Tìm hiểu quy định về giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng, các chế tài xử phạt và giải pháp bảo vệ doanh nghiệp trước rủi ro pháp lý.
Việc sử dụng hoặc làm giả tem chống hàng giả của cơ quan chức năng có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Cùng NPLaw tìm hiểu quy định của pháp luật, các chế tài áp dụng và giải pháp phòng ngừa hiệu quả.
I. Doanh nghiệp có biết việc tự ý in ấn, dán các loại nhãn mác có thiết kế tương tự logo của cơ quan nhà nước lên sản phẩm chính là hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng hay không?
Trong bối cảnh cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt, nhiều doanh nghiệp tìm cách gia tăng độ tin cậy cho sản phẩm thông qua việc sử dụng tem xác thực, tem bảo hành, tem chống hàng giả hoặc các dấu hiệu nhận diện mang tính bảo chứng. Tuy nhiên, không ít trường hợp doanh nghiệp tự ý thiết kế hoặc đặt in các loại tem có hình thức tương tự dấu hiệu nhận diện của cơ quan nhà nước, tổ chức chứng nhận hoặc đơn vị chống hàng giả mà không được phép sử dụng. Đây là hành vi tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn và trong một số trường hợp có thể bị xem xét là hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng.
Mặc dù doanh nghiệp có thể không trực tiếp sản xuất hàng giả, nhưng việc sử dụng các dấu hiệu xác thực giả mạo có khả năng làm cho người tiêu dùng hiểu sai về chất lượng, nguồn gốc hoặc tình trạng pháp lý của sản phẩm. Khi đó, hành vi không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị xem xét dưới góc độ hình sự nếu có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm.
Có thể thấy rằng việc tự ý thiết kế hoặc sử dụng các loại tem, nhãn mang tính chất xác thực mà không được cấp phép không đơn thuần là vi phạm quy định về quảng cáo hoặc ghi nhãn hàng hóa, mà còn có thể trở thành hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng với hậu quả pháp lý rất nghiêm trọng.
II. Tìm hiểu chi tiết về giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng
Để đánh giá chính xác mức độ rủi ro pháp lý, doanh nghiệp cần hiểu rõ bản chất pháp lý của hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng, các dấu hiệu nhận biết cũng như những trường hợp có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự.
1. Hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng là gì?
Hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng là việc tự sản xuất, sao chép, in, phát hành, mua bán hoặc sử dụng tem chống hàng giả giả mạo nhằm làm cho người khác tin rằng hàng hóa đã được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xác thực hoặc bảo vệ, trong khi thực tế không phải như vậy. Đây là hành vi vi phạm pháp luật và trong nhiều trường hợp có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
2. Những đặc điểm đặc trưng nào giúp nhận diện hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng?
Trong thực tiễn, cơ quan có thẩm quyền thường đánh giá nhiều yếu tố để xác định một loại tem có phải là tem chống giả giả mạo hay không.
Trước hết là dấu hiệu về hình thức. Tem giả thường có thiết kế tương tự hoặc sao chép trực tiếp logo, biểu tượng, màu sắc, mã nhận diện hoặc hình ảnh đang được sử dụng bởi cơ quan nhà nước, tổ chức chống hàng giả hoặc đơn vị chứng nhận hợp pháp.
Tiếp theo là dấu hiệu về nội dung. Nhiều trường hợp trên tem thể hiện các thông tin xác thực, chứng nhận chất lượng hoặc giấy phép lưu hành mà doanh nghiệp hoàn toàn không được cấp. Nội dung tem có thể tạo ra sự hiểu lầm rằng sản phẩm đã được kiểm định hoặc bảo đảm bởi cơ quan chức năng.
Một dấu hiệu quan trọng khác là nguồn gốc phát hành tem. Khi bị kiểm tra, doanh nghiệp không xuất trình được hồ sơ cấp tem, hợp đồng cung cấp tem, tài liệu chứng minh quyền sử dụng hoặc cơ sở dữ liệu quản lý mã xác thực. Đây thường là căn cứ quan trọng để xác định dấu hiệu giả mạo.
Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng xem xét mục đích sử dụng tem. Nếu tem được dùng để làm tăng khả năng tiêu thụ hàng hóa, che giấu nguồn gốc thực sự hoặc đánh lừa người tiêu dùng thì khả năng bị xác định là hành vi vi phạm sẽ cao hơn.
Có thể khẳng định rằng việc nhận diện hành vi giả mạo tem chống hàng giả không chỉ dựa vào hình thức của tem mà còn phụ thuộc vào tính hợp pháp của nguồn phát hành, nội dung thể hiện và mục đích sử dụng thực tế của doanh nghiệp.
3. Giá trị định lượng của số lượng tem, quy mô lô hàng hoặc mức độ thiệt hại từ việc giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng bao nhiêu thì cấu thành tội phạm?
Đây là vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm bởi không ít người cho rằng chỉ khi số lượng tem giả hoặc giá trị hàng hóa đạt đến một mức nhất định thì mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Thực tế không hoàn toàn như vậy.
Nếu hành vi bị xem xét theo khoản 1 Điều 341 Bộ luật Hình sự năm 2015 được sửa đổi bởi Khoản 126 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017 về tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức thì pháp luật không quy định phải đạt giá trị thiệt hại hoặc số lượng tem nhất định mới cấu thành tội phạm. Chỉ cần có căn cứ chứng minh người vi phạm đã thực hiện hành vi làm giả hoặc sử dụng tài liệu, giấy tờ, dấu hiệu xác thực giả của cơ quan, tổ chức nhằm thực hiện hành vi trái pháp luật thì đã có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, số lượng tem giả, quy mô sản xuất, số lượng sản phẩm đã lưu thông trên thị trường, giá trị hàng hóa và mức độ thiệt hại phát sinh vẫn là những yếu tố quan trọng để xác định tính chất nguy hiểm của hành vi và áp dụng khung hình phạt tương ứng.
Như vậy, doanh nghiệp không nên hiểu rằng số lượng tem giả nhỏ hoặc chưa gây thiệt hại lớn thì đương nhiên không bị xử lý hình sự, bởi đối với một số tội danh, bản thân hành vi làm giả đã có thể là căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự.
4. Hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng có thể bị áp dụng vào tội danh sản xuất, buôn bán hàng giả không?
Hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng có thể bị áp dụng vào tội danh sản xuất, buôn bán hàng giả. Trong thực tiễn điều tra và xét xử, cơ quan tiến hành tố tụng không chỉ xem xét riêng hành vi làm giả tem mà còn đánh giá mục đích cuối cùng của việc sử dụng tem giả. Nếu tem giả được sử dụng để gắn lên hàng hóa nhằm làm cho người tiêu dùng tin rằng đó là hàng chính hãng hoặc hàng đã được xác thực nguồn gốc, từ đó tiêu thụ sản phẩm trên thị trường thì hành vi giả mạo tem có thể trở thành một phần của hành vi sản xuất hoặc buôn bán hàng giả.
Trong nhiều vụ án lớn về hàng giả, cơ quan điều tra xác định việc làm giả tem chống giả chỉ là phương thức để thực hiện hành vi chính là sản xuất hoặc buôn bán hàng giả. Do đó, trách nhiệm hình sự có thể được áp dụng đồng thời đối với nhiều hành vi liên quan.
III. Hệ thống quy định pháp luật liên quan đến giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng
Làm giả tem chống hàng giả của cơ quan chức năng là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, tước đi công cụ bảo vệ duy nhất của sản phẩm chính hãng. Để ngăn chặn tình trạng này, hệ thống pháp luật đã xây dựng các chế tài xử phạt nghiêm khắc từ xử phạt hành chính cho đến truy cứu trách nhiệm hình sự.
1. Hướng dẫn thủ tục thực hiện đăng ký cấp tem chống giả đúng pháp luật
Tem chống giả là giải pháp do doanh nghiệp tự chủ động thực hiện để bảo vệ thương hiệu và chống hàng giả. Tuy nhiên, đối với một số mặt hàng đặc thù (rượu, thuốc lá), có tem điện tử bắt buộc do cơ quan hải quan/thuế quản lý. Với các sản phẩm thông thường khác, doanh nghiệp chỉ cần ký hợp đồng với đơn vị in ấn có giấy phép hợp lệ và tự chịu trách nhiệm về tem của mình.
Đối với mặt hàng rượu và thuốc lá nhập khẩu, việc sử dụng tem điện tử là bắt buộc và được quản lý bởi cơ quan hải quan theo quy định tại Thông tư 31/2025/TT-BTC (sửa đổi Thông tư 23/2021/TT-BTC). Quy trình thực hiện gồm:
- Đăng ký nhu cầu mua tem: Doanh nghiệp gửi đơn đề nghị mua tem điện tử theo Mẫu số 09/TEM đến Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan Điều 1 khoản 2 Thông tư 31/2025/TT-BTC.
- Mua tem: Sau khi được chấp nhận, doanh nghiệp đến Chi cục Hải quan khu vực để thanh toán và nhận tem.
- Dán tem: Doanh nghiệp tự dán tem lên sản phẩm (có thể dán tại cơ sở sản xuất ở nước ngoài trước khi nhập khẩu).
- Báo cáo sử dụng tem: Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày hoàn thành dán tem, doanh nghiệp gửi dữ liệu thông tin về tem theo Mẫu số 12/TEM về Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
- Tra cứu: Người tiêu dùng có thể quét mã QR trên tem để truy cập Cổng thông tin điện tử Cục Hải quan và xem các thông tin về sản phẩm Điều 1 khoản 2 Thông tư 31/2025/TT-BTC.
Đối với các sản phẩm không thuộc diện bắt buộc, doanh nghiệp có thể tự triển khai tem chống giả theo quy trình dưới đây:
- Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ pháp lý
+ Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
+ Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu (hoặc đơn đã được chấp nhận hợp lệ) từ Cục Sở hữu trí tuệ.
+ Giấy ủy quyền phân phối hoặc chứng từ nhập khẩu (nếu là hàng nhập khẩu).
- Bước 2: Lựa chọn đơn vị in ấn có giấy phép hợp lệ Doanh nghiệp phải ký hợp đồng với đơn vị in có Giấy phép hoạt động ngành in do Sở Sở Khoa học và Công nghệ hoặc Cục Xuất bản cấp (theo quy định tại Nghị định 60/2014/NĐ-CP và Nghị định 25/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp không được tự in tem bằng máy in thông thường.
- Bước 3: Thiết kế và lựa chọn công nghệ Các công nghệ phổ biến: QR Code truy xuất nguồn gốc, SMS xác thực, tem hologram, tem phát sáng, tem biến đổi nhiệt...
- Bước 4: Ký hợp đồng và nhận bàn giao tem Đơn vị in bàn giao tem kèm biên bản cam kết bảo mật công nghệ.
- Bước 5: Thông báo phát hành tem (khuyến khích) Doanh nghiệp nên gửi thông báo kèm mẫu tem thực tế đến Cục Quản lý thị trường, Chi cục Hải quan, Viện Khoa học sở hữu trí tuệ để các cơ quan này có cơ sở nhận diện và hỗ trợ xử lý khi phát hiện hàng giả.
Tóm lại, nếu sản phẩm của bạn là rượu hoặc thuốc lá, bạn phải thực hiện thủ tục mua và dán tem điện tử theo quy định của cơ quan hải quan hoặc thuế. Nếu là các sản phẩm thông thường khác, bạn có thể tự chủ động thiết kế và đặt in tem chống giả tại đơn vị có giấy phép in hợp lệ, không cần xin phép cơ quan nhà nước nhưng nên thông báo để được hỗ trợ bảo vệ quyền lợi.
2. Căn cứ pháp lý được áp dụng để điều chỉnh và xử lý các hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng?
Hành vi làm giả, sử dụng tem chống hàng giả do cơ quan nhà nước phát hành (như tem điện tử của cơ quan thuế/hải quan, tem xác thực của Bộ Công an, tem kiểm định…) có thể bị xử lý trên nhiều phương diện dựa trên các căn cứ pháp lý sau:
- Trách nhiệm hình sự (căn cứ Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017):
+ Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức (Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015 được sửa đổi bởi Khoản 126 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017 ): Tem chống giả do cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hành (Bộ Công an, Viện Khoa học hình sự, cơ quan thuế, hải quan…) được coi là tài liệu của cơ quan, tổ chức. Hành vi làm giả tem này hoặc sử dụng tem giả xâm phạm đến hoạt động quản lý nhà nước.
+ Tội làm, buôn bán tem giả, vé giả (Điều 202 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017): Áp dụng đối với trường hợp làm giả các loại tem mang tính chất ấn chỉ thuế (tem điện tử rượu, tem điện tử thuốc lá, tem thuế tiêu thụ đặc biệt…).
+ Tội sản xuất, buôn bán hàng giả (Điều 192 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017): Nếu tem giả được gắn lên hàng hóa để lừa dối người tiêu dùng về xuất xứ, chất lượng hoặc nhãn hiệu, người vi phạm bị xử lý về tội sản xuất, buôn bán hàng giả. Hành vi làm giả tem là công đoạn của quá trình sản xuất hàng giả.
- Trách nhiệm hành chính:
+ Xử phạt về tem, nhãn, bao bì giả (Điều 11 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP)
+ Xử lý đối với tem điện tử rượu, thuốc lá (do cơ quan hải quan và cơ quan thuế quản lý) theo Điều 1 khoản 3 Thông tư 31/2025/TT-BTC.
+ Xử phạt trong lĩnh vực thuế, hóa đơn (Nghị định 125/2020/NĐ-CP).
Như vậy, hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng bị điều chỉnh bởi một hệ thống pháp lý bao gồm phạt hành chính và truy cứu hình sự. Mức độ xử lý phụ thuộc vào tính chất tem bị làm giả (tem ấn chỉ thuế hay tem quản lý hành chính), số lượng, giá trị và mức độ thiệt hại.
3. Mức xử phạt vi phạm hành chính, phạt tiền và các hình thức phạt bổ sung đối với giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng được quy định ra sao?
Hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng (sản xuất, buôn bán, sử dụng tem, nhãn, bao bì giả) bị xử phạt hành chính theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP.
Hành vi liên quan đến tem chống giả của cơ quan chức năng thường rơi vào nhóm sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả. Căn cứ tại Điều 11 Nghị định 98/2020/NĐ-CP và khoản 7 Điều 3 Nghị định 17/2022/NĐ-CP, quy định về hành vi buôn bán hàng giả mạo nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa. cụ thể:
- Đối với hành vi buôn bán hàng giả mạo nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa quy định tại điểm đ khoản 7 Điều 3 Nghị định này, mức phạt tiền như sau:
+ Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng trong trường hợp hàng giả tương đương với số lượng của hàng thật có trị giá dưới 3.000.000 đồng hoặc thu lợi bất hợp pháp dưới 5.000.000 đồng;
+ Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng trong trường hợp hàng giả tương đương với số lượng của hàng thật có trị giá từ 3.000.000 đồng đến dưới 5.000.000 đồng hoặc thu lợi bất hợp pháp từ 5.000.000 đồng đến dưới 10.000.000 đồng;
+ Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng trong trường hợp hàng giả tương đương với số lượng của hàng thật có trị giá từ 5.000.000 đồng đến dưới 10.000.000 đồng hoặc thu lợi bất hợp pháp từ 10.000.000 đồng đến dưới 20.000.000 đồng;
+ Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng trong trường hợp hàng giả tương đương với số lượng của hàng thật có trị giá từ 10.000.000 đồng đến dưới 20.000.000 đồng hoặc thu lợi bất hợp pháp từ 20.000.000 đồng đến dưới 30.000.000 đồng;
+ Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng trong trường hợp hàng giả tương đương với số lượng của hàng thật có trị giá từ 20.000.000 đồng đến dưới 30.000.000 đồng hoặc thu lợi bất hợp pháp từ 30.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng;
+ Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng trong trường hợp hàng giả tương đương với số lượng của hàng thật có trị giá từ 30.000.000 đồng trở lên hoặc thu lợi bất hợp pháp từ 50.000.000 đồng trở lên mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Phạt tiền gấp hai lần các mức tiền phạt quy định tại khoản 1 Điều này đối với hành vi nhập khẩu hàng giả hoặc hàng giả thuộc một trong các trường hợp sau đây:
+ Là thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất bảo quản thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, thuốc, nguyên liệu làm thuốc mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
+ Là thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trông thủy sản, sản phẩm xử lý chất thải chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi;
+ Là mỹ phẩm, trang thiết bị y tế, chất tẩy rửa, hoá chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong lĩnh vực gia dụng và y tế, xi măng, sắt thép xây dựng, mũ bảo hiểm.
Trường hợp hành vi vi phạm hành chính do tổ chức thực hiện thì phạt tiền gấp hai lần mức phạt tiền quy định đối với cá nhân nêu ở trên.
- Hình thức xử phạt bổ sung:
+ Tịch thu tang vật vi phạm đối với hành vi vi phạm quy định tại Điều này, trừ trường hợp áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại điểm a hoặc điểm b khoản 4 Điều này;
+ Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề từ 01 tháng đến 03 tháng đối với hành vi vi phạm quy định tại điểm e khoản 1 Điều này.
- Biện pháp khắc phục hậu quả:
+ Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên nhãn, bao bì hàng giả hoặc buộc tiêu hủy hàng giả đối với hành vi vi phạm quy định tại Điều này, trừ trường hợp áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại điểm b khoản này;
+ Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng giả đối với hành vi nhập khẩu hàng giả quy định tại Điều này;
+ Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại Điều này.
Như vậy, ngoài việc phải chịu mức phạt tiền đáng kể, cá nhân và tổ chức có hành vi giả mạo tem chống hàng giả còn có nguy cơ bị tịch thu toàn bộ hàng hóa, đình chỉ hoạt động kinh doanh, buộc tiêu hủy tang vật và trong những trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với các chế tài nghiêm khắc hơn.
4. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng thuộc về những cơ quan chức năng nào?
hẩm quyền xử phạt hành chính đối với hành vi giả mạo tem chống hàng giả không thuộc riêng một cơ quan duy nhất. Cơ quan có thẩm quyền sẽ được xác định theo: nơi phát hiện vi phạm, loại tem bị giả mạo, hàng hóa đang ở khâu nội địa hay xuất nhập khẩu, và mức phạt tối đa thuộc thẩm quyền của từng lực lượng. Dưới đây là các cơ quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng:
- Quản lý thị trường
Đây là lực lượng chủ lực nếu tem giả được phát hiện trong hoạt động sản xuất, buôn bán, lưu thông hàng hóa trong nội địa: kho hàng, cửa hàng, sàn thương mại, đại lý phân phối. Thẩm quyền của Quản lý thị trường được ghi nhận tại Điều 45 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 và các điều về thẩm quyền trong Nghị định 98/2020/NĐ-CP.
Ví dụ: doanh nghiệp dán tem chống giả giả mạo lên hàng mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, linh kiện, quần áo để bán trong nước thì thường do Quản lý thị trường kiểm tra, lập biên bản và xử phạt.
- Công an nhân dân
Công an có thẩm quyền xử phạt hành chính khi phát hiện hành vi sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán tem giả; đồng thời là cơ quan tiếp nhận, điều tra nếu vụ việc có dấu hiệu hình sự. Thẩm quyền xử phạt hành chính của Công an được quy định tại Điều 39 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012.
Trường hợp có đường dây in tem giả, sử dụng máy móc chuyên dụng, số lượng lớn, có tổ chức, hoặc tem giả gắn với hàng giả giá trị lớn thì thường không dừng ở xử phạt hành chính mà có thể chuyển sang xử lý hình sự.
- Hải quan
Hải quan có thẩm quyền nếu hành vi bị phát hiện tại cửa khẩu, khu vực giám sát hải quan, kho ngoại quan, hoặc liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Thẩm quyền của Hải quan được quy định tại Điều 42 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012.
Ví dụ: hàng nhập khẩu đã gắn sẵn tem chống giả giả mạo của cơ quan chức năng, hoặc nhập khẩu tem giả để dán lên hàng hóa trong nước, thì Hải quan có thể xử phạt hoặc chuyển hồ sơ cho Công an nếu có dấu hiệu tội phạm.
- Cơ quan Thuế
Cơ quan Thuế có thẩm quyền trong trường hợp tem bị giả mạo là tem, ấn chỉ thuế, ví dụ tem rượu, tem thuốc lá, tem điện tử do cơ quan thuế quản lý. Thẩm quyền xử phạt của cơ quan thuế được quy định tại Điều 44 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012.
Nếu hành vi vừa là giả tem thuế, vừa là buôn bán hàng giả, cơ quan Thuế có thể xử lý phần vi phạm về tem, ấn chỉ thuế hoặc phối hợp/chuyển hồ sơ cho Quản lý thị trường, Công an.
- Chủ tịch UBND cấp có thẩm quyền
Chủ tịch UBND cấp xã, cấp tỉnh cũng có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong phạm vi quản lý địa bàn, theo Điều 38 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012. Thực tế, UBND thường ra quyết định xử phạt trong các vụ việc tại địa phương do lực lượng chức năng phát hiện, lập hồ sơ và đề xuất.
Vì vậy, để xác định đúng cơ quan xử phạt, cần làm rõ 3 điểm: tem bị giả là tem do cơ quan nào phát hành; hành vi bị phát hiện ở khâu nào; và số lượng/giá trị hàng hóa liên quan là bao nhiêu.
IV. Giải đáp thắc mắc thường gặp về giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng
Việc hiểu đúng các quy định pháp luật và các tình huống thực tiễn sẽ giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro, bảo vệ uy tín thương hiệu và tránh các chế tài xử lý nghiêm khắc từ cơ quan có thẩm quyền. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp liên quan đến hành vi giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng cùng với giải đáp chi tiết từ góc độ pháp lý.
1. Vai trò của đơn vị thiết kế, nhà in trung gian được xác định là đồng phạm như thế nào trong vụ án cố ý giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng?
Đơn vị thiết kế, nhà in trung gian có thể bị xác định là đồng phạm trong vụ án giả mạo tem chống hàng giả nếu họ biết rõ đây là tem của cơ quan nhà nước/tem chống giả bị làm giả, vẫn tham gia thiết kế, in ấn, cung cấp theo yêu cầu và hành vi đó tạo điều kiện cho việc phạm tội. Khi đó, họ thường bị xem là người giúp sức (hoặc là người tổ chức/người thực hành nếu chủ động đứng ra tổ chức việc in tem giả). Nếu họ không biết mục đích phạm tội, không nhận diện được yếu tố “giả mạo cơ quan chức năng”, thì thường không bị coi là đồng phạm mà chỉ là quan hệ dân sự/thương mại.
2. Doanh nghiệp lỡ thuê đơn vị quảng cáo không uy tín dẫn đến việc tem nhãn bị coi là giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng thì có được miễn trừ trách nhiệm không?
Doanh nghiệp không được tự động miễn trừ trách nhiệm chỉ vì “lỡ” thuê đơn vị quảng cáo/thiết kế không uy tín. Nếu tem, nhãn đang dùng bị xác định là giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp về nguyên tắc vẫn phải chịu trách nhiệm (hành chính, dân sự, thậm chí hình sự) trừ khi chứng minh được mình không có lỗi (không biết và không buộc phải biết đó là tem giả mạo cơ quan chức năng). Việc thuê đơn vị trung gian chỉ có thể được xem là tình tiết giảm nhẹ, không phải căn cứ đương nhiên để “thoát” trách nhiệm.
3. Nếu doanh nghiệp đã tự nguyện tiêu hủy tem lỗi, đền bù toàn bộ thiệt hại cho các bên thì vụ án hình sự về giả mạo tem chống hàng giả sẽ như thế nào?
Việc doanh nghiệp tự nguyện tiêu hủy toàn bộ tem lỗi, chấm dứt hành vi, bồi thường đầy đủ thiệt hại chỉ là tình tiết giảm nhẹ rất quan trọng, không làm mất trách nhiệm hình sự nếu trước đó hành vi đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm (đủ nghiêm trọng, đã bị khởi tố). Cơ quan tố tụng vẫn có thể tiếp tục điều tra, truy tố, xét xử nhưng Tòa án có cơ sở để giảm nhẹ hình phạt, thậm chí cho hưởng án treo hoặc miễn trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp đặc biệt nhẹ.
4. Doanh nghiệp có thể xin tiếp tục bóc gỡ tem giả để tái sử dụng vỏ bao bì nếu bị kết luận giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng hay phải tiêu hủy toàn bộ sản phẩm?
Cơ quan xử phạt có thể cho phép bóc gỡ/loại bỏ tem giả rồi tái sử dụng vỏ bao bì hoặc hàng hóa, nếu việc gỡ tem không làm thay đổi bản chất, chất lượng, an toàn của hàng. Chỉ khi không thể loại bỏ yếu tố vi phạm một cách bảo đảm an toàn, hoặc hàng thuộc nhóm phải tiêu hủy (gây hại sức khỏe, môi trường, hàng giả về chất lượng…) thì mới buộc tiêu hủy toàn bộ.
5. Người lao động làm việc tại xưởng in có bị xử lý kỷ luật hoặc liên đới pháp luật khi thực hiện theo lệnh cấp trên để giả mạo tem chống hàng giả của cơ quan chức năng?
Người lao động tại xưởng in vẫn có thể bị xử lý kỷ luật và bị truy cứu trách nhiệm pháp lý (kể cả hình sự) nếu tham gia in tem giả, dù nói là “làm theo lệnh cấp trên”. Chỉ khi chứng minh được mình không biết, không thể biết đó là tem giả mạo cơ quan chức năng, hoặc bị cưỡng bức/đe dọa nghiêm trọng mà không còn lựa chọn khác, thì mới có khả năng được miễn hoặc giảm đáng kể trách nhiệm.
V. Tìm đơn vị tư vấn vấn pháp lý về việc in ấn tem trên bao bì sản phẩm đúng pháp luật, liên hệ ngay NPLaw
Việc sử dụng tem trên bao bì sản phẩm không chỉ là giải pháp bảo vệ thương hiệu và chống hàng giả mà còn phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật về ghi nhãn hàng hóa, sở hữu trí tuệ, thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Nếu doanh nghiệp lựa chọn sai loại tem, sử dụng tem không đúng quy định hoặc vô tình hợp tác với đơn vị in ấn không đủ điều kiện, doanh nghiệp có thể đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý, bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự trong những trường hợp nghiêm trọng.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn pháp luật doanh nghiệp và sở hữu trí tuệ, NPLaw sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc rà soát tính pháp lý của tem trên bao bì sản phẩm, tư vấn xây dựng quy trình sử dụng tem đúng quy định và hỗ trợ xử lý các tranh chấp, vi phạm phát sinh, góp phần bảo vệ uy tín thương hiệu và hoạt động kinh doanh bền vững.
Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.
