Trong cuộc sống và công việc hàng ngày, có rất nhiều trường hợp chúng ta đưa ra những thỏa thuận, cam kết với nhau bằng lời nói mà không lập thành văn bản. Thực tế cho thấy, nhiều người tin rằng “lời nói gió bay”, thỏa thuận miệng không có giá trị pháp lý. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành có những quy định cụ thể về việc công nhận thỏa thuận miệng trong một số trường hợp nhất định. Mời bạn đọc cùng theo dõi bài viết dưới đây để tìm hiểu thêm về công nhận thỏa thuận miệng theo quy định pháp luật.

I. Vai trò của công nhận thỏa thuận miệng

Trong thực tiễn giao dịch dân sự, nhiều thỏa thuận giữa các bên được thiết lập thông qua lời nói mà không có văn bản ghi nhận. Việc công nhận thỏa thuận miệng có ý nghĩa pháp lý rất quan trọng, giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đã thực hiện giao dịch trên cơ sở thiện chí, ngay cả khi không có hợp đồng bằng văn bản. Đồng thời, phản ánh trung thực bản chất của các giao dịch dân sự diễn ra trong đời sống hàng ngày, nơi mà việc lập thành văn bản đôi khi không kịp hoặc không thực sự cần thiết. Tuy nhiên, để thỏa thuận miệng được công nhận và có giá trị pháp lý, cần phải đáp ứng những điều kiện nhất định theo quy định của pháp luật.

II. Quy định pháp luật về công nhận thỏa thuận miệng

1. Công nhận thỏa thuận miệng là gì?

Theo khoản 1 Điều 119 Bộ luật dân sự 2015: “Giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể”. Theo đó, công nhận thỏa thuận miệng là việc pháp luật thừa nhận một cam kết, giao dịch giữa các bên dù chỉ được thể hiện bằng lời nói, không lập thành văn bản, nhưng đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật để phát sinh hiệu lực.

 

2. Khi nào công nhận thỏa thuận miệng có giá trị pháp lý?

Điều 117 Bộ luật dân sự 2015 quy định giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau:

  • Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập;
  • Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện;
  • Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
  • Đáp ứng điều kiện về hình thức của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định.

Như vậy, thỏa thuận miệng có giá trị pháp lý khi đáp ứng những điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định nêu trên.

3. Làm sao để công nhận thỏa thuận miệng trở thành nguồn chứng cứ hợp pháp?

Điều 94 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 quy định một số nguồn chứng cứ hiện nay như tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử; Lời khai của đương sự; Lời khai của người làm chứng.

Theo đó, để thỏa thuận miệng trở thành nguồn chứng cứ hợp pháp trong trường hợp có tranh chấp xảy ra, các bên có thể thực hiện như sau:

  • Ghi âm, ghi hình lại quá trình thỏa thuận;
  • Tin nhắn, email, giấy tờ khác thể hiện nội dung giao dịch;
  • Nhân chứng có thể xác nhận thỏa thuận đã diễn ra.
  • Các hành vi thực hiện thỏa thuận thực tế như giao tiền, giao nhận tài sản, thực hiện công việc, v.v

III. Giải đáp một số câu hỏi về công nhận thỏa thuận miệng

1. Cho bạn mượn tiền bằng thỏa thuận miệng, nhưng không viết biên nhận, chỉ có giấy nộp tiền và đoạn ghi âm thì có thể được công nhận thỏa thuận miệng về việc vay tài sản hay không?

Theo quy định hiện nay, hợp đồng vay mượn tài sản giữa cá nhân với nhau không bắt buộc phải lập thành văn bản. Bên cạnh đó, thỏa thuận miệng về việc vay tài sản là một dạng giao dịch dân sự theo khoản 1 Điều 119 Bộ luật dân sự 2015: “Giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể”.

Do vậy, đoạn ghi âm và giấy nộp tiền nếu thể hiện rõ nội dung mượn tiền, thời điểm, số tiền, và các điều kiện kèm theo (nếu có) có thể được xác định là chứng cứ chứng minh có giao dịch vay mượn giữa các bên và sẽ được Tòa án xem giải quyết.

2. Hợp đồng lao động bằng miệng có được công nhận thỏa thuận miệng hợp pháp hay không?

Theo khoản 2 Điều 14 Bộ luật lao động 2019 về hình thức hợp đồng lao động: “Hai bên có thể giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói đối với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 18, điểm a khoản 1 Điều 145 và khoản 1 Điều 162 của Bộ luật này.”

Như vậy, hợp đồng lao động thỏa thuận bằng lời nói là hợp pháp đối với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng, trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định trên.

3. Thỏa thuận ly hôn bằng miệng có được công nhận thỏa thuận miệng để chấm dứt tình trạng hôn nhân hay không?

Khoản 1 Điều 57 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định: “Quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày bản án, quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật”.

Như vậy, thỏa thuận ly hôn bằng miệng không làm chấm dứt quan hệ hôn nhân. Quan hệ hôn nhân chỉ chấm dứt khi có bản án, quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật.

4. Công nhận thỏa thuận miệng có áp dụng trong tranh chấp đất đai không?

Theo quy định tại Điều 27 Luật đất đai 2024, các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất như chuyển nhượng, tặng cho, cho thuê, thế chấp, ... phải được lập thành văn bản có công chứng, chứng thực theo quy định. Do đó, thỏa thuận miệng về đất đai thường không được công nhận về mặt pháp lý trong các tranh chấp. 

Tuy nhiên, thỏa thuận miệng có thể được xem xét trong việc xác định một số quyền nghĩa vụ liên quan khác như quản lý, sử dụng đất trong các quan hệ gia đình, thừa kế nếu có chứng cứ đầy đủ; hoặc trong trường hợp đặc biệt áp dụng Án lệ số 15/2017/AL (thỏa thuận miệng với nhau về việc chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp trước ngày 15/10/1993).

5. Công nhận thỏa thuận miệng có giá trị trong hợp đồng mua bán hay không?

Thỏa thuận bằng lời nói được xem là một hình thức của giao dịch dân sự, vì vậy, các bên hoàn toàn có thể xác lập giao dịch mua bán tài sản thông qua lời nói. Tuy nhiên, để thỏa thuận miệng có giá trị pháp lý, các bên phải đảm bảo đầy đủ các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định tại Điều 117 Bộ luật dân sự 2015. Ngoài ra, trong trường hợp pháp luật yêu cầu giao dịch mua bán phải tuân thủ hình thức nhất định, các bên phải thực hiện đúng quy định về hình thức.  

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về công nhận thỏa thuận miệng

Trên đây là bài viết của NPLaw về công nhận thỏa thuận miệng hiện nay. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.