Điều kiện cấp và sử dụng chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp

Trong thực tiễn khám, chữa bệnh, kỹ thuật siêu âm khớp và tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm ngày càng được ứng dụng rộng rãi. Tuy nhiên, chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp không phải là căn cứ duy nhất để xác định quyền thực hiện kỹ thuật của bác sĩ.

I. Chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp đang tồn tại những vướng mắc pháp lý và rủi ro hành nghề nào cho các bác sĩ, cơ sở y tế hiện nay?

Trong thực tiễn khám bệnh, chữa bệnh, chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp thường được sử dụng để chứng minh bác sĩ đã được đào tạo về một kỹ thuật chuyên môn nhất định. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành không xem riêng chứng chỉ đào tạo là căn cứ duy nhất để xác định bác sĩ có được phép thực hiện kỹ thuật hay không. Việc này còn phụ thuộc vào giấy phép hành nghề, phạm vi hành nghề, điều kiện của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và phạm vi kỹ thuật được cơ sở được phép thực hiện.

Một vướng mắc đáng chú ý là hiện nay chưa có quy định riêng, thống nhất về một loại “chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp” với tên gọi này áp dụng cho mọi cơ sở đào tạo. Vì vậy, giấy tờ được gọi là “chứng chỉ”, “giấy chứng nhận đào tạo”, “chứng nhận hoàn thành khóa học” hoặc chứng nhận đào tạo kỹ thuật cần được xem xét về cơ sở cấp, chương trình đào tạo, nội dung lý thuyết – thực hành, thời lượng và thẩm quyền cấp trước khi xác định giá trị pháp lý.

Bên cạnh đó, cần phân biệt giữa được đào tạo và được phép hành nghề. Một bác sĩ có thể đã hoàn thành khóa học về siêu âm khớp, tiêm khớp nhưng không vì thế mà đương nhiên được thực hiện kỹ thuật tại mọi cơ sở. Rủi ro thường phát sinh trong trường hợp bác sĩ có chứng chỉ đào tạo nhưng phạm vi hành nghề không phù hợp, hoặc cơ sở chưa đáp ứng điều kiện để triển khai kỹ thuật. Khi đó, chứng chỉ đào tạo không thể được sử dụng để thay thế giấy phép hành nghề hoặc hợp thức hóa việc thực hiện kỹ thuật vượt quá phạm vi chuyên môn.

Ngoài ra, nếu giấy chứng nhận được cấp bởi một đơn vị không đủ điều kiện đào tạo hoặc hồ sơ đào tạo không chứng minh được quá trình thực hành thực tế, cơ sở y tế có thể gặp khó khăn khi giải trình với cơ quan thanh tra. Đặc biệt, đối với kỹ thuật tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm, ngoài năng lực sử dụng siêu âm, còn liên quan đến năng lực thực hiện thủ thuật, kiểm soát nhiễm khuẩn, xử trí tai biến và tuân thủ quy trình chuyên môn.

Một rủi ro khác là cơ sở chỉ dựa vào việc bác sĩ “có chứng chỉ” để triển khai kỹ thuật nhưng chưa rà soát điều kiện pháp lý của chính cơ sở. Pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh yêu cầu cơ sở phải có điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất, thiết bị và phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp. Đây là vấn đề cần được kiểm tra độc lập với hồ sơ đào tạo của bác sĩ.

Tóm lại, vướng mắc pháp lý lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở việc bác sĩ có hay không có chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp, mà là việc chứng chỉ đó có giá trị đào tạo như thế nào và bác sĩ, cơ sở y tế có đồng thời đáp ứng đầy đủ điều kiện để thực hiện kỹ thuật hay không.

II. Thực trạng các bác sĩ thực hiện kỹ thuật tiêm khớp dưới hướng dẫn của siêu âm khi chưa có chứng chỉ đào tạo hợp pháp tiềm ẩn rủi ro bị thanh tra xử phạt ra sao?

Trong thực tế, việc bác sĩ thực hiện tiêm khớp dưới hướng dẫn của siêu âm khi chưa có hồ sơ đào tạo hợp pháp có thể phát sinh rủi ro pháp lý khi cơ quan quản lý y tế thanh tra, kiểm tra. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng pháp luật hiện hành không quy định cứ bác sĩ không có “chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp” thì đương nhiên bị xử phạt. Cơ quan có thẩm quyền phải xác định cụ thể bác sĩ có vi phạm về phạm vi hành nghề, chuyên môn kỹ thuật hoặc điều kiện hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hay không.

Theo khoản 1 Điều 22 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người hành nghề có nghĩa vụ cập nhật kiến thức y khoa liên tục phù hợp với phạm vi hành nghề. Đồng thời, người hành nghề phải tuân thủ các quy định chuyên môn kỹ thuật trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh. Vì vậy, trường hợp bác sĩ thực hiện kỹ thuật tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm nhưng không có hồ sơ đào tạo phù hợp có thể gặp khó khăn trong việc chứng minh năng lực chuyên môn khi được yêu cầu kiểm tra, giải trình.

Đáng lưu ý, nếu việc thực hiện kỹ thuật dẫn đến vượt quá phạm vi hành nghề, bác sĩ có thể bị xử phạt theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Trường hợp bác sĩ thực hiện kỹ thuật không tuân thủ quy định chuyên môn và gây tai biến cho người bệnh, mức độ rủi ro pháp lý cao hơn. Theo khoản 7 Điều 40 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, hành vi vi phạm quy định về chuyên môn kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh đến mức phải thu hồi giấy phép hành nghề bị phạt từ 40 triệu đồng đến 50 triệu đồng.

Đối với cơ sở y tế, việc bác sĩ có chứng chỉ đào tạo cũng không đồng nghĩa với việc cơ sở được tự động triển khai kỹ thuật. Khi thanh tra, cơ quan có thẩm quyền có thể kiểm tra đồng thời giấy phép hành nghề của bác sĩ, phạm vi hành nghề, hồ sơ và tính hợp pháp của chứng chỉ đào tạo, phạm vi hoạt động chuyên môn của cơ sở, danh mục kỹ thuật được phép thực hiện, quy trình chuyên môn, trang thiết bị và hồ sơ bệnh án. Nếu cơ sở cung cấp dịch vụ vượt quá phạm vi chuyên môn được phép, cơ sở cũng có thể bị xử phạt theo quy định tại Điều 39 Nghị định 90/2026/NĐ-CP.

Vì vậy, bác sĩ và cơ sở y tế không nên chỉ căn cứ vào việc “có chứng chỉ” hay “không có chứng chỉ”, mà cần rà soát đồng thời tính hợp pháp của hồ sơ đào tạo, giấy phép hành nghề, phạm vi hành nghề, phạm vi hoạt động chuyên môn của cơ sở và điều kiện thực hiện kỹ thuật để hạn chế rủi ro bị thanh tra xử lý.

III. Khái niệm và tìm hiểu về chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp

Để đánh giá đúng giá trị của chứng chỉ, trước hết cần phân biệt giấy tờ đào tạo với giấy phép hành nghề và sự cho phép thực hiện kỹ thuật tại cơ sở.

1. Chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp được hiểu như thế nào?

Hiện nay, chưa có quy định pháp luật về một loại chứng chỉ thống nhất mang tên “Chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp”. Về bản chất, đây là giấy chứng nhận được cấp cho bác sĩ sau khi hoàn thành chương trình đào tạo chuyên môn về siêu âm khớp và/hoặc kỹ thuật tiêm khớp dưới hướng dẫn của siêu âm tại cơ sở đào tạo đủ điều kiện. Theo Điều 22 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, đào tạo, cập nhật kiến thức y khoa liên tục có thể bao gồm các khóa đào tạo về kỹ thuật chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật. Giấy chứng nhận hoàn thành khóa đào tạo là căn cứ ghi nhận quá trình đào tạo của người hành nghề. Tuy nhiên, chứng chỉ đào tạo không phải là giấy phép hành nghề và không mặc nhiên cho phép bác sĩ thực hiện kỹ thuật. Việc bác sĩ có được thực hiện tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm hay không còn phải căn cứ vào phạm vi hành nghề, năng lực chuyên môn và điều kiện hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Tóm lại, chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp là giấy tờ chứng minh bác sĩ đã được đào tạo về kỹ thuật tương ứng; giá trị sử dụng phải được xem xét cùng với giấy phép hành nghề và phạm vi chuyên môn được phép thực hiện.

2. Những đối tượng bác sĩ thuộc chuyên khoa nào đủ điều kiện tham gia học và cấp chứng chỉ này?

Hiện nay, chưa có quy định pháp luật quy định một danh sách cố định các chuyên khoa bác sĩ được học và cấp “chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp”. Về nguyên tắc, đối tượng tham gia phải là người hành nghề có chức danh phù hợp và có phạm vi hành nghề liên quan đến kỹ thuật được đào tạo. Đối với chứng chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn về khám bệnh, chữa bệnh, khoản 3 Điều 128 Nghị định 96/2023/NĐ-CP yêu cầu chứng chỉ phải được cấp bởi cơ sở đào tạo đủ điều kiện; chương trình đào tạo phải phù hợp với danh mục kỹ thuật chuyên môn theo quy định của Bộ Y tế. Do đó, bác sĩ thuộc các chuyên khoa có phạm vi chuyên môn liên quan đến cơ xương khớp, chấn thương chỉnh hình, phục hồi chức năng, y học thể thao, nội khoa... có thể được xem xét tham gia nếu đáp ứng điều kiện của chương trình đào tạo.

Riêng bác sĩ đa khoa/bác sĩ y khoa không đương nhiên bị loại khỏi đối tượng học. Việc có được thực hiện kỹ thuật sau đào tạo hay không phải tiếp tục căn cứ vào phạm vi hành nghề được cấp và điều kiện thực hiện kỹ thuật, chứ không chỉ dựa vào việc bác sĩ thuộc chuyên khoa nào. Bộ Y tế cũng xác định phạm vi hành nghề của bác sĩ y khoa được căn cứ vào Phụ lục V Thông tư 32/2023/TT-BYT.

Tóm lại, pháp luật không giới hạn chứng chỉ này chỉ dành cho bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp. Bác sĩ thuộc chuyên khoa phù hợp, có phạm vi hành nghề liên quan và đáp ứng điều kiện của cơ sở đào tạo, chương trình đào tạo thì có thể tham gia; còn quyền thực hiện kỹ thuật sau đào tạo phải được xem xét riêng theo phạm vi hành nghề và quy định chuyên môn.

3. Chứng chỉ/Bằng cấp về siêu âm khớp, can thiệp khớp do cơ sở nước ngoài cấp có giá trị hành nghề tại Việt Nam không hay phải làm thủ tục công nhận?

Chứng chỉ/Bằng cấp về siêu âm khớp, can thiệp khớp do cơ sở nước ngoài cấp không mặc nhiên có giá trị để hành nghề tại Việt Nam. Chứng chỉ hoặc bằng cấp về siêu âm khớp, can thiệp khớp do cơ sở nước ngoài cấp trước hết chỉ chứng minh người học đã được đào tạo ở nước ngoài; để sử dụng làm căn cứ chuyên môn tại Việt Nam phải được xem xét về tính hợp pháp, nội dung đào tạo và việc công nhận văn bằng/chứng chỉ theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Đặc biệt, chứng chỉ đào tạo nước ngoài không thay thế giấy phép hành nghề tại Việt Nam. Việc bác sĩ có được thực hiện kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp hay can thiệp khớp vẫn phải căn cứ vào phạm vi hành nghề được cấp, năng lực chuyên môn và phạm vi hoạt động chuyên môn của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định người hành nghề chỉ được hành nghề trong phạm vi hoạt động chuyên môn được phép; cụ thể tại khoản 4 Điều 7 quy định hành vi khám bệnh, chữa bệnh không đúng phạm vi hành nghề hoặc phạm vi hoạt động được cơ quan có thẩm quyền cho phép thuộc các trường hợp bị nghiêm cấm. 

Vì vậy, khi bác sĩ sử dụng bằng cấp hoặc chứng chỉ do nước ngoài cấp, cần làm rõ thủ tục công nhận/giá trị sử dụng của văn bằng, chứng chỉ đó trước khi sử dụng làm căn cứ chuyên môn tại Việt Nam; không nên mặc nhiên coi chứng chỉ nước ngoài là đủ điều kiện để thực hiện kỹ thuật.

4. Sự khác biệt giữa "Giấy chứng nhận đào tạo liên tục (CME) siêu âm khớp" và "Chứng chỉ đào tạo kỹ thuật/chuyển giao công nghệ tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm" là gì?

Để tránh nhầm lẫn giữa các loại giấy tờ đào tạo có tên gọi tương tự nhưng khác nhau về mục đích và giá trị pháp lý, có thể phân biệt Giấy chứng nhận đào tạo liên tục (CME) siêu âm khớp và chứng chỉ đào tạo kỹ thuật/chuyển giao kỹ thuật tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm qua các tiêu chí sau:

5. Việc sở hữu chứng chỉ siêu âm khớp, tiêm khớp thì bác sĩ có được tự ý thực hiện thủ thuật nếu phòng khám chưa đăng ký danh mục kỹ thuật?

Việc bác sĩ có chứng chỉ đào tạo về siêu âm khớp, tiêm khớp không đồng nghĩa với việc được tự ý thực hiện kỹ thuật tại mọi phòng khám. Theo Điều 52 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải hoạt động trong phạm vi chuyên môn được cấp phép; danh mục chuyên môn kỹ thuật của cơ sở được xác định trên cơ sở danh mục do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành. Trường hợp bác sĩ đã được đào tạo và có chứng chỉ kỹ thuật chuyên môn nhưng kỹ thuật đó chưa được ghi nhận trong phạm vi hoạt động chuyên môn của cơ sở, bác sĩ không nên tự ý thực hiện. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, người hành nghề có chứng chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn phù hợp có thể được người chịu trách nhiệm chuyên môn của cơ sở quyết định bằng văn bản cho phép thực hiện kỹ thuật, trên cơ sở chứng nhận đào tạo hợp pháp và năng lực thực tế của người hành nghề.

Đồng thời, khoản 1 Điều 1 Thông tư 23/2024/TT-BYT (được sửa đổi bởi Khoản 1 Điều 3 Thông tư 25/2026/TT-BYT) hiện ban hành Danh mục chuyên môn kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh, là căn cứ để cơ sở xác định các kỹ thuật chuyên môn được thực hiện. Tóm lại, chứng chỉ là căn cứ chứng minh bác sĩ đã được đào tạo kỹ thuật, không thay thế phạm vi hoạt động chuyên môn của phòng khám. Nếu kỹ thuật chưa được cơ sở được phép triển khai và chưa có căn cứ cho phép thực hiện theo quy định, bác sĩ không được tự ý thực hiện thủ thuật.

IV. Quy định pháp luật liên quan đến chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp

Các quy định dưới đây giúp xác định rõ hơn mối quan hệ giữa đào tạo, hành nghề và điều kiện kỹ thuật của cơ sở.

1. Những điều kiện bắt buộc nào theo quy định về đào tạo liên tục và chuyển giao kỹ thuật y tế áp dụng cho việc cấp chứng chỉ siêu âm khớp, tiêm khớp?

Để chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp có giá trị sử dụng về mặt chuyên môn, việc đào tạo và cấp chứng chỉ phải đáp ứng các yêu cầu pháp luật tương ứng. Cụ thể:

• Cơ sở đào tạo phải đủ điều kiện: Theo điểm a khoản 2 Điều 12 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, chứng chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn phải do cơ sở giáo dục có đủ điều kiện đào tạo hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã được cấp có thẩm quyền cho phép thực hiện kỹ thuật tương ứng ít nhất 06 tháng cấp.
• Chương trình và tài liệu đào tạo phải phù hợp: Theo điểm b khoản 2 Điều 12 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, chương trình, tài liệu phải được cơ sở đào tạo xây dựng, thẩm định và ban hành; nội dung, khối lượng học tập và giảng viên phải phù hợp với danh mục kỹ thuật chuyên môn do Bộ Y tế quy định.
• Kỹ thuật được đào tạo phải thuộc hệ thống kỹ thuật chuyên môn: Danh mục chuyên môn kỹ thuật hiện được Bộ Y tế ban hành tại Thông tư 23/2024/TT-BYT. Do đó, chương trình đào tạo siêu âm khớp, tiêm khớp phải xác định rõ kỹ thuật được đào tạo và bảo đảm phù hợp với danh mục kỹ thuật chuyên môn hiện hành.
• Đối với đào tạo liên tục: Theo Điều 4 Thông tư 32/2023/TT-BYT, người hành nghề sau khi hoàn thành khóa đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn được cấp giấy chứng nhận tham gia cập nhật kiến thức y khoa liên tục. Đây là căn cứ chứng minh việc cập nhật kiến thức, nhưng không đồng nghĩa với việc đương nhiên được thực hiện một kỹ thuật cụ thể.
• Trường hợp đào tạo chuyển giao kỹ thuật: Nếu chương trình thực chất là chuyển giao kỹ thuật chuyên môn, phải phân biệt với khóa đào tạo liên tục thông thường. Việc chuyển giao phải gắn với kỹ thuật được phép triển khai và năng lực thực hiện thực tế của người được chuyển giao.

Tóm lại, điều kiện cốt lõi để cấp chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp là đúng cơ sở đào tạo, đúng chương trình – tài liệu, đúng kỹ thuật chuyên môn và đúng điều kiện đào tạo theo luật định.

2. Chế tài xử phạt hành chính đối với cơ sở y tế và cá nhân bác sĩ thực hiện thủ thuật tiêm khớp, siêu âm khớp khi chứng chỉ không hợp pháp hoặc chưa được phê duyệt danh mục?

Việc bác sĩ sử dụng chứng chỉ đào tạo không hợp pháp hoặc thực hiện kỹ thuật khi cơ sở chưa được phép triển khai có thể bị xử phạt tùy theo hành vi vi phạm cụ thể. Theo điểm a khoản 3 Điều 38 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh vượt quá phạm vi hoạt động chuyên môn được phép có thể bị phạt từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.

Đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, nếu hoạt động không bảo đảm các điều kiện đã được cấp phép hoặc vi phạm điều kiện hoạt động, cơ sở có thể bị xử phạt theo điểm b khoản 2 Điều 39 Nghị định 90/2026/NĐ-CP. Mức phạt phụ thuộc vào hành vi cụ thể, do đó không thể mặc nhiên áp dụng một mức phạt riêng chỉ vì “chưa đăng ký danh mục kỹ thuật”.

Trường hợp việc thực hiện tiêm khớp hoặc siêu âm khớp vi phạm quy định chuyên môn kỹ thuật và gây tai biến cho người bệnh, khoản 7 Điều 40 Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định mức phạt từ 40 triệu đồng đến 50 triệu đồng; ngoài ra có thể áp dụng hình thức xử phạt bổ sung tùy tính chất, mức độ vi phạm.

Tóm lại, việc sử dụng chứng chỉ đào tạo không hợp pháp hoặc thực hiện kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp khi chưa được phép có thể dẫn đến trách nhiệm xử phạt đối với cả người hành nghề và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

3. Quy định của pháp luật về việc trang bị máy siêu âm chuyên dụng và phòng thủ thuật vô khuẩn để thực hiện kỹ thuật tiêm khớp an toàn?

Pháp luật hiện hành chưa có quy định riêng bắt buộc mọi cơ sở thực hiện tiêm khớp phải trang bị một loại “máy siêu âm chuyên dụng” hoặc một “phòng thủ thuật vô khuẩn” theo đúng tên gọi này. Tuy nhiên, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải bảo đảm cơ sở vật chất, thiết bị y tế và các điều kiện chuyên môn phù hợp với kỹ thuật đăng ký thực hiện theo Nghị định 96/2023/NĐ-CP. Cụ thể:

• Về máy siêu âm: Thiết bị sử dụng phải phù hợp với phạm vi hoạt động chuyên môn và kỹ thuật được cơ sở triển khai. Không nên hiểu rằng chỉ cần có máy siêu âm là đương nhiên được thực hiện kỹ thuật tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm.
• Về phòng thực hiện thủ thuật: Đối với phòng khám chuyên khoa có thực hiện kỹ thuật, thủ thuật, khoản 2 Điều 42 Nghị định 96/2023/NĐ-CP yêu cầu phải có phòng thực hiện kỹ thuật, thủ thuật riêng, diện tích tối thiểu 10 m²; đồng thời phải bảo đảm các điều kiện về xử lý, tiệt khuẩn dụng cụ khi có sử dụng dụng cụ cần tiệt khuẩn lại.
• Về kiểm soát nhiễm khuẩn: Khi thực hiện tiêm khớp, cơ sở và người hành nghề phải tuân thủ quy trình chuyên môn, vệ sinh, khử khuẩn, vô khuẩn và sử dụng vật tư phù hợp nhằm bảo đảm an toàn cho người bệnh. Các yêu cầu này phải được xem xét cùng với điều kiện thực tế của kỹ thuật được phê duyệt.

Tóm lại, hiện nay chưa có quy định cụ thể về một loại máy siêu âm chuyên dụng hay bắt buộc phải có “phòng thủ thuật vô khuẩn” theo một tiêu chuẩn riêng chỉ dành cho tiêm khớp. Tuy nhiên, cơ sở phải có phòng thực hiện kỹ thuật, thiết bị phù hợp, bảo đảm điều kiện kiểm soát nhiễm khuẩn và đáp ứng đầy đủ các điều kiện tương ứng với kỹ thuật được phép triển khai.

4. Căn cứ pháp lý nào để xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại và trách nhiệm hình sự khi xảy ra sự cố y khoa trong quá trình tiêm khớp?

Về dân sự, Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 là căn cứ chung về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Thiệt hại về sức khỏe được xác định theo Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015 (được hướng dẫn bởi Điều 7 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP), bao gồm chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, phục hồi sức khỏe, thu nhập bị mất hoặc giảm sút và các khoản thiệt hại khác theo luật định.

Về hình sự, trường hợp người hành nghề vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh gây thiệt hại và đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, có thể bị xem xét theo Điều 315 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 về tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh. Việc có truy cứu trách nhiệm hình sự hay không phải dựa trên kết quả xác minh hành vi vi phạm, lỗi, quan hệ nhân quả và hậu quả thực tế, không chỉ dựa vào việc người bệnh bị tai biến.

Kết luận lại, sự cố y khoa phải được đánh giá trên cả ba phương diện: chuyên môn, trách nhiệm dân sự và trách nhiệm hình sự nếu có đủ căn cứ.

V. Giải đáp các thắc mắc thường gặp liên quan đến chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp

Để hiểu rõ hơn về điều kiện học, cấp và sử dụng chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp, dưới đây là một số câu hỏi thường gặp được nhiều người quan tâm:

1. Bác sĩ Đa khoa hoặc Bác sĩ Y học cổ truyền có được học và cấp chứng chỉ kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp không?

Bác sĩ Đa khoa hoặc Bác sĩ Y học cổ truyền có thể được học và cấp chứng chỉ, nếu đáp ứng điều kiện của chương trình đào tạo và phạm vi hành nghề phù hợp. Pháp luật hiện hành không quy định chỉ bác sĩ thuộc một chuyên khoa nhất định mới được tham gia đào tạo kỹ thuật này. Theo khoản 2 Điều 12 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, chứng chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn về khám bệnh, chữa bệnh phải do cơ sở đủ điều kiện cấp; chương trình, nội dung, khối lượng đào tạo và giảng viên phải phù hợp với danh mục kỹ thuật chuyên môn do Bộ Y tế quy định. Tuy nhiên, được cấp chứng chỉ không đồng nghĩa với việc đương nhiên được thực hiện mọi kỹ thuật. Phạm vi hành nghề phải phù hợp với văn bằng, chứng chỉ chuyên môn và năng lực thực tế của người hành nghề theo Điều 10 Thông tư 32/2023/TT-BYT. Tóm lại, bác sĩ Đa khoa hoặc bác sĩ Y học cổ truyền không bị pháp luật loại trừ khỏi việc tham gia đào tạo siêu âm khớp, tiêm khớp. Tuy nhiên, việc được học – được cấp chứng chỉ – được phép thực hiện kỹ thuật là ba vấn đề khác nhau và phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện tương ứng.

2. Bác sĩ có chứng chỉ siêu âm tổng quát rồi thì có cần phải học thêm chứng chỉ siêu âm khớp chuyên sâu để tiêm khớp không?

Không phải mọi trường hợp bác sĩ có chứng chỉ siêu âm tổng quát đều bắt buộc phải có thêm một chứng chỉ riêng về “siêu âm khớp”. Pháp luật hiện hành không quy định một loại chứng chỉ bắt buộc có đúng tên gọi này mới được thực hiện tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm. Tuy nhiên, chứng chỉ siêu âm tổng quát không mặc nhiên chứng minh bác sĩ đã được đào tạo kỹ thuật tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm. Theo khoản 2 Điều 12 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, chứng chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn phải thể hiện việc đào tạo phù hợp với kỹ thuật chuyên môn cụ thể. Do đó, nếu bác sĩ chỉ có chứng chỉ siêu âm tổng quát nhưng không có tài liệu/chứng nhận chứng minh đã được đào tạo kỹ thuật tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cần thận trọng và không nên căn cứ riêng vào chứng chỉ siêu âm tổng quát để phân công kỹ thuật này. Trường hợp bác sĩ được đào tạo và có chứng chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn hợp pháp, dù kỹ thuật đó chưa được ghi trong phạm vi hành nghề, người chịu trách nhiệm chuyên môn của cơ sở có thể căn cứ chứng chỉ và năng lực thực tế để cho phép thực hiện bằng văn bản theo khoản 3 Điều 10 Nghị định 96/2023/NĐ-CP. Tóm lại, chứng chỉ siêu âm tổng quát không đương nhiên thay thế chứng nhận đào tạo kỹ thuật tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm. Việc có cần học thêm hay không phải căn cứ vào nội dung đào tạo đã có, kỹ thuật được chứng nhận và phạm vi hành nghề thực tế của bác sĩ.

3. Chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp bị thất lạc thì làm thủ tục xin cấp lại như thế nào?

Hiện nay, chưa có quy định riêng về thủ tục cấp lại đối với “chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp” theo đúng tên gọi này. Do đó, trước hết cần xác định loại giấy tờ mà bác sĩ đã được cấp là chứng chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn hay giấy chứng nhận tham gia cập nhật kiến thức y khoa liên tục.

Nếu là giấy chứng nhận đào tạo liên tục, việc cấp lại khi bị mất, hỏng thực hiện theo quy định và hồ sơ của cơ sở đào tạo đã cấp giấy chứng nhận. Thông thường, người học liên hệ trực tiếp cơ sở đào tạo để đề nghị cấp lại hoặc xác nhận thông tin đào tạo. Nếu là chứng chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn về khám bệnh, chữa bệnh theo khoản 2 Điều 12 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, người được cấp nên liên hệ chính cơ sở đào tạo hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã cấp chứng chỉ để đề nghị cấp lại/xác nhận bản lưu. Pháp luật hiện hành không thiết lập một thủ tục hành chính chung tại Sở Y tế chỉ dành cho trường hợp mất loại chứng chỉ này. Khi đề nghị cấp lại, nên cung cấp các thông tin như họ tên, thời gian học, tên khóa đào tạo, kỹ thuật được đào tạo, số chứng chỉ (nếu còn nhớ), thời điểm cấp và các giấy tờ chứng minh đã tham gia khóa học để cơ sở đào tạo đối chiếu hồ sơ lưu. Tóm lại, khi bị mất chứng chỉ siêu âm khớp, tiêm khớp, bác sĩ không nên tự xin xác nhận tại Sở Y tế nếu chứng chỉ do cơ sở đào tạo cấp; trước tiên cần liên hệ cơ sở đã cấp để kiểm tra hồ sơ và thực hiện thủ tục cấp lại hoặc xác nhận kết quả đào tạo. Việc xác định đúng loại giấy chứng nhận là yếu tố quan trọng để lựa chọn thủ tục phù hợp.

4. Làm sao để tra cứu tính hợp pháp của một chứng chỉ đào tạo siêu âm khớp, tiêm khớp trên hệ thống quản lý của Bộ Y tế?

Hiện nay, chưa có một cổng tra cứu công khai duy nhất của Bộ Y tế cho phép nhập số chứng chỉ để kiểm tra trực tiếp tính hợp pháp của mọi chứng chỉ đào tạo siêu âm khớp, tiêm khớp. Vì vậy, việc xác minh cần thực hiện theo hồ sơ và nguồn cấp chứng chỉ. Cụ thể, có thể thực hiện theo các bước sau:

• Xác định loại giấy tờ: kiểm tra chứng chỉ là chứng chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn theo khoản 2 Điều 12 Nghị định 96/2023/NĐ-CP hay chỉ là Giấy chứng nhận tham gia cập nhật kiến thức y khoa liên tục theo Thông tư 32/2023/TT-BYT. Hai loại giấy tờ này có giá trị và mục đích khác nhau.
• Kiểm tra cơ sở cấp chứng chỉ: đối với chứng chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn, cơ sở cấp phải đáp ứng điều kiện tại điểm a khoản 2 Điều 12 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, chẳng hạn cơ sở giáo dục đủ điều kiện hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã được phép triển khai kỹ thuật tương ứng tối thiểu 06 tháng.
• Đối chiếu nội dung chứng chỉ: kiểm tra tên kỹ thuật, thời gian đào tạo, chương trình, số chứng chỉ, ngày cấp, chữ ký và con dấu. Chương trình, tài liệu, khối lượng đào tạo và giảng viên phải phù hợp với danh mục kỹ thuật chuyên môn theo quy định của Bộ Y tế.
• Xác minh trực tiếp với cơ sở cấp: đây là cách đáng tin cậy nhất khi không có dữ liệu tra cứu công khai. Có thể yêu cầu cơ sở đào tạo xác nhận thông tin người học, thời gian đào tạo, nội dung kỹ thuật và số chứng chỉ trong hồ sơ lưu.
• Trường hợp cần sử dụng chứng chỉ để chứng minh quyền thực hiện kỹ thuật, cần kiểm tra thêm phạm vi hành nghề của bác sĩ và quyết định bằng văn bản của người chịu trách nhiệm chuyên môn của cơ sở, nếu thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 10 Nghị định 96/2023/NĐ-CP.

Tóm lại, không nên chỉ căn cứ vào việc chứng chỉ có dấu, chữ ký hoặc có tên cơ sở đào tạo để kết luận là hợp pháp. Cần đối chiếu cơ sở cấp – chương trình đào tạo – nội dung kỹ thuật – hồ sơ lưu của cơ sở cấp – phạm vi hành nghề và điều kiện thực hiện kỹ thuật để đánh giá đầy đủ tính hợp pháp và giá trị sử dụng của chứng chỉ.

5. Làm thế nào để chứng minh bác sĩ thực hiện kỹ thuật tiêm khớp tuân thủ đúng quy trình chuyên môn đã ghi trong chứng chỉ đào tạo?

Để chứng minh bác sĩ thực hiện kỹ thuật tiêm khớp dưới hướng dẫn siêu âm đúng quy trình chuyên môn, cần đối chiếu giữa chứng chỉ đào tạo hợp pháp, phạm vi hành nghề, văn bản cho phép thực hiện kỹ thuật của cơ sở (nếu thuộc trường hợp phải có), quy trình kỹ thuật được cơ sở áp dụng và hồ sơ bệnh án. Hồ sơ cần thể hiện rõ chỉ định, chẩn đoán, vị trí và phương pháp tiêm, thuốc/vật tư sử dụng, người thực hiện, kết quả và tình trạng người bệnh sau thủ thuật. Theo Điều 69 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, hồ sơ bệnh án phải được lập, cập nhật đầy đủ, chính xác. Ngoài ra, có thể sử dụng các tài liệu như phiếu thực hiện thủ thuật, hình ảnh siêu âm, hồ sơ đào tạo và biên bản đánh giá chuyên môn để làm căn cứ chứng minh. Tóm lại, việc chứng minh phải dựa trên một hệ thống hồ sơ, tài liệu thể hiện bác sĩ vừa đủ điều kiện thực hiện, vừa thực hiện đúng quy trình kỹ thuật chuyên môn.

VI. NPLaw hỗ trợ tư vấn pháp lý và thẩm định tính hợp pháp của chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp như thế nào?

NPLaw hỗ trợ tư vấn pháp lý liên quan đến chứng chỉ đào tạo kỹ thuật siêu âm khớp, tiêm khớp, tập trung vào việc rà soát các quy định pháp luật về điều kiện hành nghề, phạm vi hành nghề, điều kiện thực hiện kỹ thuật và quyền, nghĩa vụ của người hành nghề. Trên cơ sở hồ sơ khách hàng cung cấp, NPLaw phân tích các quy định pháp luật có liên quan, xác định những vấn đề pháp lý cần lưu ý và tư vấn phương án xử lý phù hợp. Trường hợp cần đánh giá chuyên môn về giá trị đào tạo hoặc năng lực thực hiện kỹ thuật, khách hàng nên tham vấn thêm cơ quan hoặc đơn vị chuyên môn có thẩm quyền.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.