Hiện nay, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và chế độ ăn uống, thông tin dinh dưỡng trên bao bì sản phẩm đóng vai trò vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, không ít sản phẩm trên thị trường lại thiếu minh bạch hoặc không cung cấp đầy đủ thông tin về thành phần dinh dưỡng. Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng mà còn đặt ra câu hỏi về trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp và biện pháp hỗ trợ pháp lý cần thiết để khắc phục tình trạng thiếu thông tin dinh dưỡng trong hoạt động thương mại.

I. Thực trạng hiện nay của thiếu thông tin dinh dưỡng

Hiện nay, tình trạng thiếu hoặc không đầy đủ thông tin dinh dưỡng trên bao bì sản phẩm vẫn diễn ra khá phổ biến, đặc biệt ở các mặt hàng thực phẩm chế biến, thực phẩm nhập khẩu và hàng bán lẻ không bao gói. Nhiều sản phẩm chỉ ghi thành phần chung chung, không thể hiện rõ hàm lượng năng lượng, chất béo, đường, muối hay các chất phụ gia, khiến người tiêu dùng khó đánh giá giá trị dinh dưỡng thực tế. Bên cạnh đó, việc ghi nhãn không thống nhất giữa các doanh nghiệp, thậm chí có trường hợp ghi sai lệch thông tin dinh dưỡng so với tiêu chuẩn công bố, gây nhầm lẫn và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Nguyên nhân chủ yếu là do ý thức tuân thủ quy định pháp luật của một số cơ sở sản xuất, kinh doanh còn hạn chế; công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng chưa được thực hiện thường xuyên; và hệ thống quy định pháp lý về ghi nhãn, công bố thông tin dinh dưỡng vẫn còn thiếu cụ thể hoặc chưa phù hợp với thực tiễn.

II. Thiếu thông tin dinh dưỡng là gì?

Trong bối cảnh thị trường thực phẩm ngày càng đa dạng, việc cung cấp thông tin dinh dưỡng chính xác, rõ ràng là yếu tố quan trọng giúp người tiêu dùng đưa ra lựa chọn phù hợp với sức khỏe và nhu cầu cá nhân. Tuy nhiên, tình trạng thiếu thông tin dinh dưỡng vẫn còn phổ biến, gây ra nhiều hệ lụy cho cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp.

1. Tầm quan trọng của thiếu thông tin dinh dưỡng

Thông tin dinh dưỡng là cơ sở giúp người tiêu dùng hiểu rõ giá trị năng lượng, thành phần và mức độ an toàn của thực phẩm, từ đó có chế độ ăn uống hợp lý và phòng tránh các bệnh liên quan đến dinh dưỡng như béo phì, tiểu đường hay tim mạch. 

Việc thiếu thông tin dinh dưỡng làm giảm khả năng lựa chọn đúng đắn, ảnh hưởng đến quyền được thông tin và quyền bảo vệ sức khỏe của người tiêu dùng, đồng thời làm giảm tính minh bạch và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường.

2. Những điều cần lưu ý về thiếu thông tin dinh dưỡng

Thiếu thông tin dinh dưỡng có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức như: không ghi hoặc ghi không đầy đủ các chỉ số dinh dưỡng; ghi sai lệch so với thực tế; sử dụng thuật ngữ gây hiểu nhầm; hoặc không cập nhật thông tin khi thay đổi công thức sản phẩm. 

Khi đánh giá vấn đề này, cần lưu ý đến quy định pháp luật về ghi nhãn thực phẩm, trách nhiệm của tổ chức sản xuất – kinh doanh trong công bố thông tin, và vai trò giám sát của cơ quan quản lý nhằm bảo đảm tính minh bạch, trung thực trong cung cấp thông tin dinh dưỡng đến người tiêu dùng.

III. Quy định pháp luật liên quan đến thiếu thông tin dinh dưỡng

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, việc cung cấp thông tin dinh dưỡng trên sản phẩm thực phẩm được xem là một nghĩa vụ pháp lý nhằm đảm bảo quyền được thông tin, quyền lựa chọn và quyền được bảo vệ sức khỏe của người tiêu dùng. Các quy định này được thể hiện ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau, quy định cụ thể về ghi nhãn, công bố và quản lý thông tin dinh dưỡng của sản phẩm lưu hành trên thị trường.

1. Quy định cần lưu ý liên quan đến thiếu thông tin dinh dưỡng

Các quy định cần lưu ý liên quan đến thiếu thông tin dinh dưỡng hiện nay bao gồm: 

  • Luật An toàn thực phẩm năm 2010 (được sửa đổi, bổ sung năm 2018, 2025) quy định tại Điều 44 về ghi nhãn thực phẩm, yêu cầu tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải cung cấp đầy đủ, trung thực các thông tin liên quan đến thành phần, giá trị dinh dưỡng, hướng dẫn sử dụng và bảo quản.
  • Nghị định số 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP) quy định chi tiết về Trách nhiệm ghi nhãn hàng hóa (Điều 8); Nội dung bắt buộc phải thể hiện trên nhãn hàng hóa; Tên hàng hóa (Điều 11);... 
  • Thông tư 29/2023/TT-BYT hướng dẫn nội dung, cách ghi thành phần dinh dưỡng, giá trị dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm như: Nội dung ghi thành phần dinh dưỡng (Điều 5); Cách ghi thành phần dinh dưỡng, giá trị dinh dưỡng (Điều 6);...

Như vậy, thiếu thông tin dinh dưỡng không chỉ vi phạm quy định về ghi nhãn hàng hóa mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng.

2. Những vi phạm liên quan đến thiếu thông tin dinh dưỡng

Theo quy định tại Điều 31 Nghị định số 119/2017/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Điều 2 Nghị định 126/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa, vi phạm quy định về nội dung bắt buộc trên nhãn hàng hóa hoặc nội dung bắt buộc phải thể hiện trên nhãn theo tính chất hàng hóa có thể bị xử phạt hành chính như sau:

Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị dưới 5.000.000 đồng, trừ trường hợp hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam đã có nhãn gốc nhưng không đọc được các nội dung trên nhãn theo quy định pháp luật mà các tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa không khắc phục được, hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam đã có nhãn gốc nhưng chưa có nhãn phụ khi làm thủ tục thông quan:

  • Sản xuất, nhập khẩu, vận chuyển, lưu giữ, buôn bán hàng hóa có nhãn (kể cả nhãn phụ) hoặc tài liệu kèm theo không ghi đủ hoặc ghi không đúng các nội dung bắt buộc trên nhãn hàng hóa hoặc nội dung bắt buộc phải thể hiện theo tính chất hàng hóa theo quy định pháp luật về nhãn hàng hóa;
  • khẩu, vận chuyển, lưu giữ, buôn bán hàng hóa hàng nhập khẩu có nhãn gốc bằng tiếng nước ngoài nhưng không có nhãn phụ bằng tiếng Việt Nam;

Mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm trên trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị từ 5.000.000 đồng trở lên được quy định như sau:

  • Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị từ 5.000.000 đồng đến dưới 10.000.000 đồng;
  • Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị từ 10.000.000 đồng đến dưới 20.000.000 đồng;
  • Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị từ 20.000.000 đồng đến dưới 30.000.000 đồng;
  • Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị từ 30.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng;
  • Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị từ 50.000.000 đồng đến dưới 70.000.000 đồng;
  • Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị từ 70.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;
  • Phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị từ 100.000.000 đồng trở lên;

Như vậy, việc thiếu thông tin dinh dưỡng không chỉ là vấn đề về minh bạch thông tin mà còn là hành vi vi phạm pháp luật, có thể dẫn đến các chế tài nghiêm khắc nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

IV. Giải đáp các thắc mắc về thiếu thông tin dinh dưỡng

Trong quá trình sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh thực phẩm, việc thiếu hoặc sai lệch thông tin dinh dưỡng không chỉ gây ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp mà còn phát sinh nhiều vấn đề pháp lý phức tạp. Dưới đây là một số thắc mắc thường gặp liên quan đến việc thiếu thông tin dinh dưỡng và hướng xử lý theo quy định pháp luật hiện hành:

1. Nếu sản phẩm nhập khẩu bị thiếu thông tin dinh dưỡng, thủ tục hải quan xử lý ra sao?

Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 43/2017/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Khoản 3 Điều 1 Nghị định 111/2021/NĐ-CP, hàng hóa nhập khẩu bắt buộc phải có nhãn thể hiện đầy đủ thông tin bằng tiếng Việt trước khi lưu hành tại thị trường trong nước. Nếu sản phẩm thiếu thông tin dinh dưỡng, cơ quan hải quan sẽ yêu cầu doanh nghiệp bổ sung nhãn phụ bằng tiếng Việt có đủ thông tin theo quy định. Chỉ khi hoàn thiện việc ghi nhãn đúng, hàng hóa mới được thông quan.

2. Thiếu thông tin dinh dưỡng có ảnh hưởng đến quyền lợi bảo hiểm sản phẩm không?

Trong trường hợp doanh nghiệp tham gia bảo hiểm trách nhiệm sản phẩm, việc ghi nhãn sai hoặc thiếu thông tin dinh dưỡng có thể được coi là vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực, khiến doanh nghiệp mất quyền yêu cầu bồi thường từ phía công ty bảo hiểm khi có tranh chấp phát sinh liên quan đến sức khỏe người tiêu dùng.

3. Doanh nghiệp có thể bị thu hồi giấy phép nếu tái phạm thiếu thông tin dinh dưỡng không?

Theo quy định tại Khoản 7 Điều 31 Nghị định số 119/2017/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Khoản 53 Điều 2 Nghị định 126/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề từ 01 tháng đến 03 tháng đối với hành vi vi phạm quy định về nội dung bắt buộc trên nhãn hàng hóa hoặc nội dung bắt buộc phải thể hiện trên nhãn theo tính chất hàng hóa trong trường hợp vi phạm nhiều lần. 

4. Thiếu thông tin dinh dưỡng có ảnh hưởng đến việc đăng ký chất lượng sản phẩm không?

Khi làm thủ tục tự công bố hoặc đăng ký bản công bố sản phẩm, thông tin dinh dưỡng là nội dung bắt buộc theo hướng dẫn tại Điều 12 Thông tư 43/2014/TT-BYT, sửa đổi bởi điểm đ Khoản 2 Điều 7 Thông tư 17/2023/TT-BYT. Nếu thiếu hoặc sai thông tin, hồ sơ sẽ không được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, đồng nghĩa với việc sản phẩm chưa đủ điều kiện lưu hành hợp pháp trên thị trường.

5. Người tiêu dùng có thể khiếu nại nếu phát hiện sản phẩm bị thiếu thông tin dinh dưỡng không?

Người tiêu dùng hoàn toàn có quyền khiếu nại tới Cục Quản lý thị trường, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm hoặc Hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu thiếu hoặc ghi sai thông tin dinh dưỡng. Các cơ quan này có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra và xử lý vi phạm theo quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

V. Bạn đang cần một chuyên gia pháp lý hỗ trợ các vấn đề liên quan đến việc thiếu thông tin dinh dưỡng?

Việc hiểu và tuân thủ đúng các quy định pháp luật về thông tin dinh dưỡng không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý mà còn nâng cao uy tín và niềm tin từ người tiêu dùng. 

Nếu bạn đang gặp khó khăn pháp lý trong việc ghi nhãn, công bố thông tin dinh dưỡng hoặc xử lý vi phạm liên quan đến sản phẩm, hãy liên hệ NPLAW để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, đảm bảo hoạt động kinh doanh tuân thủ đúng pháp luật.