Hành vi bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng bị xử lý như thế nào?

Tình trạng bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng đang diễn ra ngày càng phức tạp, gây thiệt hại nghiêm trọng cho các chủ sở hữu hợp pháp, làm ảnh hưởng đến lòng tin của người tiêu dùng và tác động tiêu cực đến môi trường kinh doanh lành mạnh. Vậy, hành vi bán hàng giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng sẽ bị xử lý như thế nào theo quy định của pháp luật? Bài viết này của NPLaw sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về thực trạng, đồng thời phân tích chi tiết các quy định pháp luật hiện hành, nhằm làm rõ những chế tài pháp lý đối với hành vi vi phạm này, góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của các chủ sở hữu nhãn hiệu và người tiêu dùng.

I. Thực trạng bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng hiện nay

Hiện nay, tình trạng buôn bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng tại Việt Nam đang diễn biến phức tạp và tinh vi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Trong năm 2023, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra hơn 72.000 vụ, phát hiện và xử lý trên 52.000 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, tăng 16% so với năm trước. Riêng tại TP.HCM, vào tháng 11/2023, gần 8.000 sản phẩm thời trang giả mạo các thương hiệu nổi tiếng như Polo Ralph Lauren, Zara, Lacoste, Tommy Hilfiger và Pull & Bear đã bị phát hiện.

Các mặt hàng bị làm giả phổ biến gồm thời trang, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng và đồ gia dụng. Thủ đoạn thường thấy là sử dụng bao bì, nhãn mác giống hàng thật để đánh lừa người tiêu dùng, phân phối qua mạng xã hội và thương mại điện tử, hoặc nhập lậu từ nước ngoài qua các cửa khẩu không chính thức.

Để ngăn chặn tình trạng này, cần tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường, đặc biệt là trên các kênh thương mại điện tử và mạng xã hội; nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của hàng giả và cách nhận biết hàng thật; hợp tác quốc tế để ngăn chặn việc sản xuất và lưu hành hàng giả xuyên biên giới; và hoàn thiện khung pháp lý nhằm tăng tính răn đe và hiệu quả trong việc xử lý các hành vi vi phạm.

II. Quy định pháp luật về bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng

1. Xử phạt vi phạm hành chính khi bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng?

Theo quy định tại Điều 12 Nghị định 99/2013/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP), người nào thực hiện hành vi buôn bán, trưng bày, vận chuyển, tàng trữ để bán hàng hóa giả mạo nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý sẽ bị xử phạt hành chính. Mức phạt cụ thể được xác định dựa trên giá trị hàng hóa vi phạm như sau:

• Nếu giá trị hàng hóa dưới 5 triệu đồng: Phạt từ 4 đến 8 triệu đồng.
• Từ trên 5 đến 10 triệu đồng: Phạt từ 8 đến 12 triệu đồng.
• Từ trên 10 đến 20 triệu đồng: Phạt từ 12 đến 20 triệu đồng.
• Từ trên 20 đến 40 triệu đồng: Phạt từ 20 đến 35 triệu đồng.
• Từ trên 40 đến 70 triệu đồng: Phạt từ 35 đến 55 triệu đồng.
• Từ trên 70 đến 100 triệu đồng: Phạt từ 55 đến 85 triệu đồng.
• Từ trên 100 đến 200 triệu đồng: Phạt từ 85 đến 120 triệu đồng.
• Từ trên 200 đến 300 triệu đồng: Phạt từ 120 đến 180 triệu đồng.
• Trên 300 triệu đồng: Phạt từ 180 đến 250 triệu đồng.

Trường hợp không xác định được giá trị hàng hóa vi phạm, mức phạt tiền sẽ từ 10 đến 30 triệu đồng.

Ngoài hình phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như:

• Tịch thu tang vật và phương tiện vi phạm;
• Đình chỉ hoạt động sản xuất hoặc kinh doanh có liên quan đến hành vi vi phạm.

Đồng thời, các biện pháp khắc phục hậu quả có thể bao gồm:

• Buộc tiêu hủy hàng hóa giả mạo nhãn hiệu;
• Buộc phân phối hoặc sử dụng hàng hóa không vì mục đích thương mại;
• Buộc đưa hàng hóa giả mạo ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

Theo Điều 2 của Nghị định 99/2013/NĐ-CP, mức phạt nêu trên là áp dụng đối với cá nhân. Nếu là tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ gấp đôi, tức tối đa có thể lên đến 500 triệu đồng.

Do đó, cá nhân và tổ chức cần đặc biệt cẩn trọng, không tham gia hoặc tiếp tay cho hoạt động mua bán hàng giả mạo nhãn hiệu.

2. Bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Theo quy định tại các Điều 192, 193, 194 và 195 của Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), người có hành vi sản xuất hoặc buôn bán hàng giả bao gồm cả hàng giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy vào loại hàng hóa giả mà họ vi phạm. Cụ thể:

• Nếu hàng giả là hàng hóa thông thường (không thuộc các nhóm đặc biệt):
• Người vi phạm có thể bị truy tố theo Điều 192 với hình phạt từ 1 đến 5 năm tù, hoặc phạt tiền từ 100 triệu đến 1 tỷ đồng. Trường hợp nghiêm trọng có thể bị phạt tới 15 năm tù.
• Nếu hàng giả là lương thực, thực phẩm hoặc phụ gia thực phẩm:
• Sẽ bị xử lý theo Điều 193, với hình phạt từ 2 đến 5 năm tù cho mức cơ bản và cao nhất là tù chung thân.
• Nếu hàng giả là thuốc chữa bệnh hoặc thuốc phòng bệnh:
• Người vi phạm sẽ bị truy tố theo Điều 194, có thể bị phạt tù từ 2 đến 7 năm, và mức cao nhất là tử hình – cho thấy mức độ nghiêm trọng của hành vi này.
• Nếu hàng giả là thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi:
• Theo Điều 195, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 1 đến 5 năm, và tối đa là 15 năm tù nếu vi phạm nghiêm trọng.

Như vậy, việc sản xuất, buôn bán hàng giả là hành vi cực kỳ nghiêm trọng, cần tránh tuyệt đối để không bị xử lý theo pháp luật hình sự.

3. Bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng có vi phạm luật sở hữu trí tuệ không?

Hành vi bán hàng giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cụ thể là quyền đối với nhãn hiệu, và bị xử lý theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Theo khoản 1 Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, các hành vi sau đây bị coi là xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu nếu không được sự cho phép của chủ sở hữu:

• Sử dụng dấu hiệu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu đã được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ trùng hoặc tương tự, gây nhầm lẫn về nguồn gốc.
• Sử dụng dấu hiệu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu nổi tiếng cho bất kỳ hàng hóa, dịch vụ nào, nếu việc sử dụng có khả năng gây nhầm lẫn hoặc làm giảm giá trị phân biệt của nhãn hiệu nổi tiếng.

Vì vậy, việc bán hàng giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng không chỉ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn có thể bị xử lý theo nhiều hình thức khác nhau tùy theo mức độ vi phạm.

III. Giải đáp thắc mắc liên quan đến bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng

1. Bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng bị phát hiện có phải bồi thường thiệt hại không?

Người bán hàng giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng không chỉ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự mà còn có thể bị buộc bồi thường thiệt hại cho chủ sở hữu nhãn hiệu theo quy định tại khoản 4 Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 và Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015.

2. Bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng thu lợi bất chính bao nhiêu thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Theo quy định tại Điều 192 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), hành vi bán hàng giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu người phạm tội thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên. (Xem chi tiết tại mục II.2)

3. Hàng hoá giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng khi bị phát hiện sẽ bị xử lý như thế nào?

Khi hàng hóa giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng bị phát hiện, cơ quan chức năng sẽ áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật Việt Nam. Các biện pháp này bao gồm xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự và áp dụng các biện pháp dân sự nhằm bảo vệ quyền lợi của chủ sở hữu nhãn hiệu. Do đó, cá nhân và tổ chức cần nhận thức rõ ràng về hậu quả pháp lý của hành vi này và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật để tránh bị xử lý và phải bồi thường thiệt hại.

IV. Dịch vụ tư vấn liên quan đến bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng

Trên đây là những vấn đề pháp lý về bán giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Nếu Quý độc giả có bất kỳ vướng mắc nào liên quan cần giải đáp thêm, xin vui lòng liên hệ ngay với NPLaw.