Dịch vụ khám chữa bệnh từ xa theo quy định pháp luật hiện nay

Trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, dịch vụ khám chữa bệnh từ xa đã trở thành giải pháp hữu hiệu giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ y tế một cách thuận tiện, nhanh chóng. Bài viết này NPLaw sẽ làm rõ các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến dịch vụ khám chữa bệnh từ xa.

I. Giới thiệu về dịch vụ khám chữa bệnh từ xa trong giai đoạn hiện nay

1. Khái niệm về dịch vụ khám chữa bệnh từ xa

Dịch vụ khám chữa bệnh từ xa (hay còn gọi là Telemedicine) được hiểu là hình thức cung cấp dịch vụ y tế qua các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông, cho phép bác sĩ và nhân viên y tế chẩn đoán, tư vấn, điều trị bệnh nhân mà không cần gặp mặt trực tiếp. Dịch vụ này giúp người bệnh ở các khu vực xa xôi, khó khăn về tiếp cận y tế có thể nhận được sự hỗ trợ chuyên môn kịp thời, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe toàn diện.

2. Các bác sĩ cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh từ xa có cần phải có giấy phép hành nghề đặc biệt không?

Theo Khoản 1 Điều 87 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, một trong điều kiện thực hiện khám bệnh, chữa bệnh từ xa là được thực hiện bởi người hành nghề của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc một trong các hình thức tổ chức quy định tại Điều 39 Nghị định này.

Theo đó, Điều 27 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định mỗi người hành nghề chỉ được cấp 01 giấy phép hành nghề có giá trị trong phạm vi toàn quốc, giấy phép hành nghề có thời hạn 05 năm. 

Như vậy, theo quy định hiện hành, bác sĩ thực hiện khám chữa bệnh từ xa phải có giấy phép hành nghề khám chữa bệnh hợp pháp do cơ quan có thẩm quyền cấp. Tuy nhiên, hiện nay chưa có yêu cầu riêng biệt về giấy phép hành nghề “đặc biệt” dành riêng cho khám chữa bệnh từ xa. Bác sĩ vẫn phải tuân thủ các quy định chung về hành nghề khám chữa bệnh, đảm bảo trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và phạm vi chuyên môn được cấp phép.

3. Khi thực hiện dịch vụ khám chữa bệnh từ xa, bác sĩ có cần phải thông báo cho bệnh nhân về các rủi ro pháp lý không?

Trong thực tiễn, bác sĩ cần phải thông báo đầy đủ cho bệnh nhân về các giới hạn và rủi ro có thể phát sinh khi khám chữa bệnh từ xa, bao gồm:

• Giới hạn về việc chẩn đoán và điều trị khi không tiếp xúc trực tiếp.
• Các rủi ro liên quan đến sự cố kỹ thuật, bảo mật thông tin cá nhân.
• Quyền từ chối hoặc yêu cầu được khám trực tiếp nếu thấy cần thiết.

Việc thông báo này nhằm bảo vệ quyền lợi của người bệnh, giúp họ hiểu rõ và đồng thuận khi sử dụng dịch vụ, đồng thời giảm thiểu rủi ro pháp lý cho bác sĩ và cơ sở y tế.

III. Quy định pháp luật liên quan đến dịch vụ khám chữa bệnh từ xa

1. Quy định cần lưu ý liên quan đến dịch vụ khám chữa bệnh từ xa

Những quy định pháp luật cần lưu ý liên quan đến dịch vụ khám chữa bệnh từ xa gồm: 

Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023: Điều 80 quy định về khám, chữa bệnh từ xa như sau: 

Khám bệnh, chữa bệnh từ xa giữa người hành nghề với người bệnh được thực hiện như sau:

• Khám bệnh, chữa bệnh từ xa giữa người hành nghề với người bệnh phải thực hiện theo phạm vi hành nghề của người hành nghề; việc chữa bệnh từ xa phải theo danh mục bệnh, tình trạng bệnh do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành;
• Người hành nghề phải chịu trách nhiệm về kết quả chẩn đoán bệnh, chỉ định phương pháp chữa bệnh và kê đơn thuốc của mình.

Hỗ trợ khám bệnh, chữa bệnh từ xa giữa các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được thực hiện như sau:

• Người hành nghề trực tiếp khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được hỗ trợ phải chịu trách nhiệm về kết quả khám bệnh, chữa bệnh của mình;
• Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được hỗ trợ phải chi trả chi phí hỗ trợ khám bệnh, chữa bệnh từ xa cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hỗ trợ theo mức thỏa thuận giữa các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Nghị định 96/2023/NĐ-CP: tại Mục 7 Chương III hướng dẫn về khám bệnh, chữa bệnh từ xa như sau: 

• Điều 87: điều kiện, hồ sơ, thủ tục công bố đủ điều kiện thực hiện khám bệnh, chữa bệnh từ xa; phạm vi khám bệnh, chữa bệnh từ xa;  thủ tục đề nghị thực hiện thí điểm khám bệnh, chữa bệnh từ xa;... 
• Điều 88 về hỗ trợ khám bệnh, chữa bệnh từ xa như: điều kiện thực hiện hỗ trợ khám bệnh, chữa bệnh từ xa; Nguyên tắc thanh toán chi phí hỗ trợ khám bệnh, chữa bệnh từ xa;... 

Thông tư 30/2023/TT-BYT: Danh mục bệnh, tình trạng bệnh được khám bệnh, chữa bệnh từ xa được hướng dẫn bởi Điều 1 Thông tư 30/2023/TT-BYT. 

2. Điều kiện để được hoạt động dịch vụ khám chữa bệnh từ xa

Theo Khoản 1 Điều 87 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, điều kiện thực hiện khám bệnh, chữa bệnh từ xa:

• Được thực hiện bởi người hành nghề của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc một trong các hình thức tổ chức quy định tại Điều 39 Nghị định này;
• Có phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp với nội dung khám bệnh, chữa bệnh từ xa của cơ sở;
• Có đủ người hành nghề theo phạm vi khám bệnh, chữa bệnh từ xa của cơ sở;
• Có hạ tầng kỹ thuật, thiết bị công nghệ thông tin, thiết bị chuyên dụng, phần mềm công nghệ thông tin phù hợp với loại hình dịch vụ cung cấp và bảo đảm việc truyền tải, hiển thị, xử lý, lưu trữ dữ liệu an toàn, bảo mật. Bảo đảm thời gian lưu trữ, dự phòng dữ liệu đáp ứng quy định của pháp luật.

3. Các biện pháp xử lý vi phạm liên quan khi kinh doanh dịch vụ khám chữa bệnh từ xa

Xử phạt hành chính:

Xử lý vi phạm hành chính liên quan khi kinh doanh dịch vụ khám chữa bệnh từ xa theo Nghị định số 117/2020/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 124/2021/NĐ-CP, ví dụ: Theo Điều 39, phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

• Hoạt động không có biển hiệu hoặc có biển hiệu không có đủ các thông tin cơ bản theo quy định của pháp luật;
• Không niêm yết hoặc niêm yết không đầy đủ giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh;
• Ghi tên các khoa, phòng trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh không đúng với hồ sơ giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh đã được cơ quan có thẩm quyền cấp.

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm hành chính có thể bị áp dụng một hoặc nhiều hình thức xử phạt bổ sung sau đây:

• Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn;
• Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế;
• Đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 01 tháng đến 24 tháng;
• Trục xuất.

Trách nhiệm hình sự: 

Vi phạm nghiêm trọng dẫn đến tổn hại sức khỏe hoặc thiệt hại tài sản người bệnh có thể chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự, ví dụ Điều 315 Bộ luật Hình sự 2015 có quy định về tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác.

Trách nhiệm dân sự: 

Theo Điều 102 Luật Khám bệnh chữa bệnh năm 2023, trường hợp xảy ra tai biến y khoa đối với người bệnh, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm bồi thường cho người bệnh theo quy định của pháp luật. 

IV. Giải đáp các thắc mắc liên quan dịch vụ khám chữa bệnh từ xa

1. Dịch vụ khám chữa bệnh từ xa có thể bị hạn chế bởi các quy định nào trong lĩnh vực bảo mật thông tin cá nhân không?

Theo Khoản 2 Điều 10 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người bệnh được giữ bí mật thông tin trong hồ sơ bệnh án và thông tin khác về đời tư mà người bệnh đã cung cấp cho người hành nghề trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh, trừ trường hợp người bệnh đồng ý chia sẻ thông tin theo quy định của pháp luật hoặc trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 69 của Luật này.

Như vậy, các cơ sở khám chữa bệnh từ xa phải đảm bảo tôn trọng bí mật riêng tư trong khám bệnh, chữa bệnh. 

2. Có những quy định nào liên quan đến việc sử dụng công nghệ trong dịch vụ khám chữa bệnh từ xa mà các cơ sở y tế cần tuân thủ?

Theo Khoản 1 Nghị định 96/2023/NĐ-CP (Điều 87), các cơ sở dịch vụ khám chữa bệnh từ xa phải bảo đảm: Có hạ tầng kỹ thuật, thiết bị công nghệ thông tin, thiết bị chuyên dụng, phần mềm công nghệ thông tin phù hợp với loại hình dịch vụ cung cấp và bảo đảm việc truyền tải, hiển thị, xử lý, lưu trữ dữ liệu an toàn, bảo mật. 

3. Nếu một bệnh nhân không hài lòng với dịch vụ khám chữa bệnh từ xa, họ có quyền khiếu nại không? Quy trình khiếu nại như thế nào?

Bệnh nhân hoàn toàn có quyền khiếu nại nếu không hài lòng với dịch vụ khám chữa bệnh từ xa. Theo Điều 14 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người bệnh có quyền “kiến nghị về tồn tại, bất cập… trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh” và được bảo vệ quyền lợi hợp pháp nếu có sai sót xảy ra 

Quy trình khiếu nại thường gồm các bước:

• Nộp khiếu nại nội bộ tại cơ sở y tế thực hiện dịch vụ: bệnh nhân liên hệ bộ phận tiếp nhận phản ánh, yêu cầu giải thích và xử lý sự cố.
• Yêu cầu Hội đồng chuyên môn nếu nghi ngờ có sai sót y khoa: bệnh nhân có thể đề nghị thành lập để xác định lỗi và mức bồi thường 
• Khiếu nại lên cơ quan cấp cao hơn (Sở Y tế hoặc Cơ quan quản lý y tế liên quan): áp dụng khi cơ sở y tế không xử lý thỏa đáng.
• Khởi kiện hoặc tố cáo nếu có hậu quả nghiêm trọng: bệnh nhân có thể yêu cầu trách nhiệm dân sự hoặc tố cáo theo quy định pháp luật

4. Có cần thiết phải có hợp đồng rõ ràng giữa bác sĩ và bệnh nhân khi cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh từ xa không?

Mặc dù luật không quy định bắt buộc phải có hợp đồng bằng văn bản, nhưng nguyên tắc tự nguyện và đầy đủ thông tin theo Thông tư 49/2017/TT‑BYT yêu cầu người bệnh phải được cung cấp thông tin về rủi ro, giới hạn dịch vụ để tự nguyện lựa chọn sử dụng dịch vụ. 

Vì vậy, tốt nhất vẫn là nên có hợp đồng hoặc thỏa thuận bằng văn bản về dịch vụ, phạm vi, chi phí, trách nhiệm và rủi ro giữa bệnh nhân và bác sĩ/cơ sở y tế.

5. Ai là người chịu trách nhiệm pháp lý nếu có sai sót trong dịch vụ khám chữa bệnh từ xa dẫn đến hậu quả cho bệnh nhân?

Theo Điều 102 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định: Trường hợp xảy ra tai biến y khoa đối với người bệnh, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm bồi thường cho người bệnh theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp người hành nghề được Hội đồng chuyên môn xác định không có sai sót chuyên môn kỹ thuật đã phân tích ở trên.

Theo Điều 100 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định như sau:

• Người hành nghề có sai sót chuyên môn kỹ thuật khi được Hội đồng chuyên môn xác định có ít nhất một trong các hành vi sau đây: 
  • Vi phạm trách nhiệm trong chăm sóc, điều trị người bệnh;
  • Vi phạm các quy định về chuyên môn kỹ thuật.

Theo Điều 62 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định người hành nghề được giao nhiệm vụ khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm khám bệnh, chỉ định phương pháp chữa bệnh và kê đơn thuốc kịp thời, chính xác và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Như vậy, người hành nghề và cơ sở khám chữa bệnh có trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sai sót chuyên môn kỹ thuật gây hậu quả cho người bệnh tùy từng trường hợp. 

V. Có nên tìm luật sư tư vấn để được hỗ trợ hiệu quả trong tư vấn về dịch vụ khám chữa bệnh từ xa không?

Việc tìm luật sư tư vấn để được hỗ trợ hiệu quả trong tư vấn về dịch vụ khám chữa bệnh từ xa là cần thiết. Vì lĩnh vực khám chữa bệnh từ xa đòi hỏi tuân thủ nhiều yêu cầu pháp lý phức tạp. Sự hỗ trợ từ luật sư sẽ mang lại những lợi ích thiết thực sau:

• Giúp hiểu rõ các quy định pháp luật như Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, Nghị định 96/2023/NĐ‑CP..., tránh vi phạm và bị xử phạt.
• Soạn thảo các mẫu hợp đồng dịch vụ, chính sách bảo mật dữ liệu, hướng dẫn bệnh nhân sử dụng dịch vụ đầy đủ rủi ro.
• Hỗ trợ thủ tục cấp phép hoặc công bố đủ điều kiện hoạt động khám chữa bệnh từ xa hợp pháp.
• Tư vấn xử lý khi xảy ra tranh chấp, khiếu nại hoặc sự cố y khoa, xác định trách nhiệm và quyền lợi hợp pháp của cơ sở và người bệnh.
• Phòng ngừa rủi ro pháp lý trong kinh doanh dịch vụ y tế mới, giúp nâng cao uy tín và hiệu quả hoạt động.

Trên đây là tất cả các thông tin chi tiết mà NPLaw của chúng tôi cung cấp để hỗ trợ quý khách hàng về dịch vụ khám chữa bệnh từ xa. Trường hợp Quý Khách hàng còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến vấn đề nêu trên hoặc các vấn đề pháp lý khác thì hãy liên hệ ngay cho NPLaw để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.