Quy định về luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự

Luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự là xu hướng thường được các bên trong quan hệ lao động sử dụng khi phát sinh tranh chấp. Bài viết dưới đây, sẽ nêu các quy định pháp luật về luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự và giải đáp một số thắc mắc liên quan nhằm giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

I. Xu hướng thuê luật sư trong các vụ án lao động dân sự hiện nay

Xu hướng thuê luật sư trong các vụ án lao động dân sự tại Việt Nam hiện nay đang gia tăng mạnh mẽ và có sự chuyển dịch rõ rệt về tư duy pháp lý từ cả phía người lao động lẫn người sử dụng lao động. Sự thay đổi này xuất phát từ bối cảnh kinh tế biến động, làn sóng tái cấu trúc doanh nghiệp và sự nâng cao nhận thức về quyền lợi của các bên. Thuê luật sư tư vấn ngay từ khi phát sinh tranh chấp giúp các bên nắm rõ điểm mạnh, điểm yếu, thu thập bằng chứng đầy đủ và có thể hòa giải thành công mà không cần đưa ra xét xử.

II. Khái niệm về luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự

Để hiểu rõ hơn các quy định pháp luật về luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự. Hãy cùng NPLaw tìm hiểu qua nội dung bài viết dưới đây.

1. Luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự là gì?

- Theo Điều 2 Luật Luật sư 2006 sửa đổi 2012, Luật sư là người có đủ tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề theo quy định của Luật này, thực hiện dịch vụ pháp lý theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức (sau đây gọi chung là khách hàng).

- Theo khoản 1 Điều 179 Bộ luật lao động 2019, tranh chấp lao động là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ, lợi ích phát sinh giữa các bên trong quá trình xác lập, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ lao động; tranh chấp giữa các tổ chức đại diện người lao động với nhau; tranh chấp phát sinh từ quan hệ có liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động.

- Theo khoản 1 và điểm a khoản 2 Điều 75 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự là người tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Và Luật sư tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật về luật sư là một trong những người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự khi có yêu cầu của đương sự và được Tòa án làm thủ tục đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Như vậy, Luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự hay Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong vụ án lao động là người tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự (người lao động hoặc người sử dụng lao động) trong vụ án tranh chấp lao động tại Tòa án.

2. Vai trò của luật sư bào chữa trong vụ án lao động dân sự

Trong vụ án lao động dân sự, Luật sư đóng vai trò bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự (người lao động hoặc người sử dụng lao động). Cụ thể:

• Tư vấn pháp luật: Luật sư sẽ cung cấp thông tin chi tiết về các quy định của pháp luật lao động liên quan đến vụ việc, giúp người lao động, người sử dụng lao động hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình.
• Soạn thảo văn bản pháp lý: Luật sư sẽ soạn thảo các văn bản pháp lý như đơn khiếu nại, đơn kiện, các văn bản đàm phán,… để bảo vệ quyền lợi của các bên.
• Tham gia đàm phán, hòa giải: Luật sư sẽ đại diện cho người lao động, người sử dụng lao động tham gia các cuộc đàm phán, hòa giải tại cơ quan có thẩm quyền khi phát sinh tranh chấp nhằm tìm kiếm giải pháp thỏa đáng.
• Đại diện bào chữa tại tòa: Trong trường hợp tranh chấp không thể giải quyết bằng hòa giải, luật sư sẽ đại diện cho người lao động, người sử dụng lao động tại tòa án để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
• Thực hiện các thủ tục pháp lý khác: Luật sư sẽ thực hiện các thủ tục pháp lý khác như kháng cáo, giám đốc thẩm,… nếu cần thiết.

Tóm lại, luật sư bào chữa trong vụ án lao động dân sự có các vai trò chủ yếu như trên.

3. Luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự khác gì so với luật sư tư vấn pháp luật lao động?

Căn cứ tại Điều 27 (được sửa đổi bởi khoản 14 Điều 1 Luật Luật sư sửa đổi 2012) và Điều 28 Luật Luật sư 2006 (sửa đổi 2012), Luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự và luật sư tư vấn pháp luật lao động có sự khác biệt rõ rệt về thời điểm tham gia, vai trò và mục đích công việc. Dưới đây là sự khác biệt giữa hai loại hình luật sư này:

- Luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự:

• Đại diện tham gia tố tụng với tư cách là người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự trong vụ án lao động gồm nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Luật sư xuất trình Thẻ luật sư và giấy yêu cầu luật sư của khách hàng khi tham gia tố tụng.
• Công việc chủ yếu liên quan đến tranh tụng tại tòa án, đại diện khách hàng trong các phiên tòa và giải quyết tranh chấp. Họ thường làm việc tại tòa án và các cơ quan trọng tài.
• Hướng đến việc bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong các tranh chấp pháp lý và đạt được kết quả có lợi nhất cho khách hàng tại tòa án.

- Luật sư tư vấn pháp luật lao động:

• Tư vấn pháp luật là việc luật sư hướng dẫn, đưa ra ý kiến, giúp khách hàng soạn thảo các giấy tờ liên quan đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của họ.
• Khi thực hiện tư vấn pháp luật, luật sư giúp khách hàng thực hiện đúng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của họ.
• Hướng đến việc ngăn ngừa rủi ro pháp lý và đảm bảo sự tuân thủ pháp luật cho khách hàng.

Nhìn chung, Luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự và Luật sư tư vấn pháp luật lao động có sự khác biệt cơ bản trên.

III. Quy định của pháp luật liên quan đến luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự

Tìm hiểu các quy định về luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự là nhu cầu và mong muốn của nhiều chủ thể. Hiểu được điều này, NPLaw đưa ra các quy định về luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự theo quy định mới nhất hiện nay.

1. Nghĩa vụ của luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự

- Theo Điều 21 Luật Luật sư 2006 (được sửa đổi bởi khoản 12 Điều 1 Luật Luật sư sửa đổi 2012), Luật sư có các nghĩa vụ sau đây:

a) Tuân theo các nguyên tắc hành nghề luật sư quy định tại Điều 5 của Luật này;

b) Nghiêm chỉnh chấp hành nội quy và các quy định có liên quan trong quan hệ với các cơ quan tiến hành tố tụng; có thái độ hợp tác, tôn trọng người tiến hành tố tụng mà luật sư tiếp xúc khi hành nghề;

c) Tham gia tố tụng đầy đủ, kịp thời trong các vụ án do cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu;

d) Thực hiện trợ giúp pháp lý;

đ) Tham gia bồi dưỡng bắt buộc về chuyên môn, nghiệp vụ;

e) Các nghĩa vụ khác theo quy định của Luật này.

- Theo Điều 76 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), quyền, nghĩa vụ của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự như sau:

• Tham gia tố tụng từ khi khởi kiện hoặc bất cứ giai đoạn nào trong quá trình tố tụng dân sự.
• Thu thập và cung cấp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án; nghiên cứu hồ sơ vụ án và được ghi chép, sao chụp những tài liệu cần thiết có trong hồ sơ vụ án để thực hiện việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, trừ tài liệu, chứng cứ quy định tại khoản 2 Điều 109 của Bộ luật này.
• Tham gia việc hòa giải, phiên họp, phiên tòa hoặc trường hợp không tham gia thì được gửi văn bản bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự cho Tòa án xem xét.
• Thay mặt đương sự yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng khác theo quy định của Bộ luật này.
• Giúp đương sự về mặt pháp lý liên quan đến việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ; trường hợp được đương sự ủy quyền thì thay mặt đương sự nhận giấy tờ, văn bản tố tụng mà Tòa án tống đạt hoặc thông báo và có trách nhiệm chuyển cho đương sự.
• Các quyền, nghĩa vụ quy định tại các khoản 1, 6, 16, 17, 18, 19 và 20 Điều 70 của Bộ luật này.
• Quyền, nghĩa vụ khác mà pháp luật có quy định.

Vậy, Luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự có các nghĩa vụ nêu trên theo quy định pháp luật.

2. Luật sư đăng ký bào chữa vụ án lao động dân sự bị từ chối trong trường hợp nào?

Theo khoản 3, 4, 5 Điều 75 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), Luật sư đăng ký bào chữa vụ án lao động dân sự bị từ chối trong trường hợp sau:

- Xung đột lợi ích: Luật sư nhận bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nhiều người trong cùng một vụ án mà quyền lợi của những người này đối lập nhau.

- Không đủ điều kiện đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, do không xuất trình các giấy tờ theo quy định của Luật luật sư 2006 sửa đổi 2012 như thẻ luật sư; giấy tờ tùy thân, giấy đăng ký hành nghề luật sư, giấy yêu cầu luật sư của khách hàng.

- Đương sự từ chối hoặc yêu cầu thay đổi người tham gia tố tụng theo quy định theo khoản 14 Điều 70 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025).

- Vi phạm pháp luật: Luật sư đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành án phạt tù, hoặc đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện/giáo dục bắt buộc.

Theo đó, Luật sư đăng ký bào chữa vụ án lao động dân sự bị từ chối trong trường hợp nêu trên.

3. Quy định về thù lao của luật sư trong vụ án lao động dân sự được xác định như thế nào?

- Theo khoản 2, 3 Điều 168 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), chi phí cho luật sư là khoản tiền phải trả cho luật sư theo thỏa thuận của đương sự với luật sư trong phạm vi quy định của tổ chức hành nghề luật sư và theo quy định của pháp luật. Chi phí cho người phiên dịch, luật sư do người có yêu cầu chịu, trừ trường hợp các bên đương sự có thỏa thuận khác.

- Theo Điều 55 Luật Luật sư 2006 sửa đổi 2012, mức thù lao được tính dựa trên các căn cứ sau đây:

a) Nội dung, tính chất của dịch vụ pháp lý;

b) Thời gian và công sức của luật sư sử dụng để thực hiện dịch vụ pháp lý;

c) Kinh nghiệm và uy tín của luật sư.

- Thù lao được tính theo các phương thức sau đây:

a) Giờ làm việc của luật sư;

b) Vụ, việc với mức thù lao trọn gói;

c) Vụ, việc với mức thù lao tính theo tỷ lệ phần trăm của giá ngạch vụ kiện hoặc giá trị hợp đồng, giá trị dự án;

d) Hợp đồng dài hạn với mức thù lao cố định.

Theo đó, thù lao của luật sư trong vụ án lao động dân sự được xác định dựa trên thỏa thuận của đương sự với luật sư trong phạm vi quy định của tổ chức hành nghề luật sư và theo quy định của pháp luật. Trong đó mức thù lao của luật sư trong một vụ án dân sự sẽ được tính dựa trên các căn cứ và phương thức nêu trên.

4. Quy định về thu thập và cung cấp chứng cứ của luật sư trong vụ án lao động dân sự

- Theo khoản 2, 6 Điều 76 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự có quyền thu thập và cung cấp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án; nghiên cứu hồ sơ vụ án và được ghi chép, sao chụp những tài liệu cần thiết có trong hồ sơ vụ án để thực hiện việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, trừ tài liệu, chứng cứ quy định tại khoản 2 Điều 109 của Bộ luật này.

- Các quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân đang lưu giữ, quản lý tài liệu, chứng cứ cung cấp tài liệu, chứng cứ đó cho mình tại các khoản 6 Điều 70 của Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025).

Có thể thấy, quyền thu thập và cung cấp chứng cứ của luật sư trong vụ án lao động dân sự được quy định theo căn cứ pháp lý trên.

IV. Giải đáp các vấn đề thắc mắc thường gặp liên quan đến luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự

Để hiểu rõ hơn các quy định về luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự, sau đây là một số câu hỏi và giải đáp thắc mắc về vấn đề này.

1. Khi nào người lao động nên thuê luật sư trong tranh chấp lao động?

Người lao động nên thuê luật sư khi gặp các tranh chấp lao động phức tạp mà bản thân không thể tự thương lượng với người sử dụng lao động hoặc ngay khi có dấu hiệu rủi ro pháp lý, chẳng hạn như:

• Bị sa thải, kỷ luật, chấm dứt hợp đồng trái luật
• Không được trả lương, thưởng, bảo hiểm xã hội, trợ cấp
• Phát sinh tranh chấp với người lao động/người sử dụng lao động
• Chuẩn bị khởi kiện hoặc đã bị khởi kiện ra Tòa án
• Doanh nghiệp bị thanh tra, kiểm tra lao động

Theo đó, người lao động nên thuê luật sư trong tranh chấp lao động khi có các dấu hiệu trên. Việc giải quyết tranh chấp lao động thường đòi hỏi thời gian, tiền bạc và công sức, cần thông qua các trình tự, thủ tục và kéo theo nhiều cơ quan, tổ chức khác nhau. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống hàng ngày, đặc biệt là đối với người lao động. Để không mất quá nhiều thời gian thì việc tìm kiếm luật sư chính là lựa chọn hợp lý, giúp tiết kiệm thời gian, đảm bảo quyền lợi được bảo vệ tốt nhất.

2. Thời điểm nào là phù hợp nhất để thuê luật sư trong vụ án lao động dân sự?

Thời điểm phù hợp nhất để thuê luật sư trong vụ án lao động dân sự là ngay khi phát sinh tranh chấp hoặc rủi ro pháp lý đầu tiên (như bị sa thải trái luật, nợ lương, ép buộc nghỉ việc). Việc này giúp ngăn chặn sai sót, thu thập và bảo vệ chứng cứ quan trọng, cụ thể:

• Giai đoạn phát sinh mâu thuẫn: Khi công ty có dấu hiệu chèn ép, nợ lương, hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng. Luật sư sẽ hướng dẫn cách thương lượng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, đồng thời chỉ ra điểm yếu trong hồ sơ để định hướng chiến lược.
• Giai đoạn hòa giải tại cơ sở: Luật sư đóng vai trò đại diện hoặc cố vấn cho người lao động trong buổi làm việc với Hòa giải viên lao động hoặc Hội đồng hòa giải.
• Giai đoạn chuẩn bị khởi kiện: Khi hồ sơ hòa giải không thành và quyết định kiện ra Tòa án. Việc để luật sư tham gia soạn thảo đơn từ, chuẩn bị tài liệu và tham gia tranh tụng ngay từ phiên Tòa sơ thẩm sẽ giúp đảm bảo đúng trình tự tố tụng và tối ưu khả năng thắng kiện.

Theo đó, các thời điểm trên được xem là phù hợp nhất để thuê luật sư trong vụ án lao động dân sự để quyền lợi của đương sự được bảo vệ tối đa.

3. Nếu không có luật sư, người lao động có thể tự bảo vệ quyền lợi trong vụ án lao động không?

Theo khoản 13 Điều 70 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) có quy định đương sự có quyền tự bảo vệ hoặc nhờ người khác bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình.

Do đó, nếu không có luật sư, người lao động có thể tự bảo vệ quyền lợi trong vụ án lao động, pháp luật cho phép đương sự quyền tự bảo vệ để linh hoạt giải quyết tranh chấp.

4. Có thể thay đổi luật sư trong quá trình giải quyết vụ án lao động không?

- Theo khoản 14 Điều 70 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) có quy định đương sự có quyền yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng theo quy định của Bộ luật này.

- Theo khoản 2 Điều 75 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), những người sau đây được làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự khi có yêu cầu của đương sự và được Tòa án làm thủ tục đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự:

• a) Luật sư tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật về luật sư;

b) Trợ giúp viên pháp lý hoặc người tham gia trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý;

c) Đại diện của tổ chức đại diện tập thể lao động là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trong vụ việc lao động theo quy định của pháp luật về lao động, công đoàn;

d) Công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không có án tích hoặc đã được xóa án tích, không thuộc trường hợp đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính; không phải là cán bộ, công chức trong các cơ quan Tòa án, Viện kiểm sát và công chức, sĩ quan, hạ sĩ quan trong ngành Công an.

Vì vậy, đương sự có thể thay đổi luật sư trong quá trình giải quyết vụ án lao động.

5. Việc thuê luật sư có làm tăng khả năng thắng kiện trong vụ án lao động không?

Việc thuê luật sư có thể làm tăng đáng kể khả năng thắng kiện hoặc đạt được kết quả có lợi trong một vụ án lao động. Bởi vì Luật sư giúp:

• Đánh giá đúng bản chất vụ việc: Luật sư giúp khách hàng phân tích điểm mạnh, điểm yếu của hồ sơ để đưa ra hướng đi đúng đắn, tránh khởi kiện sai hoặc yêu cầu bồi thường không có căn cứ.
• Bổ sung chứng cứ thuyết phục: Họ biết chính xác cần thu thập loại tài liệu nào, lập luận ra sao để bảo vệ quan điểm của khách hàng trước Tòa án.
• Tranh tụng sắc bén: Luật sư trực tiếp tham gia bảo vệ quyền lợi, đối chất và đưa ra các lập luận pháp lý sắc bén để bảo vệ tối đa cho người lao động. 

Kết luận lại, tùy theo từng trường hợp cụ thể mà việc thuê luật sư có ảnh hưởng đến khả năng thắng kiện trong vụ án lao động. Luật sư là người có kiến thức chuyên môn vững vàng và nắm vững nghiệp vụ giải quyết tranh chấp sẽ giúp khách hàng đảm bảo tốt nhất quyền lợi và tăng khả năng thắng kiện.

V. Tại sao nên tìm luật sư tư vấn ở NPLaw khi có vấn đề về luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự?

Trên đây là thông tin giải đáp vướng mắc về luật sư bào chữa vụ án lao động dân sự mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.