Tư vấn hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý về thuế

Trong bối cảnh đó, nhu cầu được tư vấn, hỗ trợ pháp lý kịp thời và chuyên sâu trong quá trình thanh tra thuế trở nên vô cùng cần thiết. Bài viết dưới đây NPAW sẽ cung cấp một số nội dung tư vấn quan trọng giúp doanh nghiệp hiểu rõ quy trình thanh tra thuế, những quyền và nghĩa vụ cần lưu ý, cũng như các giải pháp pháp lý hiệu quả để ứng phó và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong quá trình làm việc với cơ quan thuế.

I.  Nhu cầu hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý hiện nay

Trong những năm gần đây, cơ quan thuế đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra thuế nhằm tăng cường thu ngân sách và siết chặt tình trạng gian lận, trốn thuế. Theo thống kê, hàng chục nghìn lượt doanh nghiệp bị thanh tra thuế mỗi năm, trong đó có không ít trường hợp bị truy thu, xử phạt do sai sót trong kê khai, hạch toán hoặc do không nắm rõ quy định pháp luật hiện hành.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ – không có bộ phận pháp chế hoặc nhân sự chuyên trách thuế đủ năng lực để chuẩn bị, giải trình hồ sơ trong các đợt thanh tra. Điều này dẫn đến nguy cơ bị áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm khắc, ảnh hưởng trực tiếp đến tài chính, uy tín và hoạt động kinh doanh.

Chính vì vậy, nhu cầu được hỗ trợ pháp lý một cách chuyên nghiệp và kịp thời trong quá trình bị thanh tra thuế ngày càng gia tăng. Sự hỗ trợ này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu thiệt hại, mà còn góp phần đảm bảo tính tuân thủ, minh bạch trong hoạt động tài chính – kế toán, đồng thời củng cố niềm tin với cơ quan quản lý nhà nước.

II. Quy định của pháp luật liên quan đến hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý

1. Hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý là gì?

Hỗ trợ trong thanh tra pháp lý về thuế được hiểu là việc các tổ chức, cá nhân cung cấp các dịch vụ pháp lý nhằm giúp doanh nghiệp hoặc người nộp thuế:

• Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ trong quá trình thanh tra
• Chuẩn bị hồ sơ, sổ sách kế toán, chứng từ theo yêu cầu
• Đại diện làm việc, giải trình với cơ quan thanh tra
• Xử lý, khắc phục các vấn đề pháp lý phát sinh
• Hạn chế rủi ro bị truy thu, xử phạt thuế không đáng có

Dịch vụ hỗ trợ có thể mang tính toàn diện (trước – trong – sau thanh tra) hoặc chỉ theo từng giai đoạn cụ thể.

2. Đối tượng nào được hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý?

Căn cứ theo Điều 113 Luật Quản lý thuế 2019 quy định về các trường hợp thanh tra thuế như sau:

• Khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế.
• Để giải quyết khiếu nại, tố cáo hoặc thực hiện các biện pháp phòng, chống tham nhũng.
• Theo yêu cầu của công tác quản lý thuế trên cơ sở kết quả phân loại rủi ro trong quản lý thuế.
• Theo kiến nghị của Kiểm toán nhà nước, kết luận của Thanh tra nhà nước và cơ quan khác có thẩm quyền.

Theo đó, khi thuộc một trong các trường hợp được quy định trên đây thì có thể liên hệ tổ chức, cá nhân hoặc cơ quan có thẩm quyền để tư vấn, hỗ trợ. Pháp luật không giới hạn quyền tiếp cận hỗ trợ pháp lý trong quá trình thanh tra. Việc mời luật sư hoặc chuyên gia tư vấn độc lập được pháp luật bảo hộ và không bị coi là cản trở thanh tra.

3. Pháp luật hiện hành quy định như thế nào về việc hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý?

Hiện nay, việc hỗ trợ trong quá trình thanh tra pháp lý thuế được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật, tiêu biểu gồm:

• Luật Quản lý thuế 2019: quy định về thanh tra thuế tại Mục 3 Chương XIII như trường hợp, thời hạn thanh tra, nhiệm vụ, quyền hạn của người ra quyết định thanh tra thuế,... 
• Luật Thanh tra 2022: quy định về thanh tra viên, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành (Chương III); hoạt động thanh tra (Chương IV);...
• Luật Luật sư 2006, sửa đổi, bổ sung 2012, 2015: quy định về hành nghề luật sư tại Chương III, trong đó có quy định hợp đồng dịch vụ pháp lý, tư vấn pháp luật của luật sư, trợ giúp pháp lý,... của luật sư đối với khách hàng khi bị thanh tra pháp lý.

III Giải đáp các thắc mắc liên quan đến hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý

1. Doanh nghiệp nên chuẩn bị những gì để nhận được hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý một cách hiệu quả?

Để được hỗ trợ hiệu quả trong quá trình bị thanh tra pháp lý về thuế, doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ lưỡng cả về hồ sơ, nội dung lẫn phương án phối hợp, cụ thể:

• Hồ sơ tài chính – kế toán đầy đủ: Sổ sách kế toán, báo cáo tài chính, tờ khai thuế, hợp đồng, hóa đơn đầu vào/đầu ra, chứng từ thanh toán, bảng lương, bảo hiểm xã hội, v.v.
• Thư mời/Quyết định thanh tra: Các văn bản chính thức từ cơ quan thuế để xác định phạm vi thanh tra.
• Thông tin nội bộ: Giao cho bộ phận kế toán, pháp lý, hoặc đại diện hợp pháp của doanh nghiệp phối hợp với luật sư/tư vấn.
•  Tài liệu hỗ trợ: Biên bản họp, email trao đổi, bảng phân tích giải trình hoặc các văn bản liên quan đến các nội dung có thể bị truy vấn.
• Kế hoạch làm việc và phân quyền rõ ràng: Xác định ai là người đại diện làm việc, ai cung cấp tài liệu, ai xử lý hồ sơ, tránh trùng lặp hoặc sai sót.

2. Những nguyên tắc nào cần tuân thủ khi thực hiện hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý?

Trong quá trình được hỗ trợ pháp lý khi bị thanh tra thuế, doanh nghiệp và đơn vị tư vấn cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Tuân thủ pháp luật: Việc hỗ trợ không được che giấu hành vi vi phạm, giả mạo hồ sơ, khai sai sự thật.
• Trung thực, minh bạch: Cung cấp đầy đủ tài liệu cần thiết theo yêu cầu cơ quan thanh tra, không cố tình trì hoãn, đối phó.
• Bảo mật thông tin: Đảm bảo thông tin doanh nghiệp được bảo vệ khi làm việc với bên thứ ba (luật sư, tư vấn).
• Hợp tác thiện chí: Phối hợp tích cực với cơ quan thanh tra và luật sư nhằm giải quyết vấn đề trên tinh thần xây dựng.
• Tôn trọng trình tự, thủ tục hành chính: Làm việc đúng thời gian, đúng nội dung, theo quy trình đã quy định tại Luật Quản lý thuế và Luật Thanh tra.

3. Luật sư có quyền thực hiện hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý không?

Luật sư có quyền tham gia hỗ trợ, đại diện hoặc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong các thủ tục hành chính – bao gồm cả hoạt động thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước.

Theo Điều 30 Luật Luật sư 2006, sửa đổi, bổ sung 2012, 2015, hoạt động dịch vụ pháp lý khác của luật sư gồm: dịch vụ pháp lý khác của luật sư bao gồm giúp đỡ khách hàng thực hiện công việc liên quan đến thủ tục hành chính; giúp đỡ về pháp luật trong trường hợp giải quyết khiếu nại; dịch thuật, xác nhận giấy tờ, các giao dịch và giúp đỡ khách hàng thực hiện công việc khác theo quy định của pháp luật. 

4. Các rủi ro doanh nghiệp có thể gặp phải nếu không có hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý là gì?

Nếu không được tư vấn và hỗ trợ chuyên nghiệp trong quá trình thanh tra thuế, doanh nghiệp có thể gặp phải các rủi ro sau:

• Bị truy thu thuế và xử phạt hành chính theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, ví dụ: theo Điều 14, phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 nếu không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ, không chính xác các thông tin, tài liệu, chứng từ, hóa đơn, sổ kế toán liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế; cung cấp không đầy đủ, không chính xác số hiệu tài khoản, số dư tài khoản tiền gửi, tài khoản thanh toán cho cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu. 
• Mất cơ hội khắc phục sớm sai phạm: Không tận dụng được chính sách khoan hồng hoặc tự điều chỉnh trước khi bị xử phạt.
• Gây hiểu nhầm hoặc xung đột với cơ quan thanh tra do không nắm vững quy trình làm việc.
• Làm lộ thông tin nội bộ, bí mật kinh doanh do xử lý không đúng quy trình bảo mật.
• Tổn thất về uy tín, hình ảnh doanh nghiệp, đặc biệt nếu bị công khai kết luận xử lý vi phạm thuế.

5. Làm thế nào để đảm bảo hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý không vi phạm pháp luật?

Để đảm bảo quá trình hỗ trợ pháp lý diễn ra đúng luật, doanh nghiệp cần:

• Ký hợp đồng rõ ràng với đơn vị tư vấn hoặc luật sư về phạm vi, trách nhiệm, bảo mật thông tin.
• Không can thiệp trái phép vào quá trình thanh tra (như: làm sai lệch tài liệu, tác động đến người thực thi công vụ).
• Luôn phối hợp trên cơ sở trung thực, khách quan, tuyệt đối không hợp thức hóa hóa đơn chứng từ giả hoặc cố tình giấu sai phạm.
• Tuân thủ quy trình giải trình và khiếu nại hợp pháp, không né tránh hoặc chống đối cơ quan nhà nước.
• Lưu trữ, quản lý đầy đủ hồ sơ, biên bản làm việc, tài liệu trao đổi để làm cơ sở pháp lý khi cần.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý

Các đơn vị tư vấn pháp lý và luật sư hiện nay cung cấp nhiều dịch vụ hỗ trợ liên quan đến thanh tra thuế, bao gồm:

• Tư vấn chiến lược trước thanh tra: Rà soát tuân thủ, đánh giá rủi ro, chuẩn bị hồ sơ.
• Hỗ trợ trong quá trình thanh tra: Soạn thảo văn bản, giải trình, làm việc cùng cơ quan thuế.
• Đại diện pháp lý: Luật sư đại diện theo ủy quyền trong các buổi làm việc, cung cấp chứng cứ, đối thoại pháp lý.
• Tư vấn xử lý sau thanh tra: Khiếu nại, khởi kiện hành chính nếu kết luận thanh tra không đúng quy định.
• Dịch vụ đào tạo nội bộ: Nâng cao kiến thức pháp luật thuế và quy trình làm việc với cơ quan thanh tra cho nhân sự doanh nghiệp.

Trường hợp Quý Khách hàng còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến hỗ trợ trong các trường hợp bị thanh tra pháp lý hoặc các vấn đề pháp lý khác thì hãy liên hệ ngay cho NPLaw để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.