Cùng NPLAW tìm hiểu về vi phạm cam kết góp vốn

Góp vốn là nghĩa vụ quan trọng của thành viên trong doanh nghiệp, quyết định đến quy mô vốn điều lệ cũng như khả năng hoạt động của công ty. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp thành viên không thực hiện đúng cam kết góp vốn, gây ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và quyền lợi của các bên liên quan. Việc vi phạm cam kết góp vốn không chỉ dẫn đến trách nhiệm pháp lý mà còn có thể ảnh hưởng đến tư cách thành viên trong công ty. Vậy vi phạm cam kết góp vốn được hiểu như thế nào? Pháp luật quy định ra sao về vấn đề này, và các công ty cần xử lý như thế nào khi gặp phải trường hợp vi phạm? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Sau đây, kính mời quý độc giả hãy cùng NPLAW tìm hiểu các vấn đề liên quan đến vi phạm cam kết góp vốn nhé!

I. Tìm hiểu về vi phạm cam kết góp vốn

1. Vi phạm cam kết góp vốn được hiểu như thế nào?

Vi phạm cam kết góp vốn được hiểu là hành vi của thành viên công ty không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ góp vốn theo đúng số tiền, loại tài sản, phương thức và thời hạn đã cam kết khi tham gia thành lập hoặc góp vốn vào doanh nghiệp. Điều này có thể bao gồm việc không góp vốn, góp vốn không đúng thời hạn, góp không đủ số lượng cam kết hoặc góp bằng tài sản không phù hợp với thỏa thuận. Vi phạm này có thể ảnh hưởng đến vốn điều lệ của doanh nghiệp, gây mất cân đối tài chính, làm suy giảm uy tín và dẫn đến tranh chấp nội bộ giữa các thành viên công ty.

2. Nguyên nhân dẫn đến vi phạm cam kết góp vốn.

Vi phạm cam kết góp vốn xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm cả yếu tố chủ quan và khách quan. Trước hết, khả năng tài chính hạn chế khiến thành viên không thể thực hiện đúng cam kết. Bên cạnh đó, sự thay đổi trong kế hoạch kinh doanh, tranh chấp nội bộ hoặc lo ngại về tính minh bạch trong quản lý vốn cũng có thể dẫn đến tình trạng trì hoãn hoặc từ chối góp vốn. Ngoài ra, khủng hoảng kinh tế, biến động thị trường và thay đổi chính sách pháp luật cũng gây ảnh hưởng đáng kể. Một nguyên nhân quan trọng khác là doanh nghiệp chưa có cơ chế giám sát chặt chẽ và chế tài xử lý hiệu quả, dẫn đến tình trạng vi phạm kéo dài.

3. Thực trạng vi phạm cam kết góp vốn.

Vi phạm cam kết góp vốn là tình trạng khá phổ biến trong hoạt động doanh nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là trong các công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH) và công ty hợp danh. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty vừa và nhỏ hoặc công ty khởi nghiệp, gặp khó khăn trong việc huy động đủ vốn từ các thành viên như cam kết ban đầu. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ năng lực tài chính hạn chế hoặc sự thay đổi trong kế hoạch kinh doanh, dẫn đến việc không thể thực hiện nghĩa vụ góp vốn đúng hạn.

Dù pháp luật đã có quy định về hậu quả khi thành viên không góp đủ vốn, nhưng trên thực tế, nhiều công ty không thực hiện điều chỉnh vốn điều lệ hoặc không áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp đối với thành viên vi phạm. Điều này dẫn đến tình trạng vốn ảo, ảnh hưởng đến uy tín và khả năng hoạt động của doanh nghiệp. Việc vi phạm cam kết góp vốn cũng gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng, chẳng hạn như ảnh hưởng đến dòng tiền, khả năng thanh toán nợ và thực hiện các dự án kinh doanh. Ngoài ra, đối tác có thể mất niềm tin khi hợp tác với doanh nghiệp không đảm bảo năng lực tài chính như đã đăng ký.

Bên cạnh đó, tranh chấp nội bộ trong doanh nghiệp cũng thường xảy ra khi một số thành viên muốn loại bỏ thành viên vi phạm, trong khi số khác đề nghị gia hạn thời gian góp vốn. Việc này có thể kéo dài và gây mất ổn định trong hoạt động kinh doanh. Ngoài ra, dù Luật Doanh nghiệp quy định rằng công ty phải điều chỉnh vốn điều lệ nếu thành viên không góp đủ vốn đúng hạn, nhưng nhiều doanh nghiệp không tuân thủ nghiêm túc, dẫn đến vốn điều lệ không phản ánh đúng thực tế, gây khó khăn khi thực hiện các nghĩa vụ thuế và giao dịch với đối tác.

Nhìn chung, vi phạm cam kết góp vốn là vấn đề phổ biến và có tác động tiêu cực đến doanh nghiệp. Để hạn chế tình trạng này, cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn từ phía doanh nghiệp cũng như cơ quan quản lý nhà nước nhằm đảm bảo sự minh bạch và bền vững trong hoạt động kinh doanh

II. Quy định pháp luật về vi phạm cam kết góp vốn

1. Quy định pháp luật về tài sản trong vi phạm cam kết góp vốn.

Căn cứ theo khoản 1 Điều 34 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định về tài sản được góp vốn thành lập doanh nghiệp có thể là Đồng Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật, tài sản khác có thể định giá được bằng Đồng Việt Nam.

Trong trường hợp vi phạm cam kết góp vốn liên quan đến tài sản, công ty có quyền yêu cầu thành viên thực hiện đúng cam kết hoặc áp dụng các biện pháp xử lý theo điều lệ. Nếu thành viên không khắc phục, công ty có thể giảm vốn điều lệ  nhằm loại bỏ tư cách thành viên.

2. Quy định pháp luật về thời hạn trong vi phạm cam kết góp vốn.

(i) Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 47 Luật Doanh nghiệp 2020, thời gian góp vốn điều lệ đối với Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên được quy định như sau:

Thành viên phải góp vốn cho công ty đủ và đúng loại tài sản đã cam kết khi đăng ký thành lập doanh nghiệp trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Trong thời hạn này, thành viên có các quyền và nghĩa vụ tương ứng với tỷ lệ phần vốn góp đã cam kết. Thành viên công ty chỉ được góp vốn cho công ty bằng loại tài sản khác với tài sản đã cam kết nếu được sự tán thành của trên 50% số thành viên còn lại.

(ii) Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 75 Luật Doanh nghiệp 2020, thời gian góp vốn điều lệ đối với Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên được quy định như sau:

Chủ sở hữu công ty phải góp vốn cho công ty đủ và đúng loại tài sản đã cam kết khi đăng ký thành lập doanh nghiệp trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Trong thời hạn này, chủ sở hữu công ty có các quyền và nghĩa vụ tương ứng với phần vốn góp đã cam kết.

(iii) Đối với công ty cổ phần

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 113 Luật Doanh nghiệp 2020, thời gian góp vốn của công ty cổ phần được quy định như sau:

Các cổ đông phải thanh toán đủ số cổ phần đã đăng ký mua trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, trừ trường hợp Điều lệ công ty hoặc hợp đồng đăng ký mua cổ phần quy định một thời hạn khác ngắn hơn. Trường hợp cổ đông góp vốn bằng tài sản thì thời gian vận chuyển nhập khẩu, thực hiện thủ tục hành chính để chuyển quyền sở hữu tài sản đó không tính vào thời hạn góp vốn này. Hội đồng quản trị chịu trách nhiệm giám sát, đôn đốc cổ đông thanh toán đủ và đúng hạn các cổ phần đã đăng ký mua.

(iv) Đối với công ty hợp danh

Căn cứ khoản 1, 2 và 3 Điều 178 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định về thời hạn góp vốn thành lập công ty hợp danh như sau:

- Thành viên hợp danh và thành viên góp vốn phải góp đủ và đúng hạn số vốn đã cam kết.

- Thành viên hợp danh không góp đủ và đúng hạn số vốn đã cam kết gây thiệt hại cho công ty phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho công ty.

- Trường hợp có thành viên góp vốn không góp đủ và đúng hạn số vốn đã cam kết thì số vốn chưa góp đủ được coi là khoản nợ của thành viên đó đối với công ty; trong trường hợp này, thành viên góp vốn có liên quan có thể bị khai trừ khỏi công ty theo quyết định của Hội đồng thành viên.

Như vậy, ngoại trừ công ty hợp danh có thời hạn góp vốn dựa vào cam kết của các thành viên thì các loại hình công ty còn lại có thời hạn góp vốn là 90 ngày kể từ ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

3. Quy định pháp luật về xử lý vi phạm cam kết góp vốn.

Sau thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 47 Luật doanh nghiệp 2020 mà thành viên chưa góp vốn hoặc chưa góp đủ phần vốn góp đã cam kết thì được xử lý như sau theo khoản 3 Điều 47 Luật doanh nghiệp 2020:

- Thành viên chưa góp vốn theo cam kết đương nhiên không còn là thành viên của công ty;

- Thành viên chưa góp đủ phần vốn góp đã cam kết có các quyền tương ứng với phần vốn góp đã góp;

- Phần vốn góp chưa góp của các thành viên được chào bán theo nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên.

Như vậy, thành viên không góp đủ vốn điều lệ trong thời hạn theo cam kết sẽ không bị hủy tư cách thành viên. Thay vào đó, thành viên chỉ có quyền tương ứng với phần vốn đã góp. Đồng thời, phần vốn góp chưa góp sẽ được chào bán theo theo nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên và công ty cần đăng ký điều chỉnh vốn điều lệ phù hợp trong thời hạn quy định pháp luật doanh nghiệp.

III. Giải đáp thắc mắc liên quan đến vi phạm cam kết góp vốn

1. Cá nhân, tổ chức được dùng các loại tài sản nào để tránh vi phạm cam kết góp vốn?

Để tránh vi phạm cam kết góp vốn, cá nhân, tổ chức có thể sử dụng các loại tài sản được pháp luật công nhận khi góp vốn vào doanh nghiệp. Căn cứ theo khoản 1 Điều 34 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định về tài sản được góp vốn thành lập doanh nghiệp có thể là Đồng Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật, tài sản khác có thể định giá được bằng Đồng Việt Nam.

Như vậy, để đảm bảo thực hiện đúng cam kết góp vốn, cá nhân, tổ chức cần lựa chọn loại tài sản phù hợp, có giá trị tương đương với số vốn cam kết và hoàn tất thủ tục chuyển quyền sở hữu (nếu có) theo quy định của pháp luật.

2. Khi cá nhân, tổ chức vi phạm cam kết góp vốn do không góp đủ vốn đúng thời hạn thì công ty xử lý như thế nào?

Sau thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 47 Luật doanh nghiệp 2020 mà thành viên chưa góp vốn hoặc chưa góp đủ phần vốn góp đã cam kết thì được xử lý như sau theo khoản 3 Điều 47 Luật doanh nghiệp 2020:

- Thành viên chưa góp vốn theo cam kết đương nhiên không còn là thành viên của công ty;

- Thành viên chưa góp đủ phần vốn góp đã cam kết có các quyền tương ứng với phần vốn góp đã góp;

- Phần vốn góp chưa góp của các thành viên được chào bán theo nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên.

3. Công ty có bị phạt khi không điều chỉnh vốn điều lệ trong trường hợp thành viên vi phạm cam kết góp vốn không?

Góp vốn không đủ trong thời hạn thì phải tiến hành đăng ký điều chỉnh, vốn điều lệ bằng số vốn đã góp trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày cuối cùng phải góp vốn đủ phần vốn góp theo khoản 2, 3 Điều 75 Luật doanh nghiệp 2020. Trường hợp doanh nghiệp không thực hiện điều chỉnh thì sẽ căn cứ theo điểm a khoản 3 Điều 46 Nghị định 122/2021/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm theo hình thức phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

4. Thành viên vi phạm cam kết góp vốn có bị loại khỏi công ty không?

Sau thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 47 Luật doanh nghiệp 2020 mà thành viên chưa góp vốn hoặc chưa góp đủ phần vốn góp đã cam kết thì được xử lý như sau theo khoản 3 Điều 47 Luật doanh nghiệp 2020:

- Thành viên chưa góp vốn theo cam kết đương nhiên không còn là thành viên của công ty;

- Thành viên chưa góp đủ phần vốn góp đã cam kết có các quyền tương ứng với phần vốn góp đã góp;

- Phần vốn góp chưa góp của các thành viên được chào bán theo nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên.

Như vậy, thành viên không góp đủ vốn điều lệ trong thời hạn theo cam kết sẽ không bị hủy tư cách thành viên. Thay vào đó, thành viên chỉ có quyền tương ứng với phần vốn đã góp. Đồng thời, phần vốn góp chưa góp sẽ được chào bán theo theo nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên và công ty cần đăng ký điều chỉnh vốn điều lệ phù hợp trong thời hạn quy định pháp luật doanh nghiệp.

5. Vi phạm cam kết góp vốn có ảnh hưởng đến nghĩa vụ tài chính và quyền lợi của thành viên công ty không?

Như đã phân tích, tại mục III.3 đối với trường hợp không góp đủ vốn điều lệ đã cam kết, chủ sở hữu công ty phải đăng ký thay đổi vốn điều lệ bằng giá trị số vốn đã góp trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày cuối cùng phải góp đủ vốn điều lệ.  

Tuy nhiên, pháp luật không tước quyền chủ sở hữu trong trường hợp không góp vốn hoặc không góp đủ vốn mà chỉ quy định Chủ sở hữu công ty chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các nghĩa vụ tài chính của công ty, thiệt hại xảy ra do không góp, không góp đủ, không góp đúng hạn vốn điều lệ.

Theo đó có thể thấy rằng, trường hợp chủ sở hữu không góp vốn hoặc không góp đủ vốn thì không ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu. Chủ sở hữu chỉ phải chịu trách nhiệm nếu có xảy ra thiệt hại hoặc thực hiện bất kỳ nghĩa vụ tài chính của công ty.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến vi phạm cam kết góp vốn

Trong bối cảnh pháp lý phức tạp hiện nay, việc sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý là một giải pháp tối ưu để thực hiện tốt nhất các quy định pháp luật. Các luật sư sẽ hỗ trợ trong việc tư vấn các vấn đề về vi phạm cam kết góp vốn, đồng thời đưa ra các giải pháp hiệu quả nhất cho khách hàng.