Trong một xã hội pháp quyền, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức luôn được pháp luật ghi nhận và bảo vệ. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp bị xâm phạm do hành vi vi phạm pháp luật, sự thiếu hiểu biết về quyền của chính mình, hoặc do không biết cách sử dụng công cụ pháp lý phù hợp để tự bảo vệ. Bài viết dưới đây NPLaw sẽ làm rõ quy định liên quan đến tư vấn về bảo vệ quyền lợi lợi ích hợp pháp miễn phí.

I. Nhu cầu tư vấn về bảo vệ quyền lợi lợi ích hợp pháp hiện nay

Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, người dân và doanh nghiệp ngày càng ý thức hơn về việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải ai cũng có đủ điều kiện tài chính hoặc kiến thức pháp lý để tự mình thực hiện điều đó một cách hiệu quả.

Đặc biệt, ở các khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa, đối tượng yếu thế (người lao động, người nghèo, phụ nữ, trẻ em, người dân tộc thiểu số...) thường thiếu điều kiện tiếp cận với dịch vụ pháp lý chất lượng, dẫn đến nguy cơ bị xâm phạm quyền mà không biết hoặc không biết cách bảo vệ đúng pháp luật.

Trước tình hình đó, nhu cầu được tư vấn pháp luật miễn phí, hỗ trợ pháp lý cộng đồng ngày càng tăng cao, tập trung vào các lĩnh vực như:

  • Tranh chấp dân sự, đất đai, hôn nhân – gia đình
  • Bảo vệ quyền lợi người lao động, người tiêu dùng
  • Khiếu nại hành vi hành chính hoặc quyết định trái pháp luật
  • Bị xâm phạm quyền tài sản, nhân thân, danh dự
  • Vướng mắc trong các giao dịch, hợp đồng, nghĩa vụ tài chính…

Ngoài ra, nhiều cá nhân và tổ chức cũng có nhu cầu được hướng dẫn thủ tục, hồ sơ pháp lý cơ bản để tự bảo vệ mình hoặc hạn chế rủi ro pháp lý trong cuộc sống và kinh doanh.

Việc mở rộng các kênh tư vấn pháp lý miễn phí – như qua tổng đài, email, trực tiếp tại trung tâm pháp luật, hay thông qua các tổ chức xã hội, đoàn thể, văn phòng luật sư thiện nguyện – đang ngày càng trở nên cần thiết để đảm bảo tiếp cận công lý công bằng cho mọi người dân.

II. Quy định của pháp luật liên quan đến tư vấn về bảo vệ quyền lợi lợi ích hợp pháp

1. Tư vấn về bảo vệ quyền lợi lợi ích hợp pháp là gì?

Theo Điều 2 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, được sửa đổi bổ sung năm 2024,  trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp pháp lý trong vụ việc trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật này, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật.

Như vậy, có thể hiểu: Tư vấn về bảo vệ quyền lợi lợi ích hợp pháp miễn phí là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp pháp lý trong vụ việc trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật này, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật.

2. Ai được phép tư vấn về bảo vệ quyền lợi lợi ích hợp pháp

Theo Điều 10 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, được sửa đổi bổ sung năm 2024, tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý bao gồm Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước và tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý. Sở Tư pháp công bố danh sách các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý tại địa phương, đăng tải trên trang thông tin điện tử của Sở Tư pháp và gửi Bộ Tư pháp để tổng hợp đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp.

  • Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Tư pháp, do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thành lập, có tư cách pháp nhân, có con dấu, trụ sở và tài khoản riêng.
  • Tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý bao gồm tổ chức ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý và tổ chức đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý. Tổ chức ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý bao gồm tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức tư vấn pháp luật ký kết hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý với Sở Tư pháp theo quy định.

3. Trách nhiệm pháp lý khi thực hiện tư vấn về bảo vệ quyền lợi lợi ích hợp pháp

Trách nhiệm pháp lý khi thực hiện trợ giúp pháp lý theo Điều 13 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, được sửa đổi bổ sung năm 2024 như sau: 

  • Đề nghị cơ quan, tổ chức có liên quan phối hợp, cung cấp thông tin, tài liệu về vụ việc trợ giúp pháp lý;
  • Bồi thường thiệt hại do lỗi của người thuộc tổ chức mình gây ra trong khi thực hiện trợ giúp pháp lý;
  • Thực hiện chế độ thống kê, báo cáo, truyền thông về trợ giúp pháp lý;
  • Kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về các vấn đề liên quan đến giải quyết vụ việc trợ giúp pháp lý.

III. Giải đáp các thắc mắc liên quan đến tư vấn về bảo vệ quyền lợi lợi ích hợp pháp

1. Luật sư được phép tư vấn và bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp của khách hàng trong phạm vi nào?

Theo Điều 22 Luật Luật sư năm 2006, phạm vi hành nghề luật sư như sau: 

  • Tham gia tố tụng với tư cách là người bào chữa cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo hoặc là người bảo vệ quyền lợi của người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự.
  • Tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện hoặc là người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong các vụ án về tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, hành chính, việc về yêu cầu dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động và các vụ, việc khác theo quy định của pháp luật.
  • Thực hiện tư vấn pháp luật.
  • Đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng để thực hiện các công việc có liên quan đến pháp luật.
  • Thực hiện dịch vụ pháp lý khác theo quy định.

Như vậy, Luật sư được phép tư vấn và bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp của khách hàng trong phạm vi hành nghề luật sư trên. 

2. Người dân ở vùng sâu, vùng xa có được tiếp cận dịch vụ tư vấn về bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp miễn phí không?

Theo Điều 7 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, được sửa đổi bổ sung năm 2024, người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thuộc đối tượng trợ giúp pháp lý miễn phí. Như vậy, người dân ở vùng sâu, vùng xa có được tiếp cận dịch vụ tư vấn về bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp miễn phí. 

3. Những vấn đề nào thường cần được tư vấn về bảo vệ quyền lợi lợi ích hợp pháp?

Những vấn đề thường cần được tư vấn về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp gồm:

  • Tranh chấp đất đai, nhà ở
  • Ly hôn, chia tài sản, nuôi con
  • Xâm phạm quyền nhân thân, danh dự, uy tín
  • Tranh chấp hợp đồng dân sự, thương mại
  • Bị xử phạt hành chính không đúng quy định
  • Bị chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật
  • Không được đảm bảo quyền lợi về bảo hiểm, tiền lương
  • Bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, tài sản cá nhân
  • Khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật

4. Có bắt buộc phải ký hợp đồng dịch vụ trước khi thực hiện tư vấn về bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp không?

Theo Điều 26 Luật Luật sư năm 2006, luật sư thực hiện dịch vụ pháp lý phải ký hợp đồng dịch vụ pháp lý, trừ trường hợp luật sư tham gia tố tụng theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng và luật sư hành nghề với tư cách cá nhân làm việc theo hợp đồng lao động cho cơ quan, tổ chức. Hợp đồng dịch vụ pháp lý phải được làm thành văn bản. 

5. Người nước ngoài sinh sống tại Việt Nam có quyền được tư vấn về bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp không?

Căn cứ Điều 44 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam 2014 quy định người nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú tại Việt Nam có các quyền: Được bảo hộ tính mạng, danh dự, tài sản và các quyền, lợi ích chính đáng theo pháp luật Việt Nam trong thời gian cư trú trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Như vậy, người nước ngoài sinh sống, làm việc hợp pháp tại Việt Nam có quyền được tư vấn pháp lý và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến tư vấn về bảo vệ quyền lợi lợi ích hợp pháp

Trên đây là tất cả các thông tin chi tiết mà NPLaw của chúng tôi cung cấp để hỗ trợ quý khách hàng về tư vấn về bảo vệ quyền lợi lợi ích hợp pháp. Trường hợp Quý Khách hàng còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến vấn đề nêu trên hoặc các vấn đề pháp lý khác thì hãy liên hệ ngay cho NPLaw để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.