đáng của bạn và gia đình được pháp luật bảo vệ.