Quy định pháp luật về thực phẩm cung cấp chứa chất cấm

Trong bối cảnh thị trường thực phẩm ngày càng phát triển, tình trạng một số doanh nghiệp hoặc cơ sở sản xuất vì lợi nhuận mà sử dụng chất cấm trong thực phẩm vẫn diễn ra, gây nguy hại nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng. Vậy quy định hiện nay về thực phẩm cung cấp chứa chất cấm như thế nào? Mời bạn đọc cùng theo dõi trong bài viết dưới đây của NPLaw nhé.

I. Thực trạng liên quan đến thực phẩm cung cấp chứa chất cấm

Thực tế cho thấy, dù các cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra, song tình trạng phát hiện thực phẩm có chứa chất cấm vẫn còn diễn ra ở nhiều địa phương. 

Nhiều vụ việc liên quan đến việc sử dụng hàn the, formol, salbutamol, hoặc chất tạo nạc trong thực phẩm tươi sống, cũng như các phụ gia không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm, đã gây lo ngại trong dư luận. Một phần nguyên nhân đến từ việc doanh nghiệp thiếu hiểu biết pháp luật, trong khi một số khác cố tình vi phạm để giảm chi phí sản xuất.

II. Quy định của pháp luật liên quan đến thực phẩm cung cấp chứa chất cấm

Vậy quy định về thực phẩm cung cấp chứa chất cấm hiện nay như thế nào?

1. Thực phẩm cung cấp chứa chất cấm là gì?

Thực phẩm chứa chất cấm có thể hiểu là thực phẩm có sử dụng hoặc có tồn dư các chất thuộc danh mục cấm sử dụng trong sản xuất, chế biến, bảo quản hoặc kinh doanh thực phẩm do Bộ Y tế ban hành. Các chất này thường có độc tính cao, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, thậm chí có thể gây ngộ độc cấp tính, tổn thương gan, thận hoặc tích tụ lâu dài dẫn đến ung thư.

2. Doanh nghiệp cung cấp thực phẩm cung cấp chứa chất cấm sẽ bị xử lý như thế nào theo pháp luật Việt Nam?

Hành vi sử dụng chất cấm trong việc sản xuất, kinh doanh thực phẩm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 115/2018/NĐ-CP, ví dụ như:

• Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng phụ gia thực phẩm hoặc chất hỗ trợ chế biến thực phẩm cấm sử dụng hoặc ngoài danh mục được phép sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm mà sản phẩm trị giá dưới 10.000.000 đồng (khoản 4 Điều 5).
• Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với một trong các hành vi: Nhập khẩu, sản xuất, chế biến, cung cấp, bán thực phẩm gây ngộ độc thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe của từ 01 người đến 04 người (điểm a khoản 6 Điều 22, được sửa đổi bởi điểm đ khoản 12 Điều 1 Nghị định 124/2021/NĐ-CP; điểm a khoản 8 Điều 22, được sửa đổi bởi Điểm e Khoản 12 Điều 1 Nghị định 124/2021/NĐ-CP); 

Nhập khẩu, cung cấp hoặc bán thực phẩm mà có sử dụng chất, hóa chất, phụ gia thực phẩm hoặc chất hỗ trợ chế biến thực phẩm cấm sử dụng hoặc ngoài danh mục được phép sử dụng (điểm b khoản 6 và điểm b khoản 8 Điều 22);

Nhập khẩu, cung cấp hoặc bán thực phẩm mà có sử dụng chất, hóa chất, phụ gia thực phẩm hoặc chất hỗ trợ chế biến thực phẩm chưa được phép sử dụng hoặc chưa được phép lưu hành tại Việt Nam (điểm c khoản 6 và điểm c khoản 8 Điều 22).

• Sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng hoặc ngoài danh mục được phép sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm: trường hợp sản phẩm trị giá dưới 10.000.000 đồng thì phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng (điểm a khoản 3 Điều 6); trường hợp sản phẩm trị giá từ 10.000.000 đồng trở lên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng (điểm a khoản 4 Điều 6).

Ngoài ra, trường hợp có tính chất, mức độ nghiêm trọng đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì doanh nghiệp cung cấp thực phẩm cung cấp chứa chất cấm còn có thể bị xử lý hình sự về tội vi phạm quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017, 2025.

3. Quy trình tiêu hủy thực phẩm cung cấp chứa chất cấm được thực hiện như thế nào?

Theo khoản 2 Điều 4 Thông tư 173/2012/TT-BTC, việc xử lý tang vật vi phạm hành chính là hàng hóa, vật phẩm dễ bị hư hỏng theo hình thức tiêu hủy như sau:

• Người ra quyết định tạm giữ thành lập Hội đồng xử lý để tiêu hủy các hàng hoá, vật phẩm bị hư hỏng.
• Tuỳ thuộc vào tính chất, đặc điểm của hàng hoá, vật phẩm và yêu cầu đảm bảo vệ sinh môi trường, việc tiêu hủy được thực hiện theo các hình thức Sử dụng hóa chất; Sử dụng biện pháp cơ học; Hủy đốt; Hủy chôn; Hình thức khác theo quy định của pháp luật.
• Việc tiêu hủy hàng hoá, vật phẩm phải được lập thành biên bản, có đầy đủ chữ ký của các thành viên Hội đồng xử lý. 

Như vậy, quy trình tiêu hủy thực phẩm cung cấp chứa chất cấm là tang vật khi bị xử phạt hành chính được thực hiện theo quy định trên.

III. Giải đáp các thắc mắc về thực phẩm cung cấp chứa chất cấm

Trong thực tế, khi gặp phải các vấn đề về thực phẩm cung cấp chứa chất cấm, có nhiều cá nhân, doanh nghiệp chưa nắm rõ quy định pháp luật liên quan. NPLaw giải đáp một số thắc mắc thường gặp dưới đây:

1. Khi kiểm nghiệm phát hiện thực phẩm cung cấp chứa chất cấm, cơ quan quản lý có quyền thu hồi sản phẩm không?

Theo điểm đ khoản 1 Điều 55 Luật An toàn thực phẩm 2010, thực phẩm phải được thu hồi trong trường hợp: “Thực phẩm có chất cấm sử dụng hoặc xuất hiện tác nhân gây ô nhiễm vượt mức giới hạn quy định”. Hình thức thu hồi theo khoản 2 Điều này bao gồm: 

• Thu hồi tự nguyện do tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm tự thực hiện; 
• Thu hồi bắt buộc do cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu đối với tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn.

Như vậy, khi kiểm nghiệm phát hiện thực phẩm cung cấp chứa chất cấm, cơ quan quản lý có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm đó phải thu hồi sản phẩm theo quy định trên.

2. Nếu doanh nghiệp vô tình nhập phải thực phẩm cung cấp chứa chất cấm, họ cần xử lý ra sao?

Trong trường hợp doanh nghiệp vô tình nhập phải thực phẩm chứa chất cấm thì cần xử lý như sau:

• Ngay lập tức thông báo cho cơ quan quản lý có thẩm quyền để được hướng dẫn xử lý.
• Thu thập toàn bộ hồ sơ, tài liệu có liên quan về nguồn gốc hàng hóa, nhập khẩu, mua bán, cung ứng sản phẩm; thu giữ, bảo quản vật chứng.
• Phối hợp kiểm tra, làm việc, giải quyết vụ việc.
• Thực hiện việc thu hồi và xử lý sản phẩm theo quy định.

Trong trường hợp xét thấy cần thiết, doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến tư vấn của chuyên gia/luật sư để đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp của mình.

3. Có biện pháp khẩn cấp nào dùng để bảo vệ cộng đồng khi phát hiện thực phẩm cung cấp chứa chất cấm trên diện rộng không?

Theo quy định Luật An toàn thực phẩm 2010, khi phát hiện thực phẩm chứa chất cấm hoặc không đảm bảo an toàn lưu hành trên diện rộng, các biện pháp khẩn cấp được áp dụng nhằm bảo vệ cộng đồng. 

• Tổ chức, cá nhân sản xuất thực phẩm phải kịp thời ngừng sản xuất, thông báo cho các bên liên quan và có biện pháp khắc phục hậu quả khi phát hiện thực phẩm không an toàn hoặc không phù hợp tiêu chuẩn đã công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng (điểm e khoản 2 Điều 7). 
• Tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm phải kịp thời ngừng kinh doanh, thông tin cho tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu và người tiêu dùng khi phát hiện thực phẩm không bảo đảm an toàn (điểm đ khoản 2 Điều 8).

Những biện pháp này nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giảm thiểu rủi ro từ thực phẩm không đạt tiêu chuẩn.

4. Nếu nhà sản xuất cố tình che giấu thông tin về thực phẩm cung cấp chứa chất cấm, họ có bị truy tố hình sự không?

Theo Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017, 2025, người nào thực hiện hành vi Sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, phụ gia thực phẩm hoặc chất hỗ trợ chế biến thực phẩm mà biết là cấm sử dụng hoặc ngoài danh mục được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm thì có thể bị xử lý hình sự về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (điểm a khoản 1 Điều 317). Các khung hình phạt của tội này như sau:

• Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
• Phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm.
• Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.
• Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm

Như vậy nếu nhà sản xuất cố tình che giấu thông tin về thực phẩm cung cấp chứa chất cấm thì họ có thể bị truy tố hình sự theo quy định trên.

5. Có chính sách khuyến khích người dân tố giác hành vi cung ứng thực phẩm cung cấp chứa chất cấm không?

Đảm bảo an toàn thực phẩm là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Hiện nay, cơ quan chức năng đã tạo điều kiện thuận lợi để có thể tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân về hành vi vi phạm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm một cách nhanh chóng, hiệu quả nhất.

Người dân có thể đến trực tiếp cơ quan chức năng gần nhất (ví dụ ủy ban nhân dân, công an khu vực), gọi điện đến đường dây nóng hoặc phản ánh ngay trên ứng dụng VNeID khi phát hiện hành vi vi phạm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm nói chung và cung ứng thực phẩm chứa chất cấm nói riêng.

Việc phản ánh kịp thời, không chỉ là bảo vệ quyền lợi cho người dân mà còn giúp cơ quan chức năng kịp thời kiểm tra, xử lý, ngăn chặn thực phẩm không an toàn lưu hành trên thị trường.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến thực phẩm cung cấp chứa chất cấm

Thực phẩm cung cấp chứa chất cấm là vấn đề nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe cộng đồng và quyền lợi người tiêu dùng.

Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.