Giải quyết kiện tụng giữa các cơ sở y tế như thế nào?

Hoạt động của các cơ sở y tế không chỉ đơn thuần là cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh mà còn bao gồm nhiều mối quan hệ hợp tác, liên kết phức tạp từ hợp đồng cung ứng thuốc, thiết bị, dịch vụ hỗ trợ đến hợp tác nghiên cứu, đào tạo. Trong bối cảnh thị trường y tế ngày càng cạnh tranh và các quy định pháp luật ngày càng chặt chẽ, việc phát sinh các tranh chấp và kiện tụng giữa các cơ sở y tế là điều khó tránh khỏi. Mời bạn đọc cùng theo dõi bài viết dưới đây của NPLaw để tìm hiểu về việc giải quyết kiện tụng giữa các cơ sở y tế hiện nay như thế nào?

I. Thực trạng kiện tụng giữa các cơ sở y tế trong giai đoạn hiện nay

Trong giai đoạn hiện nay, các vụ kiện tụng giữa các cơ sở y tế, dù không phải lúc nào cũng được công khai rộng rãi, đang dần trở nên phổ biến hơn. Những mâu thuẫn phổ biến thường liên quan đến tranh chấp hợp đồng hợp tác đầu tư, chuyển giao kỹ thuật, nhượng quyền thương hiệu, chia sẻ doanh thu từ dịch vụ y tế, hoặc các vấn đề về sở hữu trí tuệ trong hoạt động khám chữa bệnh. Một số tranh chấp có thể kéo dài nhiều năm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động chuyên môn, uy tín thương hiệu và quyền lợi của người bệnh.

II. Kiện tụng giữa các cơ sở y tế là gì?

1. Khái niệm về kiện tụng giữa các cơ sở y tế

Kiện tụng giữa các cơ sở y tế được hiểu là việc một hoặc nhiều cơ sở y tế (ví dụ: bệnh viện, phòng khám, trung tâm y tế, công ty dược phẩm, công ty thiết bị y tế...) khởi kiện một hoặc nhiều cơ sở y tế khác ra cơ quan tài phán có thẩm quyền (chủ yếu là Tòa án nhân dân) nhằm yêu cầu giải quyết tranh chấp phát sinh trong quá trình hoạt động hợp tác, kinh doanh, cung ứng dịch vụ y tế hoặc các nghĩa vụ dân sự khác. Việc khởi kiện và tiến hành tố tụng được điều chỉnh bởi Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2025 và các văn bản hướng dẫn.

2. Những nguyên nhân phổ biến nào dẫn đến kiện tụng giữa các cơ sở y tế tại Việt Nam?

Một số nguyên nhân thường gặp dẫn đến tranh chấp, kiện tụng giữa các cơ sở y tế trong thực tế bao gồm:

• Vi phạm nghĩa vụ trong hợp đồng.
• Chưa rõ ràng về phân chia lợi nhuận, trách nhiệm của các bên trong quá trình hợp tác, liên kết.
• Tranh chấp về sở hữu trí tuệ (thương hiệu, nhãn hiệu bệnh viện, phần mềm quản lý y tế...)
• Không nắm rõ quy định pháp lý có liên quan trong quá trình thương thảo hợp đồng.

Tóm lại, nguyên nhân phổ biến dẫn đến kiện tụng là do thiếu quy định rõ ràng, minh bạch trong hợp tác và hiểu biết pháp lý chưa đầy đủ từ phía các cơ sở y tế.

3. Có những hình thức giải quyết tranh chấp nào ngoài kiện tụng giữa các cơ sở y tế?

Ngoài việc kiện tụng tại Tòa án, các cơ sở y tế có thể lựa chọn nhiều hình thức giải quyết tranh chấp khác như:

• Thương lượng: các bên tranh chấp trực tiếp gặp gỡ, trao đổi để tìm ra giải pháp chung.
• Hòa giải: các bên tranh chấp có thể mời một bên thứ ba làm trung gian hòa giải để hỗ trợ tìm kiếm biện pháp giải quyết.
• Các phương thức giải quyết khác do các bên thỏa thuận.

Các hình thức giải quyết tranh chấp nêu trên nên được các bên ưu tiên áp dụng trước khi tiến hành khởi kiện. Điều này nhằm giúp các cơ sở y tế tiết kiệm thời gian, chi phí và bảo vệ mối quan hệ đối tác.

III. Quy định pháp luật liên quan đến kiện tụng giữa các cơ sở y tế

1. Quy định liên quan khi giải quyết kiện tụng giữa các cơ sở y tế

Về hình thức, cơ sở y tế và các bên liên quan giải quyết tranh chấp, kiện tụng tại Tòa án sẽ tuân theo trình tự, thủ tục, quyền và nghĩa vụ của người tham gia tố tụng được điều chỉnh bởi Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, được sửa đổi, bổ sung 2025. 

Về nội dung vụ việc tranh chấp sẽ được điều chỉnh bởi các quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, kết hợp với các văn bản chuyên ngành như Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 (về quyền, nghĩa vụ hoạt động của các cơ sở y tế…), Luật Doanh nghiệp 2020 và Luật Đầu tư 2020 (trong trường hợp liên kết đầu tư, góp vốn hoặc hợp tác kinh doanh giữa các bên).

Việc nắm vững các quy định này là nền tảng để các cơ sở y tế có thể chuẩn bị tốt nhất cho quá trình giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền lợi của mình một cách hiệu quả.

2. Quy trình pháp lý để khởi kiện giữa các cơ sở y tế diễn ra như thế nào?

Bước 1: Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ khởi kiện

Bước 2: Nộp đơn khởi kiện và các tài liệu, chứng cứ kèm theo đến Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền (theo Điều 190 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2025)

Bước 3: Tòa án tiếp nhận và xử lý đơn khởi kiện (theo Điều 191 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2025)

Bước 4: Thụ lý vụ án (Điều 195 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015): Thẩm phán thụ lý vụ án khi xét thấy vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án và người khởi kiện đã nộp cho Tòa án biên lai thu tiền tạm ứng án phí (trong trường hợp phải nộp tạm ứng án phí).

3. Hậu quả nếu kiện tụng giữa các cơ sở y tế không thể xử lý?

Trong thực tế, việc một vụ kiện không thể xử lý, không có kết quả giải quyết là rất hiếm khi xảy ra, bởi nếu vụ án đã được cơ quan có thẩm quyền thụ lý thì sẽ có phán quyết cuối cùng theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, tranh chấp giữa các cơ sở y tế có thể kéo dài, không xác định được thời điểm kết thúc hoặc không đạt được kết quả mong muốn. Điều này sẽ dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng cho các bên:

• Tốn thời gian và nguồn lực để theo đuổi vụ kiện. 
• Ảnh hưởng danh tiếng và uy tín thương hiệu y tế, gây ảnh hưởng hoạt động kinh doanh, cơ hội hợp tác trong tương lai.
• Thiệt hại tài chính, chi phí kiện tụng, bồi thường.

Việc không xử lý dứt điểm tranh chấp giữa các cơ sở y tế sẽ mang đến nhiều hậu quả nghiêm trọng, do vậy các bên cần cân nhắc kỹ lưỡng và tìm kiếm giải pháp hiệu quả ngay từ đầu.

IV. Giải đáp các thắc mắc liên quan kiện tụng giữa các cơ sở y tế

1. Có cần phải cố gắng hòa giải trước khi tiến hành kiện tụng giữa các cơ sở y tế không?

Việc cố gắng hòa giải trước khi tiến hành kiện tụng giữa các cơ sở y tế là rất cần thiết và được khuyến khích. Thậm chí hòa giải giữa các đương sự là một trong những thủ tục cần tiến hành trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án (Điều 10 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015). Tranh chấp giữa các cơ sở y tế nếu được hòa giải thành sẽ tiết kiệm nhiều thời gian, chi phí.

Do vậy, các bên nên thương lượng, hòa giải trước khi quyết định khởi kiện.

2. Thời gian để xử lý một vụ kiện tụng giữa các cơ sở y tế thường kéo dài bao lâu?

Theo quy định Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, quá trình giải quyết sơ thẩm vụ án tranh chấp giữa cơ sở y tế cơ bản như sau:

• Thủ tục nhận và xử lý đơn khởi kiện (Điều 191)
  • Phân công thẩm phán xem xét đơn khởi kiện: 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn khởi kiện. 
  • Thẩm phán xem xét đơn: 05 ngày làm việc kể từ ngày được phân công.
• Người khởi kiện sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện (Điều 193):
  • Thời gian để người khởi kiện sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện: không quá 01 tháng, có thể gia hạn trong trường hợp đặc biệt nhưng không quá 15 ngày.
• Thụ lý vụ án (Điều 195): Trường hợp đủ điều kiện thụ lý, Thẩm phán thông báo cho người khởi kiện đóng tạm ứng án phí. Thời hạn người khởi kiện đóng tiền tạm ứng án phí: 07 ngày kể từ ngày nhận giấy báo của Tòa án.
• Thời hạn chuẩn bị xét xử (Điều 203): 04 tháng kể từ ngày thụ lý vụ án đối với vụ án dân sự, 02 tháng kể từ ngày thụ lý vụ án đối với vụ án kinh doanh, thương mại.

Thời gian giải quyết sơ thẩm vụ án tranh chấp giữa các cơ sở y tế khoảng 01 năm. Tuy nhiên, các bên cần lưu ý, thực tế thời gian giải quyết vụ việc còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan và sự hợp tác của các bên. Vì vậy, các bên cần tìm hiểu kỹ quy định tố tụng và tham khảo ý kiến tư vấn của Luật sư để có chiến lược pháp lý phù hợp, bảo vệ quyền lợi của mình.

3. Các tài liệu nào cần phải chuẩn bị để khởi kiện giữa các cơ sở y tế?

Theo Điều 189 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, để tiến hành khởi kiện, người khởi kiện cần chuẩn bị Đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm. Ví dụ như:

• Giấy tờ tùy thân đối với cá nhân; Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp/Giấy phép hoạt động đối với tổ chức; Giấy ủy quyền (nếu có)
• Hợp đồng, thỏa thuận, biên bản làm việc... giữa các bên.
• Tài liệu thực hiện hợp đồng: Hóa đơn, chứng từ thanh toán, biên bản nghiệm thu, bàn giao...
• Trao đổi giữa các bên (email, fax, tin nhắn, ghi âm cuộc gọi...)
• Tài liệu khác có liên quan.

Đây là những tài liệu cần thiết để tiến hành khởi kiện, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cơ sở y tế theo quy định.

4. Nếu một cơ sở y tế bị kiện tụng, họ có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại không?

Theo Điều 13 Bộ luật Dân sự 2015: “Cá nhân, pháp nhân có quyền dân sự bị xâm phạm được bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác”.

Ngoài ra, trong quá trình tố tụng, cơ sở y tế bị kiện (bị đơn) có quyền yêu cầu phản tố theo Điều 200 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.

Như vậy, cơ sở y tế có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu có căn cứ cho thấy quyền lợi của mình bị xâm phạm.

5. Các điều khoản nào trong hợp đồng kinh doanh giữa các cơ sở y tế có thể gây ra kiện tụng?

Trong các hợp đồng kinh doanh giữa các cơ sở y tế, các điều khoản sau đây nếu không được soạn thảo rõ ràng, đầy đủ hoặc không được thực hiện đúng có thể trở thành nguyên nhân chính gây ra kiện tụng:

• Điều khoản về mua bán, thanh toán;
• Phân chia lợi nhuận, rủi ro;
• Chấm dứt hợp đồng trước thời hạn; 
• Phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại; 
• Cam kết độc quyền hoặc không cạnh tranh; 
• Điều khoản về trách nhiệm trong trường hợp sự cố xảy ra.

Do đó, việc rà soát kỹ lưỡng và soạn thảo chặt chẽ từng điều khoản trong hợp đồng là yếu tố quan trọng để phòng ngừa kiện tụng giữa các cơ sở y tế.

V. Tại sao nên tìm luật sư tư vấn liên quan đến kiện tụng giữa các cơ sở y tế

Khi đối mặt với các vấn đề liên quan đến kiện tụng giữa các cơ sở y tế, việc tham khảo ý kiến của luật sư là cần thiết để xác định phương án giải quyết phù hợp, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.

Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.