Dịch vụ thẩm định, các điều kiện thành lập và hoạt động bạn cần phải biết

I. Vai trò của dịch vụ thẩm định giá

Dịch vụ thẩm định giá đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường hiện đại, đặc biệt trong các giao dịch liên quan đến tài sản có giá trị lớn. Cụ thể:

• Xác định giá trị thật của tài sản: Đảm bảo tính minh bạch, khách quan trong các giao dịch mua bán, chuyển nhượng, góp vốn, cổ phần hóa…
• Căn cứ để quyết định đầu tư, vay vốn ngân hàng: Nhiều tổ chức tín dụng yêu cầu tài sản thế chấp phải được thẩm định giá.
• Phục vụ mục đích quản lý nhà nước: Trong định giá tài sản công, thu hồi đất, đền bù giải phóng mặt bằng, thuế, phí…
• Hỗ trợ hoạt động kế toán – kiểm toán, xử lý tranh chấp: Là tài liệu chứng minh trong tố tụng dân sự, kinh doanh thương mại.

II. Quy định pháp luật về dịch vụ thẩm định giá

1. Dịch vụ thẩm định giá là gì

Theo khoản 19 Điều 4 Luật Giá năm 2023: Thẩm định giá là việc tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật xác định giá trị bằng tiền của tài sản phù hợp với thị trường tại một thời điểm nhất định. Dịch vụ thẩm định giá là hoạt động chuyên nghiệp, có điều kiện, được thực hiện bởi các doanh nghiệp thẩm định giá được cấp phép, theo các tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam (TĐGVN).

2. Tại sao cần thẩm định giá

• Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên giao dịch.
• Đảm bảo khách quan khi có bên thứ ba đánh giá tài sản.
• Tránh tình trạng gian lận, nâng khống hay hạ thấp giá trị tài sản.
• Đáp ứng yêu cầu pháp lý trong một số giao dịch, ví dụ như cổ phần hóa DNNN.

3. Giá dịch vụ thẩm định giá được tính thế nào?

Theo Luật Giá năm 2023, giá dịch vụ thẩm định giá được xác định dựa trên thỏa thuận giữa doanh nghiệp thẩm định giá và khách hàng, nhưng phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

• Bù đắp chi phí hợp lý và có lợi nhuận phù hợp: Giá dịch vụ cần phản ánh đầy đủ các chi phí thực tế mà doanh nghiệp thẩm định giá phải chịu, đồng thời đảm bảo mức lợi nhuận hợp lý, phù hợp với mặt bằng giá thị trường.
• Căn cứ vào nội dung, khối lượng, tính chất công việc và thời gian thực hiện: Giá dịch vụ phải phản ánh đúng khối lượng công việc, độ phức tạp và thời gian cần thiết để hoàn thành dịch vụ thẩm định giá.
• Chi phí kinh doanh thực tế hợp lý: Bao gồm chi phí tiền lương, chi phí khảo sát, thu thập, phân tích, xử lý thông tin; chi phí tài chính, bán hàng, quản lý doanh nghiệp và các chi phí khác theo quy định pháp luật.
• Chi phí bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp hoặc quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp: Đảm bảo an toàn cho hoạt động thẩm định giá và bảo vệ quyền lợi của khách hàng.
• Nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật: Bao gồm các khoản thuế, phí và lệ phí mà doanh nghiệp thẩm định giá phải nộp theo quy định hiện hành.

Doanh nghiệp thẩm định giá có trách nhiệm ban hành và niêm yết biểu giá dịch vụ thẩm định giá của mình, có thể dưới hình thức mức giá trọn gói, theo tỷ lệ phần trăm (%) của giá trị tài sản hoặc giá trị dự án cần thẩm định, hoặc các hình thức khác phù hợp với quy định pháp luật.

Trong trường hợp việc lựa chọn nhà thầu tư vấn thẩm định giá thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đấu thầu, thì việc xác định giá dịch vụ thẩm định giá phải thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Như vậy, việc xác định giá dịch vụ thẩm định giá hiện nay được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa doanh nghiệp thẩm định giá và khách hàng, nhưng phải tuân thủ các nguyên tắc và quy định pháp luật hiện hành, đảm bảo tính minh bạch, công khai và phù hợp với thị trường.

III. Giải đáp một số câu hỏi về dịch vụ thẩm định giá

1. Điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá

• Điều kiện chung về nhân sự hành nghề:

Để được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá, doanh nghiệp thẩm định giá phải có ít nhất 05 thẩm định viên về giá đáp ứng đầy đủ điều kiện theo khoản 1 Điều 45 Luật Giá 2023, và phải đăng ký hành nghề tại doanh nghiệp. Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo doanh nghiệp có đủ năng lực chuyên môn, số lượng nhân sự để thực hiện dịch vụ thẩm định giá độc lập và khách quan.

 Điều kiện cụ thể theo loại hình doanh nghiệp:

• Doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH một thành viên, công ty hợp danh:
  • Người chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật, Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc phải đáp ứng tiêu chuẩn theo Điều 51 Luật Giá 2023.
  • Nếu chủ sở hữu hoặc thành viên hợp danh là cá nhân thì bắt buộc phải có thẻ thẩm định viên về giá và đăng ký hành nghề tại chính doanh nghiệp đó.
• Công ty TNHH hai thành viên trở lên, công ty cổ phần:
  • Người đại diện theo pháp luật, Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc cũng phải đáp ứng Điều 51 Luật Giá 2023.
  • Đồng thời phải có ít nhất 02 thành viên góp vốn hoặc cổ đông là thẩm định viên có thẻ và đăng ký hành nghề tại doanh nghiệp.
  • Nếu cổ đông hoặc thành viên góp vốn là tổ chức, thì người đại diện theo ủy quyền phải là thẩm định viên có thẻ, hành nghề tại doanh nghiệp.
  • Tổng phần vốn góp của tổ chức không vượt quá 35% vốn điều lệ.
  • Tổng vốn góp của các thẩm định viên hành nghề tại doanh nghiệp phải chiếm trên 50% vốn điều lệ.

2. Hồ sơ thành lập công ty thẩm định giá

Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp bao gồm:

• Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp
• Điều lệ công ty
• Danh sách thành viên/cổ đông sáng lập
• Chứng minh thư/hộ chiếu/Giấy phép của các cá nhân, tổ chức góp vốn
• Giấy chứng nhận hành nghề thẩm định viên về giá của ít nhất 3 người
• Tài liệu chứng minh vốn pháp định (ví dụ: xác nhận ngân hàng)

Sau khi có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp tiếp tục nộp hồ sơ xin Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá tại Bộ Tài chính.

3. Cơ quan có thẩm quyền cấp phép thành lập công ty thẩm định giá

• Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh/thành phố nơi doanh nghiệp đặt trụ sở: cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
• Bộ Tài chính: cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá.

4. Dịch vụ thẩm định giá được thực hiện theo những tiêu chuẩn nào tại Việt Nam?

Hiện nay, hệ thống Tiêu chuẩn Thẩm định giá Việt Nam (TĐGVN) bao gồm các bộ tiêu chuẩn do Bộ Tài chính ban hành. Một số nguyên tắc nổi bật:

• Phù hợp với giá trị thị trường
• Dựa trên mục đích thẩm định giá
• Đảm bảo nguyên tắc khách quan, trung thực
• Cập nhật các yếu tố thị trường, pháp lý, kỹ thuật

5. Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thẩm định giá cần đáp ứng điều kiện gì theo quy định pháp luật?

Ngoài các điều kiện kinh doanh nêu trên, doanh nghiệp cần:

• Có tên gọi phù hợp, không trùng với đơn vị khác
• Có trang thiết bị kỹ thuật phục vụ thẩm định giá
• Có quy trình nghiệp vụ rõ ràng
• Cập nhật báo cáo định kỳ theo quy định của Bộ Tài chính
• Tham gia đầy đủ chế độ bảo hiểm nghề nghiệp

6. Dịch vụ thẩm định giá có bắt buộc trong các giao dịch mua bán tài sản lớn không?

Không phải mọi giao dịch đều bắt buộc, nhưng một số trường hợp có quy định cụ thể:

• Tài sản nhà nước đưa ra bán đấu giá
• Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước
• Chuyển nhượng vốn nhà nước tại doanh nghiệp
• Tài sản dùng để thế chấp, bảo lãnh trong quan hệ với ngân hàng

Trong những trường hợp trên, thẩm định giá là bắt buộc và phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về tiêu chuẩn, phương pháp và hồ sơ chứng minh.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về dịch vụ thẩm định giá

Để đảm bảo về dịch vụ thẩm định giá được thực hiện đúng pháp luật và tránh rủi ro phát sinh, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ các dịch vụ tư vấn pháp lý là điều cần thiết. NPLAW cung cấp các dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, từ soạn thảo hợp đồng, giải đáp các thắc mắc về quy định pháp lý đến hỗ trợ trong quá trình thực hiện thủ tục. Sự hỗ trợ toàn diện này sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và đảm bảo giao dịch thành công.