Tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản bị xử lý thế nào?

Tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản là hành vi vi phạm pháp luật. Bài viết dưới đây, sẽ nêu các quy định pháp luật về tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản và giải đáp một số thắc mắc liên quan nhằm giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

I. Xu hướng dịch chuyển tài sản của các doanh nghiệp có nguy cơ phá sản trong những năm gần đây diễn ra như thế nào?

Xu hướng dịch chuyển tài sản của các doanh nghiệp có nguy cơ phá sản trong những năm gần đây diễn ra ngày càng tinh vi, phức tạp và mang tính công nghệ hóa. Chuyển nhượng tài sản có giá trị lớn cho các công ty con, công ty liên kết hoặc cá nhân khác với giá trị thấp hơn thị trường. Hoặc doanh nghiệp chủ động xin chuyển nhượng toàn bộ dự án hoặc bán đồng bộ tài sản cho bên thứ ba như một giải pháp tái cấu trúc trước khi rơi vào trạng thái mất khả năng thanh toán hoặc nguy cơ phá sản.

II. Khái niệm và nhận diện về tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản

Để hiểu rõ hơn các quy định pháp luật về tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản. Hãy cùng NPLaw tìm hiểu qua nội dung bài viết dưới đây.

1. Thế nào là hành vi tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản dưới góc độ pháp lý?

- Theo khoản 4 Điều 5 Luật Phục hồi, phá sản 2025, phá sản là tình trạng của doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán và đã có quyết định tuyên bố phá sản của Tòa án.

- Tẩu tán tài sản là hành vi cố ý chuyển nhượng, tặng cho hoặc thực hiện các giao dịch khác đối với tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ pháp lý, đặc biệt là nghĩa vụ thi hành án.

Như vậy, hành vi tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản là hành vi cố ý chuyển nhượng, tặng cho hoặc thực hiện các giao dịch khác đối với tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ pháp lý đối với cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân.

2. Các hình thức chuyển dịch quyền sở hữu tài sản phổ biến nào được coi là hành vi tẩu tán?

Các hình thức chuyển dịch quyền sở hữu tài sản phổ biến được coi là hành vi tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản có thể kể đến như:

• Chuyển nhượng giá trị thấp: Bán, chuyển nhượng cổ phần, bất động sản hoặc máy móc cho người khác với giá trị thấp hơn nhiều so với giá thị trường.
• Tặng cho tài sản: Cho, biếu, tặng tài sản của doanh nghiệp cho bên thứ ba mà không có sự đền bù.
• Giao dịch giả tạo: Lập các hợp đồng mua bán, thế chấp hoặc ủy quyền giả tạo nhưng thực chất nhằm giấu diếm tài sản, không nhằm mục đích trao đổi thương mại thực tế.
• Mua hàng hóa/dịch vụ khống: Ký hợp đồng mua dịch vụ tư vấn, phần mềm, hoặc hàng hóa không có thực từ bên thứ ba để chuyển tiền hợp pháp ra khỏi doanh nghiệp.

Tóm lại, các hình thức chuyển dịch quyền sở hữu tài sản phổ biến nêu trên được coi là hành vi tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản.

3. Vai trò của người có liên quan (vợ, chồng, con cái, cổ đông chiến lược) trong việc giúp sức nhận diện hành vi này là gì?

Người có liên quan (bao gồm vợ, chồng, con cái, cổ đông chiến lược) giữ vai trò then chốt trong việc giúp sức nhận diện các hành vi tẩu tán tài sản doanh nghiệp. Do các đối tượng vi phạm thường sử dụng nhóm người này để chuyển dịch dòng tiền hoặc tài sản, họ chính là các mắt xích quan trọng để phát hiện hành vi tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản. Dưới đây là các vai trò cụ thể của người có liên quan trong việc giúp sức nhận diện hành vi tẩu tán tài sản:

• Cung cấp chứng cứ: Cung cấp sổ sách, chứng từ kế toán, email, hoặc sao kê ngân hàng làm bằng chứng cho thấy có sự chuyển dịch dòng tiền bất thường. Hoặc khai báo về việc người điều hành doanh nghiệp có chủ đích chuyển nhượng tài sản sang tên cá nhân hoặc người thân để trốn tránh nghĩa vụ trả nợ.
• Chỉ điểm các thủ đoạn: Làm rõ các giao dịch giả tạo, che giấu tài sản hoặc tẩu tán qua bên thứ ba.
• Xác nhận dòng tiền: Hỗ trợ cơ quan điều tra lần ra các tài khoản ngân hàng hoặc tài sản (bất động sản, cổ phần) đã bị phân tán.

Như vậy, người có liên quan (vợ, chồng, con cái, cổ đông chiến lược) là mắt xích quan trọng trong việc giúp sức nhận diện hành vi tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản.

III. Quy định pháp luật hiện hành liên quan về tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản

Tìm hiểu các quy định về tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản là nhu cầu và mong muốn của nhiều chủ thể. Hiểu được điều này, NPLaw đưa ra các quy định về tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản theo quy định mới nhất hiện nay.

1. Luật Phá sản hiện hành quy định như thế nào về các giao dịch bị coi là vô hiệu trước khi mở thủ tục phá sản?

Theo khoản 1, 2 Điều 49 Luật Phục hồi, phá sản 2025, trừ trường hợp Luật này có quy định khác, giao dịch của doanh nghiệp, hợp tác xã được thực hiện trong thời gian 06 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản bị coi là vô hiệu nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

• Giao dịch liên quan đến chuyển nhượng tài sản không theo giá thị trường;
• Chuyển khoản nợ không có bảo đảm thành nợ có bảo đảm hoặc có bảo đảm một phần bằng tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã;
• Thanh toán hoặc bù trừ có lợi cho một chủ nợ đối với khoản nợ chưa đến hạn hoặc với số tiền lớn hơn khoản nợ đến hạn, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;
• Tặng cho tài sản;
• Giao dịch không nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận của doanh nghiệp, hợp tác xã;
• Giao dịch khác nhằm mục đích tẩu tán tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã.

Giao dịch của doanh nghiệp, hợp tác xã quy định trên được thực hiện với những người liên quan trong thời gian 18 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản thì bị coi là vô hiệu.

Theo đó, các giao dịch bị coi là vô hiệu trước khi mở thủ tục phá sản được Luật Phá sản hiện hành quy định như trên.

2. Tòa án nhân dân có thẩm quyền ra những quyết định khẩn cấp tạm thời nào để ngăn chặn việc tẩu tán tài sản?

Theo Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi 2025), để ngăn chặn việc tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản, Tòa án nhân dân có thẩm quyền áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời sau đây:

• Kê biên tài sản đang tranh chấp.
• Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp.
• Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp.
• Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước; phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ.
• Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ.
• Cấm xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ.
• Các biện pháp khẩn cấp tạm thời khác mà luật có quy định.

Vậy, Tòa án nhân dân có thẩm quyền ra quyết định đối với các biện pháp khẩn cấp tạm thời như trên để ngăn chặn việc tẩu tán tài sản.

3. Hành vi tẩu tán tài sản đến mức độ nào thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự hiện hành?

Tại Điều 380 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025) quy định về Tội không chấp hành án như sau:

- Người nào có điều kiện mà không chấp hành bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật mặc dù đã bị áp dụng biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp luật hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:

a) Chống lại chấp hành viên hoặc người đang thi hành công vụ;

b) Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt;

c) Tẩu tán tài sản.

- Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Theo quy định này, hành vi tẩu tán tài sản bị coi là tình tiết định khung tăng nặng khi có đủ điều kiện thi hành án nhưng cố tình trốn tránh và sẽ bị xử lý hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Có điều kiện thi hành án nhưng tẩu tán tài sản để không thực hiện bản án/quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.
• Tẩu tán tài sản mặc dù đã bị áp dụng biện pháp cưỡng chế hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.

Có thể thấy, hành vi tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản đến có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi người vi phạm có các yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định trên.

4. Chế tài xử phạt hành chính đối với hành vi che giấu, tẩu tán tài sản trong quá trình giải quyết phá sản được quy định cụ thể ra sao?

- Theo khoản 1 Điều 83 Luật Phục hồi, phá sản 2025, cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

- Theo điểm a khoản 5 Điều 65 Nghị định 109/2026/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi tẩu tán tài sản để không thực hiện nghĩa vụ thi hành án hoặc để trốn tránh việc kê biên tài sản. Và biện pháp khắc phục hậu quả là buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu do thực hiện hành vi vi phạm tại điểm a khoản 8 Điều 65 Nghị định 109/2026/NĐ-CP.

Lưu ý: Mức phạt tiền quy định ở trên là mức phạt tiền được áp dụng đối với hành vi vi phạm hành chính của cá nhân. Trường hợp tổ chức có hành vi vi phạm hành chính như của cá nhân thì mức phạt tiền bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân. (Theo quy định tại khoản 4 Điều 4 Nghị định 109/2026/NĐ-CP).

Nhìn chung, chế tài xử phạt hành chính đối với hành vi che giấu, tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản trong quá trình giải quyết phá sản được quy định như trên.

IV. Giải đáp các thắc mắc thường gặp liên quan đến tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản

Để hiểu rõ hơn các quy định về tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản, sau đây là một số câu hỏi và giải đáp thắc mắc về vấn đề này.

1. Có được quyền tặng cho tài sản cho con cái trước khi công ty nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản không?

Theo điểm d khoản 1 Điều 49 Luật Phục hồi, phá sản 2025, trừ trường hợp Luật này có quy định khác, giao dịch của doanh nghiệp được thực hiện trong thời gian 06 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản bị coi là vô hiệu nếu thuộc một trong các trường hợp tặng cho tài sản.

Và giao dịch tặng cho tài sản của doanh nghiệp được thực hiện với những người liên quan trong thời gian 18 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản thì bị coi là vô hiệu theo quy định tại khoản 2 Điều 49 Luật Phục hồi, phá sản 2025.

Do đó, giao dịch tặng cho tài sản thực hiện trong thời gian 6 tháng hoặc 18 tháng trước khi có quyết định mở thủ tục phá sản sẽ bị vô hiệu. Tức là công ty không được quyền tặng cho tài sản cho con cái trước khi công ty nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản theo quy định trên.

2. Việc công ty thanh toán nợ trước cho một chủ nợ quen biết có bị coi là tẩu tán tài sản hay phân biệt đối xử không?

Theo điểm c, e khoản 1 Điều 49 Luật Phục hồi, phá sản 2025, trừ trường hợp Luật này có quy định khác, giao dịch của doanh nghiệp được thực hiện trong thời gian 06 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản bị coi là vô hiệu nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

• Thanh toán hoặc bù trừ có lợi cho một chủ nợ đối với khoản nợ chưa đến hạn hoặc với số tiền lớn hơn khoản nợ đến hạn, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;
• Giao dịch khác nhằm mục đích tẩu tán tài sản của doanh nghiệp.

Theo đó, việc công ty thanh toán nợ trước cho một chủ nợ quen biết trong thời gian quy định trên có bị coi là tẩu tán tài sản hay phân biệt đối xử. Trường hợp này, quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản có trách nhiệm xem xét giao dịch của doanh nghiệp và đề nghị Tòa án xem xét tuyên bố giao dịch vô hiệu.

3. Là chủ nợ, phải làm gì ngay khi phát hiện con nợ đang làm thủ tục sang tên nhà đất cho người khác trước khi phá sản?

Khi phát hiện con nợ đang làm thủ tục sang tên nhà đất cho người khác trước khi phá sản, thì chủ nợ có quyền thực hiện các biện pháp sau:

• Nộp đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời: Làm đơn gửi Tòa án Nhân dân đang thụ lý vụ án yêu cầu phong tỏa tài sản hoặc cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với nhà đất đó theo Điều 111 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 được hướng dẫn bởi Điều 2 Nghị quyết 02/2020/NQ-HĐTP và khoản 7 Điều 13 Luật Phục hồi, phá sản 2025, người tham gia thủ tục phục hồi, phá sản có quyền đề nghị áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời.
• Yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu: Theo điểm a, e khoản 1 Điều 49 Luật Phục hồi, phá sản 2025, theo đó giao dịch sang tên nhà đất cho người khác trước khi phá sản của doanh nghiệp được thực hiện trong thời gian 06 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản bị coi là vô hiệu.

Nhìn chung, khi phát hiện con nợ đang làm thủ tục sang tên nhà đất cho người khác trước khi phá sản thì chủ nợ có thể thực hiện các biện pháp trên.

4. Người giúp sức, đứng tên hộ tài sản cho người sắp phá sản có phải chịu trách nhiệm liên đới hay không?

- Căn cứ khoản 3 Điều 17 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017, 2025), người đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức. Người giúp sức là người tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm.

- Căn cứ Điều 58 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017, 2025) quy định khi quyết định hình phạt đối với những người đồng phạm (người giúp sức thực hiện tội phạm cũng là người đồng phạm), Tòa án phải xét đến tính chất của đồng phạm, tính chất và mức độ tham gia phạm tội của từng người đồng phạm.

- Căn cứ Điều 49 Luật Phục hồi, phá sản 2025, các giao dịch của doanh nghiệp nhằm tẩu tán tài sản trong khoảng thời gian nhất định trước khi có quyết định mở thủ tục phá sản đều bị coi là vô hiệu. Nếu cơ quan chức năng hoặc quản tài viên chứng minh được tài sản người đó đang đứng tên thực chất là của doanh nghiệp sắp phá sản, tài sản này sẽ bị Tòa án xem xét tuyên bố vô hiệu, bị thu hồi, kê biên để phân chia cho các chủ nợ.

Cho nên, người giúp sức, đứng tên hộ tài sản cho người sắp phá sản phải chịu trách nhiệm liên đới, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi này cấu thành tội phạm. Bản chất của hành vi này là giúp người khác tẩu tán tài sản, che giấu tình trạng tài chính nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ đối với các chủ nợ.

5. Việc rút tiền mặt số lượng lớn từ tài khoản công ty trước khi phá sản mà không có hóa đơn chứng từ sẽ bị xử lý thế nào?

- Các giao dịch chuyển nhượng, tẩu tán tài sản hoặc rút tiền không có lý do chính đáng thực hiện trong thời gian 06 tháng trước khi có Quyết định mở thủ tục phá sản đều bị Tòa án tuyên là giao dịch vô hiệu. Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản có trách nhiệm thu hồi lại số tiền này để chia cho các chủ nợ theo thứ tự ưu tiên theo Điều 49 Luật Phục hồi, phá sản 2025.

- Việc rút tiền mặt số lượng lớn từ tài khoản công ty trước khi phá sản mà không có hóa đơn chứng từ sẽ bị xử phạt hành chính theo điểm a khoản 5 Điều 65 Nghị định 109/2026/NĐ-CP. Với mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi tẩu tán tài sản để không thực hiện nghĩa vụ thi hành án hoặc để trốn tránh việc kê biên tài sản. Ngoài ra, còn buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu do thực hiện hành vi vi phạm tại điểm a khoản 8 Điều 65 Nghị định 109/2026/NĐ-CP.

Lưu ý: Mức phạt tiền quy định ở trên là mức phạt tiền được áp dụng đối với hành vi vi phạm hành chính của cá nhân, đối với tổ chức thì mức phạt tiền bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân. (Theo quy định tại khoản 4 Điều 4 Nghị định 109/2026/NĐ-CP).

Tóm lại, việc rút tiền mặt số lượng lớn từ tài khoản công ty trước khi phá sản mà không có hóa đơn chứng từ sẽ bị xử lý như trên.

6. Doanh nghiệp có được phép dùng tài sản để cấn trừ nợ hợp pháp trong giai đoạn mất khả năng thanh toán không?

Căn cứ điểm c khoản 1 Điều 49 Luật Phục hồi, phá sản 2025, trong giai đoạn mất khả năng thanh toán, doanh nghiệp không được phép tự ý dùng tài sản để cấn trừ nợ. Mọi hành vi ưu tiên thanh toán hoặc cấn trừ nợ diễn ra trong vòng 06 tháng trước khi Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản đều có thể bị Tòa án tuyên bố vô hiệu.

Như vậy, hầu như các giao dịch trong thời hạn 06 tháng trước khi mở thủ tục phá sản đều sẽ bị vô hiệu, nên việc các bên tiến hành thanh toán, bù trừ trong khoảng thời gian này sẽ không được công nhận.

V. Hãy bảo vệ tối đa lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp bằng cách liên hệ với NPLaw để rà soát rủi ro giao dịch trước khi thực hiện thủ tục phá sản!

Trên đây là thông tin giải đáp vướng mắc về tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.