Hậu quả pháp lý nghiêm trọng khi không đăng ký sản phẩm thực phẩm

Hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm là ngành nghề có điều kiện, chịu sự quản lý chặt chẽ của pháp luật, đặc biệt là các quy định về an toàn thực phẩm. Một trong những nghĩa vụ pháp lý cơ bản và bắt buộc đối với tổ chức, cá nhân là phải thực hiện thủ tục công bố sản phẩm trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông trên thị trường. Việc bỏ qua nghĩa vụ này, hay còn gọi là Không đăng ký sản phẩm thực phẩm, có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nặng nề và tổn hại nghiêm trọng đến uy tín doanh nghiệp. NPLaw sẽ làm rõ các quy định liên quan đến vấn đề này để doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện và tuân thủ đúng pháp luật.

I. Thực trạng liên quan đến Không đăng ký sản phẩm thực phẩm

Trong những năm gần đây, với sự bùng nổ của thị trường thực phẩm, đặc biệt là các sản phẩm chế biến, bao gói sẵn và thực phẩm bảo vệ sức khỏe, tình trạng vi phạm pháp luật về công bố sản phẩm vẫn diễn ra phổ biến. Chủ yếu là do hai nguyên nhân chính:

• Nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhỏ lẻ, đặc biệt là các cơ sở sản xuất thủ công, không nắm rõ hoặc nhầm lẫn giữa thủ tục tự công bố sản phẩm và thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm, dẫn đến hành vi không đăng ký sản phẩm thực phẩm theo đúng diện quy định.
• Một số tổ chức, cá nhân cố tình đưa sản phẩm ra thị trường mà không công bố để né tránh trách nhiệm kiểm nghiệm, rà soát chất lượng, nhằm trục lợi bất chính.

Hành vi không đăng ký sản phẩm thực phẩm khi sản phẩm thuộc diện phải công bố không chỉ vi phạm nghiêm trọng Luật An toàn thực phẩm 2010 mà còn bị xử phạt hành chính với mức phạt rất cao, đồng thời phải chịu các biện pháp khắc phục hậu quả như thu hồi và tiêu hủy sản phẩm. Các đợt thanh tra, kiểm tra chuyên ngành của các cơ quan chức năng đã liên tục phát hiện và xử lý nhiều vụ việc vi phạm, góp phần chấn chỉnh thị trường.

Tóm lại, hành vi không đăng ký sản phẩm thực phẩm là một rủi ro pháp lý hiện hữu và cần được doanh nghiệp đặc biệt lưu tâm.

II. Quy định của pháp luật liên quan đến không đăng ký sản phẩm thực phẩm

Để xác định rõ hành vi vi phạm, doanh nghiệp cần hiểu đúng về các quy định hiện hành của pháp luật.

1. Không đăng ký sản phẩm thực phẩm là gì?

Trong ngữ cảnh pháp lý hiện hành, "đăng ký sản phẩm thực phẩm" được hiểu là việc tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm thực hiện thủ tục công bố sản phẩm với cơ quan nhà nước có thẩm quyền trước khi đưa sản phẩm lưu thông trên thị trường.

Theo Nghị định số 15/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm, có hai hình thức công bố sản phẩm chính:

• Tự công bố sản phẩm (Điều 4): Áp dụng cho thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, dụng cụ chứa đựng thực phẩm, vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
• Đăng ký bản công bố sản phẩm (Điều 6): Áp dụng cho thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ đến 36 tháng tuổi và phụ gia thực phẩm có công dụng mới hoặc không thuộc danh mục cho phép.

Hành vi không đăng ký sản phẩm thực phẩm là việc tổ chức, cá nhân không thực hiện một trong hai thủ tục nêu trên đối với sản phẩm thuộc diện phải công bố.

2. Những trường hợp nào bị coi là không đăng ký sản phẩm thực phẩm?

Một tổ chức hoặc cá nhân bị coi là có hành vi không đăng ký sản phẩm thực phẩm nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Sản xuất hoặc nhập khẩu sản phẩm thuộc diện tự công bố theo khoản 1 Điều 4 Nghị định 15/2018/NĐ-CP mà không thực hiện tự công bố sản phẩm.
• Sản xuất hoặc nhập khẩu sản phẩm thuộc diện đăng ký bản công bố theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 15/2018/NĐ-CP mà không thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm.
• Sử dụng phiếu kết quả kiểm nghiệm đã hết hiệu lực hoặc phiếu kết quả kiểm nghiệm không đủ chỉ tiêu an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật

Những trường hợp không thực hiện thủ tục đăng ký, tự công bố hoặc công bố sai nội dung sản phẩm đều bị coi là không đăng ký sản phẩm thực phẩm và có thể bị xử phạt theo quy định pháp luật.

3. Hậu quả pháp lý khi kinh doanh thực phẩm mà không đăng ký sản phẩm thực phẩm

Hậu quả pháp lý khi vi phạm được quy định cụ thể tại Điều 20 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP):

• Phạt 15–20 triệu đồng nếu không thông báo, nộp, lưu giữ hoặc dịch hồ sơ tự công bố sản phẩm đúng quy định.
• Phạt 20–30 triệu đồng khi dùng phiếu kiểm nghiệm hết hạn, sai chỉ tiêu hoặc từ phòng không được công nhận.
• Phạt 30–40 triệu đồng nếu sản xuất, nhập khẩu sản phẩm có chỉ tiêu an toàn thực phẩm không đạt chuẩn hoặc nội dung tự công bố sai.
• Phạt 40–50 triệu đồng nếu không có bản tự công bố hoặc tự công bố sai loại sản phẩm.
• Ngoài ra, có thể bị đình chỉ hoạt động 1–3 tháng, buộc thu hồi, tiêu hủy hoặc tái chế sản phẩm vi phạm.

Lưu ý: Theo khoản 2 Điều 3 Nghị định 115/2018/NĐ-CP (được sửa đổi bởi điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định 124/2021/NĐ-CP) thì mức phạt được quy định trên đây là mức phạt được áp dụng đối với cá nhân. Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính mức phạt tiền đối với tổ chức gấp 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

Kết luận lại, mức xử phạt tiền rất cao cùng với việc bị buộc tiêu hủy sản phẩm khiến doanh nghiệp đối diện với thiệt hại kinh tế lớn.

III. Giải đáp các thắc mắc về không đăng ký sản phẩm thực phẩm

Dưới góc độ pháp lý, có nhiều câu hỏi thực tế mà doanh nghiệp thường gặp liên quan đến việc công bố sản phẩm.

1. Có trường hợp nào được miễn trừ việc đăng ký sản phẩm thực phẩm không?

Có một số trường hợp được miễn trừ việc đăng ký sản phẩm thực phẩm. Theo Khoản 2 Điều 4 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, có một số trường hợp được miễn thực hiện thủ tục tự công bố sản phẩm hoặc đăng ký bản công bố sản phẩm, bao gồm:

• Sản phẩm, nguyên liệu sản xuất, nhập khẩu chỉ dùng để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu (không tiêu thụ tại thị trường trong nước).
• Sản phẩm, nguyên liệu sản xuất, nhập khẩu chỉ phục vụ cho việc sản xuất nội bộ của tổ chức, cá nhân (không tiêu thụ tại thị trường trong nước).

Một số sản phẩm thực phẩm được miễn đăng ký để tiêu dùng nội bộ. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải bảo đảm an toàn và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm.

2. Cơ quan nào chịu trách nhiệm xử lý các sản phẩm không đăng ký sản phẩm thực phẩm?

Cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi vi phạm quy định về công bố sản phẩm thực phẩm là cơ quan có chức năng thanh tra chuyên ngành về an toàn thực phẩm, bao gồm:

• Thanh tra Bộ Y tế/Sở Y tế, Cục An toàn thực phẩm đối với các sản phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế (thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe...).
• Thanh tra Bộ Công Thương/Sở Công Thương.
• Thanh tra Bộ Nông nghiệp và môi trường
• Lực lượng Quản lý thị trường và cơ quan Công an trong quá trình kiểm tra, phát hiện vi phạm.

Vì vậy, việc xử lý các sản phẩm thực phẩm không đăng ký thuộc trách nhiệm của Bộ Y tế và các cơ quan quản lý an toàn thực phẩm, nhằm bảo đảm tuân thủ quy định và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

3. Việc quảng cáo sản phẩm không đăng ký sản phẩm thực phẩm có bị xử phạt không?

Nếu doanh nghiệp quảng cáo sản phẩm mà chưa thực hiện đăng ký sản phẩm thực phẩm (công bố hoặc đăng ký sản phẩm) thì sản phẩm đó chưa đủ điều kiện lưu thông hợp pháp. Hành vi quảng cáo này không chỉ vi phạm quy định về công bố mà còn có thể bị xử phạt về hành vi quảng cáo sai quy định, cụ thể tại Điều 36 Nghị định 38/2021/NĐ-CP phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi không có các tài liệu chứng minh về sự hợp chuẩn, hợp quy theo quy định khi quảng cáo các loại sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.

Tóm lại, doanh nghiệp chỉ được phép quảng cáo khi sản phẩm đã được đăng ký và cấp phép hợp lệ.

4. Doanh nghiệp có thể đăng ký sản phẩm sau khi bị phát hiện không đăng ký sản phẩm thực phẩm không?

Pháp luật không cấm doanh nghiệp đăng ký bổ sung hoặc thực hiện công bố sản phẩm sau khi bị phát hiện vi phạm, nhưng trước hết phải hoàn tất việc xử phạt và khắc phục hậu quả trước khi tiếp tục lưu hành sản phẩm. Khi bị phát hiện hành vi không đăng ký sản phẩm thực phẩm, cơ quan chức năng sẽ lập biên bản vi phạm hành chính, đồng thời áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc thu hồi và tiêu hủy thực phẩm (hoặc thay đổi mục đích sử dụng). Việc thu hồi và tiêu hủy là bắt buộc. Sau đó, doanh nghiệp vẫn có thể thực hiện thủ tục công bố sản phẩm để tiếp tục sản xuất, kinh doanh đối với lô hàng mới.

5. Việc kinh doanh không đăng ký sản phẩm thực phẩm có ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp không?

Việc kinh doanh không đăng ký sản phẩm thực phẩm có ảnh hưởng rất lớn đến uy tín doanh nghiệp. Hậu quả pháp lý của hành vi không đăng ký sản phẩm thực phẩm không chỉ dừng lại ở mức phạt tiền. Việc bị cơ quan chức năng công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng về hành vi vi phạm, bị buộc thu hồi và tiêu hủy sản phẩm sẽ làm giảm sút nghiêm trọng niềm tin của người tiêu dùng và đối tác, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, thương hiệu và khả năng kinh doanh lâu dài của doanh nghiệp trên thị trường. Vì thế, tuân thủ pháp luật là cách tốt nhất để bảo vệ thương hiệu.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến không đăng ký sản phẩm thực phẩm

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật, NPLaw cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên sâu về đăng ký sản phẩm thực phẩm, bao gồm:

• Tư vấn xác định sản phẩm thuộc diện phải đăng ký;
• Hướng dẫn lập hồ sơ và nộp bản công bố sản phẩm;
• Đại diện doanh nghiệp làm việc với cơ quan nhà nước;
• Tư vấn xử lý vi phạm khi đã bị phát hiện không đăng ký sản phẩm thực phẩm.

Với đội ngũ luật sư am hiểu pháp luật an toàn thực phẩm và kinh nghiệm thực tế, NPLaw cam kết giúp doanh nghiệp hoàn thiện quy trình đăng ký nhanh chóng, đúng quy định và an toàn pháp lý.

Vì vậy, doanh nghiệp nên tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp để đảm bảo tính hợp pháp và bền vững cho hoạt động kinh doanh.