Quy định của pháp luật liên quan đến tranh chấp về thuế với cơ quan thuế

Tổng quan về tranh chấp thuế: thực trạng, nguyên nhân, quy trình giải quyết, giải đáp thắc mắc doanh nghiệp và dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan cơ quan thuế.

I. Thực trạng liên quan đến tranh chấp về thuế với cơ quan thuế

Tranh chấp về thuế với cơ quan thuế là vấn đề phổ biến trong quản lý thuế hiện nay. Nguyên nhân xuất phát từ sự khác biệt trong cách hiểu quy định pháp luật, sai sót trong kê khai, tính thuế hoặc quyết toán thuế của doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp thiếu kinh nghiệm trong tuân thủ thủ tục hành chính, dẫn đến bị cơ quan thuế xử phạt hoặc yêu cầu nộp bổ sung. Thực trạng này tạo ra áp lực tài chính, rủi ro pháp lý và ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp. Việc nắm rõ quy định pháp luật và áp dụng chính xác giúp giảm thiểu tranh chấp.

II. Quy định của pháp luật liên quan đến tranh chấp về thuế với cơ quan thuế

Trước khi tìm hiểu chi tiết các nguyên nhân và quy trình giải quyết, cần làm rõ khái niệm tranh chấp về thuế với cơ quan thuế là gì theo quy định pháp luật.

1. Tranh chấp về thuế với cơ quan thuế là gì?

Tranh chấp về thuế với cơ quan thuế là tình huống xảy ra khi doanh nghiệp hoặc cá nhân không đồng ý với quyết định, hành vi hoặc cách áp dụng pháp luật thuế của cơ quan thuế, dẫn đến mâu thuẫn về số thuế phải nộp, nghĩa vụ kê khai, quyết toán hoặc xử phạt hành chính. Tranh chấp này có thể phát sinh do khác biệt trong cách hiểu pháp luật, sai sót trong kê khai, tính thuế, hoặc khi doanh nghiệp cho rằng quyền lợi của mình bị xâm phạm. Quyền giải quyết tranh chấp được pháp luật bảo vệ, bao gồm khiếu nại, khởi kiện hoặc thỏa thuận với cơ quan thuế.

2. Những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp về thuế với cơ quan thuế là gì?

Trước khi tìm hiểu quy trình giải quyết tranh chấp, cần làm rõ các nguyên nhân phổ biến dẫn đến mâu thuẫn giữa doanh nghiệp và cơ quan thuế, giúp nhận diện rủi ro và chủ động phòng ngừa.

• Khác biệt trong cách hiểu pháp luật thuế: Doanh nghiệp và cơ quan thuế có thể diễn giải khác nhau về quy định pháp luật, dẫn đến mâu thuẫn trong tính thuế, kê khai hoặc quyết toán.
• Sai sót trong kê khai, báo cáo thuế: Do thiếu kinh nghiệm, nhầm lẫn số liệu hoặc không tuân thủ đúng thủ tục hành chính, doanh nghiệp có thể bị cơ quan thuế điều chỉnh, truy thu hoặc xử phạt.
• Thiếu chứng từ, tài liệu hợp lệ: Khi cơ quan thuế kiểm tra, thiếu hoặc không hợp lệ chứng từ kế toán, hóa đơn sẽ dẫn đến tranh chấp.
• Cơ quan thuế áp dụng biện pháp kiểm tra, thanh tra khác nhau: Sự chồng chéo, không thống nhất trong thanh tra, kiểm tra cũng là nguyên nhân phổ biến.
• Ý thức tuân thủ pháp luật chưa cao: Một số doanh nghiệp chưa chủ động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, dẫn đến mâu thuẫn với cơ quan thuế.

Như vậy, tranh chấp thuế thường phát sinh do khác biệt trong cách hiểu pháp luật, sai sót kê khai, thiếu chứng từ hoặc ý thức tuân thủ chưa cao, vì vậy doanh nghiệp cần nắm vững quy định và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ để giảm thiểu rủi ro.

3. Quy trình giải quyết tranh chấp về thuế với cơ quan thuế được pháp luật quy định ra sao?

Quy trình giải quyết tranh chấp về thuế với cơ quan thuế tại Việt Nam được pháp luật quy định chủ yếu qua Luật Quản lý Thuế 2019 và các văn bản hướng dẫn, gồm các bước chính sau:

• Khiếu nại hành chính về thuế (Điểm đ khoản 1 Điều 111 Luật Quản lý thuế 2019)

Người nộp thuế có quyền khiếu nại quyết định, hành vi của cơ quan thuế mà họ cho là sai hoặc không đúng pháp luật. Khiếu nại được gửi trực tiếp đến cơ quan thuế ra quyết định hoặc cấp trên của cơ quan đó.

• Khởi kiện tại Tòa án (Điểm c khoản 1 Điều 30 Luật Tố tụng Hành chính 2015; Điều 148 Luật Quản lý thuế 2019)

Nếu khiếu nại hành chính không được giải quyết thỏa đáng, người nộp thuế có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu xem xét quyết định của cơ quan thuế. Việc khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan quản lý thuế, công chức quản lý thuế được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính.

• Ủy quyền cho người đại diện: Doanh nghiệp có thể ủy quyền toàn bộ cho luật sư hoặc đại diện theo pháp luật tham gia giải quyết tranh chấp, kể cả khiếu nại hành chính hoặc khởi kiện tòa án.
• Giải quyết thông qua hòa giải hoặc thỏa thuận (Khoản 9 Điều 19 Luật Quản lý Thuế 2019): Trong một số trường hợp, cơ quan thuế và người nộp thuế có thể thỏa thuận, điều chỉnh số thuế hoặc hình thức xử lý để kết thúc tranh chấp trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
• Thực hiện quyết định giải quyết tranh chấp (Khoản 8 Điều 17 Luật Quản lý Thuế 2019): Sau khi có quyết định giải quyết tranh chấp có hiệu lực, người nộp thuế có trách nhiệm chấp hành quyết định, thông báo, yêu cầu của cơ quan quản lý thuế, công chức quản lý thuế theo quy định của pháp luật.

Quy trình giải quyết tranh chấp thuế được pháp luật quy định rõ ràng, từ khiếu nại hành chính, thỏa thuận, hòa giải đến khởi kiện tại tòa án, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế và đảm bảo tính minh bạch, đúng pháp luật.

III. Giải đáp các thắc mắc về tranh chấp về thuế với cơ quan thuế

Sau khi nắm rõ quy định pháp luật và khái niệm về tranh chấp thuế, phần này sẽ giải đáp những thắc mắc thường gặp, bắt đầu với câu hỏi về thời hạn giải quyết tranh chấp với cơ quan thuế.

1. Thời hạn giải quyết tranh chấp về thuế với cơ quan thuế là bao lâu?

Người nộp thuế có quyền khiếu nại quyết định hoặc hành vi của cơ quan thuế mà họ cho là sai hoặc không đúng pháp luật. Tùy theo loại tranh chấp, thời hạn giải quyết tranh chấp về thuế với cơ quan thuế chia thành các trường hợp sau:

• Khởi kiện tại Tòa án hành chính (Điều 333 Luật Tố tụng Hành chính 2015)

Nếu khiếu nại hành chính không được giải quyết thỏa đáng, người nộp thuế có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền.

Thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu tại Tòa án: 15 ngày kể từ ngày Tòa án hoặc Viện kiểm sát nhận được đơn. Trường hợp phức tạp, có thể gia hạn tối đa 15 ngày kể từ ngày hết hạn giải quyết thông thường. Người nộp thuế phải khởi kiện trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc hết hạn giải quyết mà không có quyết định.

• Thời hạn giải quyết hồ sơ hoàn thuế (Điều 75 Luật Quản lý Thuế 2019)

Việc hoàn thuế được chia theo hai trường hợp:

• Hoàn thuế trước: Chậm nhất 6 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan thuế thông báo chấp nhận hồ sơ.
• Kiểm tra trước hoàn thuế: Chậm nhất 40 ngày kể từ ngày cơ quan thuế thông báo chấp nhận hồ sơ.

Lưu ý: Thời gian giải trình, bổ sung thông tin của người nộp thuế không tính vào thời hạn giải quyết.

Việc nắm vững các mốc thời hạn này giúp doanh nghiệp thực hiện quyền và nghĩa vụ kịp thời, hạn chế rủi ro pháp lý.

2. Có thể ủy quyền toàn bộ cho luật sư tham gia giải quyết tranh chấp về thuế với cơ quan thuế không?

Theo Luật Quản lý Thuế 2019 (khoản 9 Điều 17) và Nghị định 124/2020/NĐ-CP (khoản 1 Điều 5), có thể tự mình khiếu nại hoặc ủy quyền cho luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc ủy quyền cho người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thực hiện việc khiếu nại hành chính đến khởi kiện tại tòa án. Doanh nghiệp hoàn toàn có quyền ủy quyền toàn bộ cho luật sư giải quyết tranh chấp thuế để bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình.

3. Doanh nghiệp cần lưu ý gì để tránh tranh chấp về thuế với cơ quan thuế?

Tranh chấp thuế thường bắt nguồn từ việc doanh nghiệp chưa tuân thủ đầy đủ quy định hoặc quản lý chưa chặt chẽ. Vì vậy, để phòng ngừa và hạn chế tối đa rủi ro, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý một số điểm sau:

• Tuân thủ đúng quy định pháp luật về thuế: Thực hiện kê khai, nộp thuế đúng thời hạn và đầy đủ theo quy định tại Điều 17, Điều 43 Luật Quản lý thuế 2019.
• Lưu trữ hồ sơ, chứng từ rõ ràng: Doanh nghiệp phải chấp hành chế độ kế toán, thống kê và quản lý, sử dụng hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật.khoản 4 Điều 17 Luật Quản lý thuế 2019 để có cơ sở đối chiếu khi cơ quan thuế kiểm tra.
• Thực hiện quyết toán và báo cáo minh bạch
  • Thường xuyên rà soát sổ sách, tránh sai sót trong kê khai.
  • Có thể thuê dịch vụ kiểm toán độc lập để đảm bảo tính chính xác.
• Phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế: Khi có yêu cầu kiểm tra, thanh tra, cần hợp tác cung cấp thông tin kịp thời, đúng quy định. Chủ động giải trình và điều chỉnh khi phát hiện sai sót.
• Tham khảo ý kiến chuyên gia: Nên nhờ luật sư hoặc chuyên gia tư vấn thuế để hỗ trợ các vấn đề phức tạp, tránh sai phạm dẫn đến tranh chấp.

Doanh nghiệp cần chủ động tuân thủ pháp luật, minh bạch sổ sách và hợp tác với cơ quan thuế, đồng thời tham vấn chuyên gia khi cần thiết để giảm thiểu tối đa nguy cơ phát sinh tranh chấp thuế.

4. Khi xảy ra tranh chấp về thuế với cơ quan thuế, doanh nghiệp có được tạm ngừng nộp thuế không?

Khi xảy ra tranh chấp về thuế với cơ quan thuế, doanh nghiệp không được tự ý tạm ngừng nộp thuế, ngoại trừ trường hợp có quyết định tạm đình chỉ thi hành từ cơ quan có thẩm quyền. Theo khoản 1 Điều 5 Luật Quản lý thuế 2019, mọi tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của luật. 

Việc khiếu nại, khởi kiện về thuế không làm tạm dừng nghĩa vụ nộp thuế, trừ khi có quyết định tạm hoãn thi hành của cơ quan có thẩm quyền (ví dụ: quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Tòa án theo Điều 66 Luật Tố tụng hành chính 2015).

5. Có thể sử dụng trọng tài thương mại để giải quyết tranh chấp về thuế với cơ quan thuế không?

Luật Trọng tài Thương mại năm 2010 quy định trọng tài can thiệp nếu các bên đưa ra tranh chấp có thỏa thuận trọng tài, theo khoản 1 Điều 5 Luật Trọng tài Thương mại năm 2010. Theo đó, không thể dùng trọng tài thương mại trong tranh chấp về thuế với cơ quan thuế khi không đáp ứng điều kiện luật định. 

Nếu không có thỏa thuận dung trọng tài thì tranh chấp này phải giải quyết theo thủ tục hành chính (khiếu nại) hoặc tố tụng hành chính tại Tòa án theo Luật Quản lý Thuế và Luật Tố tụng Hành chính.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến tranh chấp về thuế với cơ quan thuế

Dịch vụ tư vấn pháp lý về tranh chấp thuế tại NPLaw hỗ trợ doanh nghiệp trong việc: phân tích rủi ro thuế, soạn thảo và nộp đơn khiếu nại, đại diện làm việc với cơ quan thuế, tham gia tố tụng hành chính tại Tòa án. Với kinh nghiệm chuyên sâu, NPLaw cam kết bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp và giúp giải quyết tranh chấp thuế nhanh chóng, đúng quy định.