Trong các giao dịch bảo đảm bằng tài sản, đặc biệt là bất động sản, việc giải chấp tài sản sau khi nghĩa vụ được thực hiện là một bước quan trọng. Tuy nhiên, vấn đề ưu tiên thanh toán cho người đã thực hiện việc giải chấp đôi khi gây ra nhiều thắc mắc và tranh chấp. Mời bạn đọc cùng theo dõi bài viết dưới đây để tìm hiểu thêm quy định về ưu tiên thanh toán cho người giải chấp hiện nay.

I. Thực trạng ưu tiên thanh toán cho người giải chấp hiện nay

Hiện nay, nhiều cá nhân và tổ chức sau khi thực hiện thủ tục giải chấp tài sản (chẳng hạn như xóa đăng ký thế chấp tại văn phòng đăng ký đất đai) vẫn rơi vào tình trạng bị chậm thanh toán khoản tiền đã chi trả trước để giúp giải quyết nợ hoặc thanh toán thay. Điều này xảy ra phổ biến trong các vụ việc mua bán tài sản bị kê biên, xử lý tài sản đảm bảo thi hành án hoặc thi hành hợp đồng bảo đảm. Thiếu hiểu biết về quyền ưu tiên thanh toán khiến người giải chấp không bảo vệ được lợi ích của mình hoặc không thể đòi lại khoản đã thanh toán.

II. Quy định về ưu tiên thanh toán cho người giải chấp

1. Trường hợp nào được ưu tiên thanh toán cho người giải chấp?

Theo khoản 1 Điều 296 Bộ luật dân sự 2015: “Một tài sản có thể được dùng để bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ, nếu có giá trị tại thời điểm xác lập giao dịch bảo đảm lớn hơn tổng giá trị các nghĩa vụ được bảo đảm, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác”.

Theo đó, khi xử lý tài sản bảo đảm, nếu các bên có thỏa thuận về quyền hoàn trả ưu tiên từ tài sản xử lý, người giải chấp có thể yêu cầu thanh toán trước từ số tiền thu được. Trường hợp không có thỏa thuận, thì tài sản này được dùng để thanh toán nghĩa vụ theo thứ tự ưu tiên quy định pháp luật.

2. Điều kiện để được ưu tiên thanh toán cho người giải chấp là gì?

Để được ưu tiên thanh toán, người giải chấp cần phải đáp ứng các điều kiện như sau:

  • Có thỏa thuận rõ ràng với bên có nghĩa vụ và các bên liên quan khác (nếu có) về việc hoàn trả khoản tiền đã giải chấp.
  • Có chứng từ, bằng chứng rõ ràng về việc thực hiện nghĩa vụ thay và chi phí hợp lý phát sinh từ việc giải chấp tài sản.
  • Có thỏa thuận về quyền hoàn trả hoặc quyền ưu tiên thanh toán, hoặc pháp luật có quy định về thứ tự ưu tiên phù hợp.

III. Giải đáp một số thắc mắc liên quan đến ưu tiên thanh toán cho người giải chấp

1. Có được ưu tiên thanh toán cho người giải chấp không?

Theo quy định hiện nay tại Điều 308 Bộ luật dân sự 2015, người giải chấp có thể được thanh toán trước từ tiền thu được do xử lý tài sản nếu đáp ứng đủ điều kiện pháp lý và có căn cứ chứng minh rõ ràng. Việc ưu tiên này có thể được ghi nhận trong hợp đồng bảo đảm hoặc thuộc trường hợp theo thứ tự ưu tiên do pháp luật quy định.

2. Thứ tự ưu tiên thanh toán khi giải chấp tài sản là như thế nào?

Theo khoản 1 Điều 308 Bộ luật dân sự 2015, khi một tài sản được dùng để bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ thì thứ tự ưu tiên thanh toán giữa các bên cùng nhận bảo đảm được xác định như sau:

  • Trường hợp các biện pháp bảo đảm đều phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba thì thứ tự thanh toán được xác định theo thứ tự xác lập hiệu lực đối kháng;
  • Trường hợp có biện pháp bảo đảm phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba và có biện pháp bảo đảm không phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba thì nghĩa vụ có biện pháp bảo đảm có hiệu lực đối kháng với người thứ ba được thanh toán trước;
  • Trường hợp các biện pháp bảo đảm đều không phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba thì thứ tự thanh toán được xác định theo thứ tự xác lập biện pháp bảo đảm.

Ngoài ra, các bên cùng nhận bảo đảm có thể thỏa thuận để thay đổi thứ tự ưu tiên thanh toán nêu trên cho nhau theo quy định tại khoản 2 Điều 308.

 

3. Người giải chấp có quyền yêu cầu thanh toán trước không?

Với tư cách là người thứ ba đã thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay, người giải chấp có quyền yêu cầu bên có nghĩa vụ hoàn trả khoản tiền mà họ đã thanh toán để bảo đảm quyền lợi của mình. 

Tuy nhiên, quyền này không đương nhiên được ưu tiên. Việc có được thanh toán trước hay không phụ thuộc vào việc người giải chấp có đồng thời trở thành người nhận bảo đảm hợp pháp đối với tài sản đó hay không. Nếu có, thứ tự ưu tiên thanh toán sẽ được xác định theo thỏa thuận của các bên hoặc theo thứ tự ưu tiên do pháp luật quy định tại Điều 308 Bộ luật dân sự 2015.

4. Các trường hợp nào không được ưu tiên thanh toán cho người giải chấp?

Một số trường hợp người giải chấp sẽ không được ưu tiên thanh toán trước những chủ nợ khác như sau:

  • Người giải chấp chỉ thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay cho bên có nghĩa vụ mà không có thêm bất kỳ thỏa thuận bảo đảm nào với bên có quyền. Khi đó, những chủ nợ có tài sản dùng để bảo đảm sẽ được ưu tiên thanh toán trước người giải chấp.
  • Không có đầy đủ tài liệu, chứng cứ chứng minh việc đã thực hiện nghĩa vụ trả tiền thay.
  • Không có bất kỳ thỏa thuận nào về việc ưu tiên thanh toán cho người giải chấp giữa các bên liên quan, thì việc thanh toán sẽ tuân theo các quy định chung của pháp luật về thứ tự ưu tiên thanh toán.  

Tóm lại, việc ưu tiên thanh toán cho người giải chấp không phải là một quy định mặc nhiên mà phụ thuộc vào thỏa thuận giữa các bên và vị thế pháp lý của người giải chấp.

IV. Dịch vụ tư vấn ưu tiên thanh toán cho người giải chấp

Trên đây là bài viết của NPLaw về ưu tiên thanh toán cho người giải chấp hiện nay. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.