Hợp đồng lao động đóng vai trò là cơ sở pháp lý quan trọng xác lập mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động. Để xây dựng được mối quan hệ lao động bền vững, quá trình thử việc là bước đầu tiên giúp hai bên đánh giá sự phù hợp trước khi tiến tới ký kết hợp đồng lao động chính thức. Sau khi kết thúc thời gian thử việc, việc chuyển đổi quan hệ từ thử việc sang quan hệ lao động chính thức đòi hỏi phải tuân thủ các quy định chặt chẽ của pháp luật nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. 

Bài viết này NPLAW sẽ phân tích quy định của pháp luật hiện hành về quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc.

I. Thực trạng về quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc

Trong thực tiễn hiện nay, quan hệ hợp đồng lao động sau thời gian thử việc tồn tại một số điểm nổi bật:

  • Tình trạng ký hợp đồng lao động còn hình thức: Nhiều doanh nghiệp khi hết thời gian thử việc vẫn không ký hợp đồng lao động chính thức bằng văn bản, mà để người lao động tiếp tục làm việc "mặc nhiên". Điều này dẫn đến người lao động bị thiệt thòi về quyền lợi (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp...); khó khăn khi tranh chấp xảy ra do thiếu tài liệu chứng minh quan hệ lao động chính thức.
  • Hiểu biết pháp luật lao động còn hạn chế: Nhiều người lao động, đặc biệt là lao động phổ thông, không nắm rõ quyền lợi của mình sau khi hết thời gian thử việc. Họ không yêu cầu ký hợp đồng lao động, không khiếu nại khi quyền lợi bị xâm phạm, dẫn đến tình trạng làm việc không có sự bảo vệ pháp lý đầy đủ.
  • Việc xử lý khi không đạt yêu cầu thử việc còn nhiều bất cập: Khi người lao động không đạt yêu cầu, người sử dụng lao động thường đơn phương chấm dứt thử việc mà không thực hiện thủ tục thông báo hoặc thanh toán các khoản lương, trợ cấp theo quy định, dẫn đến tranh chấp phát sinh.

II. Quy định pháp luật về quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc

1. Quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc là gì?

Quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc được hiểu là mối quan hệ pháp lý được xác lập giữa người lao động và người sử dụng lao động sau khi người lao động đã hoàn thành thời gian thử việc theo thỏa thuận.

2. Sau khi hết thời gian thử việc, người sử dụng lao động có bắt buộc phải ký hợp đồng lao động ngay không?

Căn cứ theo Điều 27 Bộ luật Lao động 2019 quy định về kết thúc thời gian thử việc. Theo đó, khi kết thúc thời gian thử việc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả thử việc cho người lao động.

  • Trường hợp thử việc đạt yêu cầu thì người sử dụng lao động tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết đối với trường hợp thỏa thuận thử việc trong hợp đồng lao động hoặc phải giao kết hợp đồng lao động đối với trường hợp giao kết hợp đồng thử việc.
  • Trường hợp thử việc không đạt yêu cầu thì chấm dứt hợp đồng lao động đã giao kết hoặc hợp đồng thử việc.

Như vậy, người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động đối với trường hợp thử việc đạt yêu cầu mà chỉ giao kết hợp đồng thử việc.

3. Nhân viên vẫn tiếp tục đi làm sau khi hết thời gian thử việc mà công ty chưa ký hợp đồng lao động có được tính là có quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc không?

Bộ luật Lao động 2019 chưa có quy định cụ thể về trường hợp sau khi hết thời gian thử việc, nhân viên vẫn tiếp tục đi làm sau khi hết thời gian thử việc mà công ty chưa ký hợp đồng lao động có được tính là có quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc không. 

Tuy nhiên, theo Án lệ số 20/2018/AL về xác lập quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc: Trường hợp kết thúc thời gian thử việc, người lao động không nhận được thông báo kết quả thử việc cũng như hai bên không ký hợp đồng lao động và không có thỏa thuận khác về việc kéo dài thời hạn thử việc nhưng người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì phải xác định người lao động và người sử dụng lao động đã xác lập quan hệ hợp đồng lao động.

Mặc dù Án lệ số 20/2018/AL căn cứ quy định tại Bộ luật Lao động 2012 (đã hết hiệu lực từ ngày 01/01/2021), hiện nay Bộ luật Lao động 2019 đang có hiệu lực thi hành nhưng giữa hai Bộ luật không có sự khác biệt lớn về nội dung này. Do đó, vẫn có thể áp dụng tinh thần của Án lệ số 20/2018/AL cho trường hợp này. 

Như vậy, sau khi hết thời gian thử việc, dù công ty không ký kết hợp đồng lao động nhưng nhân viên vẫn tiếp tục đi làm sau thì được xem là đã xác lập quan hệ hợp đồng lao động với công ty (trở thành nhân viên chính thức).

III. Giải đáp một số câu hỏi về quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc

1. Người sử dụng lao động bị phạt bao nhiêu tiền đối với hành vi không giao kết quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc với người lao động vẫn tiếp tục làm việc?

Theo điểm d khoản 2 Điều 10 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, hành vi không giao kết hợp đồng lao động với người lao động khi thử việc đạt yêu cầu đối với trường hợp hai bên có giao kết hợp đồng thử việc sẽ bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng. 

2. Người sử dụng lao động có được chấm dứt quan hệ hợp đồng lao động trước thời hạn không?

Theo khoản 2 Điều 27 Bộ luật Lao động năm 2019, trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Như vậy, người sử dụng lao động có quyền được chấm dứt quan hệ hợp đồng lao động trước thời hạn. 

3. Người sử dụng lao động có cần báo kết quả thử việc cho người lao động để xác định quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc không?

Theo khoản 1 Điều 27 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định: Khi kết thúc thời gian thử việc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả thử việc cho người lao động.

Như vậy, người sử dụng lao động có cần báo kết quả thử việc cho người lao động để xác định quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc. 

4. Nếu người lao động không đồng ý với nội dung hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc thì có quyền gì?

Nếu người lao động không đồng ý với nội dung hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc thì có quyền yêu cầu sửa đổi, bổ sung hợp đồng lao động. Theo Điều 33 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định:

  • Trong quá trình thực hiện hợp đồng lao động, nếu bên nào có yêu cầu sửa đổi, bổ sung nội dung hợp đồng lao động thì phải báo cho bên kia biết trước ít nhất 03 ngày làm việc về nội dung cần sửa đổi, bổ sung.
  • Trường hợp hai bên thỏa thuận được thì việc sửa đổi, bổ sung nội dung hợp đồng lao động được tiến hành bằng việc ký kết phụ lục hợp đồng lao động hoặc giao kết hợp đồng lao động mới.
  • Trường hợp hai bên không thỏa thuận được việc sửa đổi, bổ sung nội dung hợp đồng lao động thì tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết.

5. Mức lương và quyền lợi của người lao động trong quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc được xác định như thế nào?

Mức lương và quyền lợi của người lao động trong quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc được xác định theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động chính thức.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc

Khách hàng có thắc mắc liên quan hay có nhu cầu tư vấn quy định về quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc, hãy liên hệ ngay cho NPLaw để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.