Kê khai thuế sai thì bị xử lý như thế nào theo pháp luật?

Bài viết dưới đây NPLaw sẽ phân tích cụ thể về xử lý khi kê khai thuế sai, giúp doanh nghiệp và người nộp thuế nắm rõ để chủ động phòng tránh, đồng thời có biện pháp khắc phục kịp thời khi phát hiện sai sót.

I. Thực trạng liên quan đến kê khai thuế sai

Trong những năm gần đây, tình trạng kê khai thuế sai vẫn diễn ra khá phổ biến ở cả doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến thất thu ngân sách nhà nước, gia tăng tranh chấp và khiếu nại trong lĩnh vực thuế. Một số thực trạng nổi bật có thể kể đến:

Sai sót do nhầm lẫn, thiếu hiểu biết

Nhiều doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh cá thể chưa nắm vững quy định về chính sách thuế, dẫn đến khai thiếu, khai sai chỉ tiêu trong tờ khai.
Các lỗi thường gặp gồm: kê khai nhầm mã số thuế, khai sai doanh thu tính thuế, bỏ sót hóa đơn đầu vào/đầu ra.

Cố tình kê khai sai để trốn thuế hoặc gian lận thuế

Một số doanh nghiệp lợi dụng việc xuất hóa đơn khống, khai khấu trừ thuế GTGT đầu vào không hợp pháp hoặc che giấu doanh thu để giảm số thuế phải nộp.
Thực trạng này gây thất thoát lớn cho ngân sách và làm méo mó môi trường kinh doanh.

Tỷ lệ vi phạm vẫn ở mức đáng kể

Theo báo cáo của Tổng cục Thuế, mỗi năm cơ quan thuế tiến hành hàng chục nghìn cuộc thanh tra, kiểm tra, trong đó phát hiện hàng loạt trường hợp kê khai thiếu chính xác, buộc truy thu và xử phạt hàng nghìn tỷ đồng.
Đặc biệt, tình trạng khai sai thuế GTGT, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong các hành vi vi phạm.

II. Quy định của pháp luật liên quan đến kê khai thuế sai

1. Kê khai thuế sai được hiểu như thế nào?

Kê khai thuế sai là việc người nộp thuế cung cấp thông tin không chính xác, không đầy đủ hoặc không đúng quy định trong hồ sơ khai thuế. Hành vi này có thể xuất phát từ lỗi vô ý (nhầm lẫn số liệu, khai thiếu chứng từ) hoặc lỗi cố ý (che giấu doanh thu, lập hóa đơn khống để trốn thuế).

Các dạng kê khai sai thường gặp:

Khai sai doanh thu, chi phí, lợi nhuận dẫn đến tính sai số thuế phải nộp.
Khai khấu trừ thuế GTGT đầu vào không hợp lệ.
Không kê khai hoặc kê khai thiếu nghĩa vụ thuế.
Kê khai chậm so với thời hạn luật định

2. Nguyên nhân phổ biến dẫn đến việc doanh nghiệp kê khai thuế sai là gì?

Nguyên nhân khách quan dẫn đến việc doanh nghiệp kê khai thuế sai:

Chính sách thuế thay đổi thường xuyên, doanh nghiệp khó cập nhật kịp thời.
Quy định pháp luật còn phức tạp, nhiều điểm khó hiểu, dễ nhầm lẫn.
Hệ thống kê khai điện tử đôi khi phát sinh lỗi kỹ thuật.

Nguyên nhân chủ quan dẫn đến việc doanh nghiệp kê khai thuế sai:

Doanh nghiệp thiếu nhân sự kế toán – thuế có trình độ chuyên môn.
Một số doanh nghiệp cố tình kê khai sai để gian lận, trốn thuế.
Quản trị tài chính nội bộ yếu kém, sổ sách không đầy đủ, dẫn đến sai sót khi kê khai.

3. Kê khai thuế sai bị xử phạt theo quy định pháp luật nào hiện hành?

Xử phạt hành vi khai sai, khai không đầy đủ các nội dung trong hồ sơ thuế không dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc không dẫn đến tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn được hướng dẫn bởi Điều 12 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Theo đó, mức phạt đối với hành vi khai sai thuế như sau:

Phạt tiền

Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.500.000 đồng đối với hành vi khai sai, khai không đầy đủ các chỉ tiêu trong hồ sơ thuế nhưng không liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế.

Phạt tiền từ 1.500.000 đồng đến 2.500.000 đồng đối với hành vi khai sai, khai không đầy đủ các chỉ tiêu trên tờ khai thuế, các phụ lục kèm theo tờ khai thuế nhưng không liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế.

Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

Khai sai, khai không đầy đủ các chỉ tiêu liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế trong hồ sơ thuế;
Hành vi người nộp thuế có hành vi khai sai nhưng không dẫn đến thiếu số thuế phải nộp, tăng số thuế được miễn, giảm hoặc chưa được hoàn thuế thì xử phạt theo quy định tại khoản 3 Điều 12 Nghị định này; các hành vi vi phạm bị phát hiện sau thời hạn nộp hồ sơ khai thuế nhưng không làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc chưa được hoàn thuế, không làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm thì bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại khoản 3 Điều 12 Nghị định này.

Biện pháp khắc phục hậu quả

Buộc khai lại và nộp bổ sung các tài liệu trong hồ sơ thuế;

Buộc điều chỉnh lại số lỗ, số thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ chuyển kỳ sau (nếu có) đối với hành vi bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng.

Xử phạt hành vi khai sai thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn được hướng dẫn bởi Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Theo đó, mức phạt đối với hành vi khai sai thuế như sau:

Phạt 20% số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế đã được miễn, giảm, hoàn cao hơn so với quy định đối với một trong các hành vi sau đây:

Khai sai căn cứ tính thuế hoặc số tiền thuế được khấu trừ hoặc xác định sai trường hợp được miễn, giảm, hoàn thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn nhưng các nghiệp vụ kinh tế đã được phản ánh đầy đủ trên hệ thống sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ hợp pháp;
Khai sai làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được hoàn, số tiền thuế được miễn, giảm không thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản này nhưng người nộp thuế đã tự giác kê khai bổ sung và nộp đủ số tiền thuế thiếu vào ngân sách nhà nước trước thời điểm cơ quan thuế kết thúc thời hạn thanh tra, kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế;
Khai sai làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được hoàn, số thuế được miễn, giảm đã bị cơ quan có thẩm quyền lập biên bản thanh tra, kiểm tra thuế, biên bản vi phạm hành chính xác định là hành vi trốn thuế nhưng người nộp thuế vi phạm hành chính lần đầu về hành vi trốn thuế, đã khai bổ sung và nộp đủ số tiền thuế vào ngân sách nhà nước trước thời điểm cơ quan có thẩm quyền ra quyết định xử phạt và cơ quan thuế đã lập biên bản ghi nhận để xác định là hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế;
Khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn đối với giao dịch liên kết nhưng người nộp thuế đã lập hồ sơ xác định giá thị trường hoặc đã lập và gửi cơ quan thuế các phụ lục theo quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết;
Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được hoàn, số tiền thuế được miễn, giảm nhưng khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra phát hiện, người mua chứng minh được lỗi vi phạm sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp thuộc về bên bán hàng và người mua đã hạch toán kế toán đầy đủ theo quy định.

Biện pháp khắc phục hậu quả:

Buộc nộp đủ số tiền thuế thiếu, số tiền thuế được hoàn, miễn, giảm cao hơn quy định và tiền chậm nộp tiền thuế vào ngân sách nhà nước.
Trường hợp đã quá thời hiệu xử phạt thì người nộp thuế không bị xử phạt nhưng người nộp thuế phải nộp đủ số tiền thuế thiếu, số tiền thuế được hoàn, miễn, giảm cao hơn quy định và tiền chậm nộp tiền thuế vào ngân sách nhà nước theo thời hạn quy định;
Buộc điều chỉnh lại số lỗ, số thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ chuyển kỳ sau (nếu có);

III. Giải đáp các thắc mắc về kê khai thuế sai

1. Doanh nghiệp kê khai thuế sai có được tự khắc phục hậu quả để giảm mức phạt không?

Theo Khoản 3 Điều 9 Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định: “Không xử phạt vi phạm hành chính về thuế đối với trường hợp khai sai, người nộp thuế đã khai bổ sung hồ sơ khai thuế và đã tự giác nộp đủ số tiền thuế phải nộp trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra thuế, thanh tra thuế tại trụ sở người nộp thuế hoặc trước thời điểm cơ quan thuế phát hiện không qua thanh tra, kiểm tra thuế tại trụ sở của người nộp thuế hoặc trước khi cơ quan có thẩm quyền khác phát hiện.”

Như vậy, nếu doanh nghiệp chủ động khai bổ sung, điều chỉnh hồ sơ thuế trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra, thì sẽ không bị xử phạt hành chính về hành vi khai sai. Doanh nghiệp chỉ phải nộp đủ số tiền thuế thiếu, số tiền chậm nộp (nếu có). Điều này khuyến khích người nộp thuế tự giác khắc phục sai sót.

2. Kê khai thuế sai ảnh hưởng như thế nào đến quyền hoàn thuế của doanh nghiệp?

Hồ sơ hoàn thuế yêu cầu số liệu phải chính xác, thống nhất. Nếu doanh nghiệp kê khai sai, cơ quan thuế có thể:

Tạm dừng giải quyết hoàn thuế cho đến khi số liệu được điều chỉnh.
Từ chối hoàn thuế nếu phát hiện hành vi kê khai sai có dấu hiệu gian lận.

Như vậy, kê khai sai không chỉ gây chậm trễ mà còn có thể khiến doanh nghiệp mất quyền được hoàn thuế.

3. Khi doanh nghiệp tự phát hiện kê khai thuế sai trước khi bị kiểm tra, mức xử phạt được giảm không?

Theo Khoản 3 Điều 9 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, nếu tự phát hiện sai sót và điều chỉnh trước khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra, doanh nghiệp sẽ được miễn xử phạt.

Nếu sai sót được phát hiện sau khi cơ quan thuế đã có quyết định kiểm tra, nhưng doanh nghiệp chủ động hợp tác, tình tiết này được coi là tình tiết giảm nhẹ khi áp dụng mức phạt.

4. Doanh nghiệp kê khai thuế sai có thể bị áp dụng đồng thời cả phạt tiền và truy thu thuế hay không?

Theo Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, trường hợp kê khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp, cơ quan thuế sẽ:

Truy thu số tiền thuế thiếu.
Phạt hành chính theo tỷ lệ phần trăm tính trên số thuế thiếu.

Như vậy, doanh nghiệp vừa phải nộp lại số thuế trốn/thiếu, vừa bị phạt hành chính.

5. Thời hiệu xử lý đối với hành vi kê khai thuế sai có tính từ thời điểm kê khai hay thời điểm bị phát hiện?

Theo Khoản 2 Điều 8 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về thuế là 2 năm kể từ ngày hành vi vi phạm được thực hiện.

Quá thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về thuế thì người nộp thuế không bị xử phạt nhưng vẫn phải nộp đủ tiền thuế truy thu (số tiền thuế thiếu, số tiền thuế trốn, số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn cao hơn quy định, tiền chậm nộp tiền thuế) vào ngân sách nhà nước trong thời hạn mười năm trở về trước, kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm. Trường hợp người nộp thuế không đăng ký thuế thì phải nộp đủ số tiền thuế thiếu, số tiền thuế trốn, tiền chậm nộp tiền thuế cho toàn bộ thời gian trở về trước, kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến kê khai thuế sai

Để tránh rủi ro pháp lý và thiệt hại tài chính do kê khai sai, nhiều doanh nghiệp lựa chọn sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý và đại lý thuế. Các dịch vụ thường bao gồm:

Tư vấn, rà soát hồ sơ khai thuế: phát hiện sớm sai sót trong quá trình lập tờ khai thuế.
Hỗ trợ điều chỉnh, bổ sung kê khai: hướng dẫn doanh nghiệp nộp hồ sơ bổ sung đúng quy định để giảm thiểu rủi ro bị xử phạt.
Đại diện làm việc với cơ quan thuế: giải trình, cung cấp tài liệu, xử lý tình huống khi có tranh chấp.
Tư vấn phòng ngừa vi phạm: xây dựng quy trình quản trị thuế nội bộ, áp dụng phần mềm quản lý hóa đơn – chứng từ.
Hỗ trợ khiếu nại, khởi kiện: trong trường hợp doanh nghiệp bị áp dụng mức phạt không phù hợp hoặc có tranh chấp với cơ quan thuế.

Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay có nhu cầu tư vấn về kê khai thuế sai, vui lòng liên hệ NPLaw chúng tôi để được tư vấn, hỗ trợ hiệu quả nhất.