Khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công là trường hợp thường gặp trong quá trình giao kết thực hiện hợp đồng thi công xây dựng. Cùng NPLaw tìm hiểu các quy định về việc thanh toán theo tiến độ thi công.
I. Giới thiệu các vấn đề liên quan đến khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công
Thanh toán theo tiến độ thi công thường được khách hàng yêu cầu trong quá trình giao kết thực hiện hợp đồng thi công xây dựng. Các bên thỏa thuận thanh toán theo tiến độ thi công phải đảm bảo việc tuân thủ hợp đồng, các điều khoản thanh toán, chứng từ nghiệm thu, biện pháp xử lý nếu chậm thanh toán và trách nhiệm nếu tiến độ bị ảnh hưởng.
Các mâu thuẫn thường phát sinh khi các bên không có sự thống nhất về cách đo lường tiến độ, chứng minh khối lượng đã hoàn thành hoặc xác định các chi phí phát sinh ngoài kế hoạch, dẫn đến tranh chấp về chậm thanh toán theo tiến độ thi công.
II. Tìm hiểu về khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công
Để hiểu rõ hơn về khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công, những loại hình thanh toán cũng như yếu tố ảnh hưởng đến việc khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công, hãy cùng NPLaw theo dõi phân tích bên dưới.
1. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến việc khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công?
Tiến độ thanh toán cũng là một trong những yếu tố đánh giá năng lực thi công của nhà thầu. Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công xây dựng bao gồm:
- Kiểm soát dòng tiền: Yêu cầu thanh toán theo tiến độ giúp khách hàng kiểm soát dòng tiền, tránh bị thanh toán toàn bộ trước khi công việc hoàn thành, giảm thiểu rủi ro nếu nhà thầu không thực hiện đúng cam kết.
- Giảm thiểu rủi ro: Khách hàng sử dụng phương thức này để phòng ngừa các rủi ro tiềm ẩn như nhà thầu bỏ ngang dự án hoặc chất lượng không đảm bảo.
- Đảm bảo chất lượng và tiến độ: Việc thanh toán theo các giai đoạn thi công cụ thể giúp khách hàng đảm bảo nhà thầu phải tập trung vào việc hoàn thành từng phần của dự án một cách hiệu quả và đúng chất lượng đã cam kết trong hợp đồng.
- Đánh giá hiệu suất: Khách hàng có thể dựa vào tiến độ thanh toán để đánh giá hiệu suất của nhà thầu, từ đó có cơ sở để yêu cầu điều chỉnh hoặc không thanh toán nếu nhà thầu không đáp ứng được yêu cầu.
Như vậy, việc khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công có thể ảnh hưởng bởi các yếu tố nêu trên.
2. Có những loại hình thanh toán nào mà khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công có thể áp dụng?
Căn cứ Điều 144 Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, thanh toán hợp đồng thi công xây dựng công trình có thể được thực hiện bằng nhiều hình thức khác nhau, tùy thuộc vào loại hợp đồng và thỏa thuận giữa các bên. Dưới đây là một số hình thức thanh toán phổ biến:
- Thanh toán theo giai đoạn: Thanh toán dựa trên tỷ lệ phần trăm của giá hợp đồng ứng với mỗi giai đoạn thanh toán.
- Thanh toán theo khối lượng công việc: Thanh toán dựa trên giá trị khối lượng công việc tương ứng trong hợp đồng.
- Thanh toán theo khối lượng thực tế: Thanh toán dựa trên khối lượng công việc thực tế hoàn thành và được nghiệm thu, nhân với đơn giá trong hợp đồng.
- Thanh toán theo khối lượng thực tế và đơn giá điều chỉnh: Thanh toán dựa trên khối lượng công việc thực tế hoàn thành và được nghiệm thu, nhân với đơn giá đã điều chỉnh theo thỏa thuận hợp đồng.
- Thanh toán theo từng loại giá hợp đồng: Thực hiện tương ứng với quy định về thanh toán đối với từng loại giá hợp đồng.
- Thanh toán theo tiến độ công việc: Thanh toán dựa trên tiến độ công việc đã hoàn thành và được nghiệm thu.
- Thanh toán theo thời gian làm việc: Thanh toán dựa trên số giờ làm việc thực tế của nhân công và máy móc.
Như vậy, khách hàng có thể yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công theo các hình thức nêu trên.
III. Các quy định pháp luật có liên quan đến khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công
Tìm hiểu các quy định pháp luật liên quan đến khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công là nhu cầu và mong muốn của nhiều chủ thể. Tuy nhiên, trong bối cảnh quy định pháp luật Việt Nam có nhiều thay đổi thì việc hiểu và áp dụng đúng các quy định không phải là điều dễ dàng.
Hiểu được điều này, NPLaw đưa ra các quy định về khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công theo quy định mới nhất hiện nay.
1. Khi nào thì khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công là hợp lý và hợp pháp?
- Theo Điều 144 Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020 và Điều 19 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, việc thanh toán hợp đồng xây dựng phải phù hợp với loại hợp đồng, giá hợp đồng và các điều kiện trong hợp đồng mà các bên đã ký kết.
- Các bên hợp đồng thỏa thuận về phương thức thanh toán, thời gian thanh toán, hồ sơ thanh toán, số lần thanh toán, giai đoạn thanh toán, thời điểm thanh toán, thời hạn thanh toán và điều kiện thanh toán.
- Đồng tiền sử dụng trong thanh toán hợp đồng xây dựng là Đồng Việt Nam; trường hợp sử dụng ngoại tệ để thanh toán do các bên hợp đồng thỏa thuận nhưng không trái với quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối.
Theo quy định trên, thanh toán theo tiến độ thi công là hợp lý và hợp pháp khi được quy định rõ ràng trong hợp đồng xây dựng và hai bên tuân thủ đúng các điều khoản đã ký kết. Việc thanh toán phải dựa trên các mốc tiến độ cụ thể như hoàn thành các giai đoạn công việc, đạt được một mốc quan trọng hoặc theo thời gian và phải có hồ sơ thanh toán hợp lệ được hai bên xác nhận.
2. Khi khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công, nhà thầu cần chuẩn bị những tài liệu gì?
Theo khoản 2 Điều 144 Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020 được hướng dẫn bởi Điều 20 và 21 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, các bên hợp đồng thỏa thuận về phương thức thanh toán, thời gian thanh toán, hồ sơ thanh toán và điều kiện thanh toán.
Hồ sơ thanh toán hợp đồng xây dựng do bên nhận thầu lập phù hợp với từng loại hợp đồng xây dựng, giá hợp đồng và các thỏa thuận trong hợp đồng. Hồ sơ thanh toán (bao gồm cả biểu mẫu) phải được ghi rõ trong hợp đồng xây dựng và phải được bên giao thầu xác nhận. Hồ sơ thanh toán hợp đồng xây dựng gồm các tài liệu chủ yếu sau:
- Hợp đồng thi công;
- Biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành trong giai đoạn thanh toán có xác nhận của đại diện bên giao thầu hoặc đại diện tư vấn (nếu có) và đại diện bên nhận thầu;
- Bảng tính giá trị nội dung của các công việc phát sinh (nếu có) ngoài phạm vi hợp đồng đã ký kết có xác nhận của đại diện bên giao thầu hoặc đại diện tư vấn (nếu có) và đại diện bên nhận thầu;
- Đề nghị thanh toán của bên nhận thầu;
- Hóa đơn, chứng từ, vận đơn, biên bản nghiệm thu, bàn giao thiết bị và các tài liệu khác có liên quan.
Như vậy, tùy theo từng loại hợp đồng xây dựng, giá hợp đồng và các thỏa thuận trong hợp đồng, nhà thầu cần chuẩn bị những tài liệu theo quy định trên.
3. Nếu nhà thầu không hoàn thành đúng tiến độ, khách hàng có thể yêu cầu bồi thường không?
- Theo khoản 3, 5 Điều 146 Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, bên nhận thầu phải bồi thường thiệt hại cho bên giao thầu trong các trường hợp sau:
- Chất lượng công việc không bảo đảm với thỏa thuận trong hợp đồng hoặc kéo dài thời hạn hoàn thành do lỗi của bên nhận thầu gây ra;
- Do nguyên nhân của bên nhận thầu dẫn tới gây thiệt hại cho người và tài sản trong thời hạn bảo hành.
Trường hợp một bên không thực hiện nghĩa vụ hợp đồng hoặc thực hiện nghĩa vụ hợp đồng không phù hợp với quy định thì sau khi thực hiện nghĩa vụ hoặc áp dụng biện pháp sửa chữa còn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu bên kia còn bị những thiệt hại khác, mức bồi thường thiệt hại phải tương đương với mức tổn thất của bên kia.
- Đồng thời theo điểm k khoản 2 Điều 113 Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, nhà thầu có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại khi vi phạm hợp đồng, sử dụng vật liệu không đúng chủng loại, không bảo đảm yêu cầu theo thiết kế được duyệt, thi công không bảo đảm chất lượng, gây ô nhiễm môi trường và hành vi vi phạm khác do mình gây ra.
Như vậy, nếu nhà thầu không hoàn thành đúng tiến độ, khách hàng có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm tiến độ thực hiện công việc theo hợp đồng của nhà thầu.
IV. Các thắc mắc thường gặp liên quan đến khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công
Để hiểu rõ hơn về các quy định liên quan đến khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công, sau đây là một số câu hỏi và giải đáp thắc mắc về vấn đề này.
1. Nếu công trình không đạt yêu cầu, liệu khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công có thể bị từ chối không?
Theo điểm b khoản 2 Điều 112 Luật xây dựng 2014 được sửa đổi bởi Khoản 41 Điều 1 Luật Xây dựng sửa đổi 2020, chủ đầu tư có quyền giám sát và yêu cầu nhà thầu thi công xây dựng thực hiện đúng hợp đồng đã ký kết. Đồng thời tại điểm a khoản 3 Điều 138 Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020 cũng quy định các bên hợp đồng phải thực hiện đúng các cam kết trong hợp đồng về phạm vi công việc, yêu cầu chất lượng, số lượng, chủng loại, thời hạn, phương thức và các thỏa thuận khác.
Theo khoản 1 Điều 145 Luật Xây dựng 2014 sửa đổi 2020, các bên hợp đồng có quyền tạm dừng thực hiện hợp đồng xây dựng trong trường hợp sau:
- Bên giao thầu có quyền tạm dừng thực hiện hợp đồng xây dựng khi bên nhận thầu không đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn lao động và tiến độ theo hợp đồng đã ký kết;
- Bên nhận thầu có quyền tạm dừng thực hiện hợp đồng xây dựng khi bên giao thầu vi phạm các thỏa thuận về thanh toán.
Như vậy, trong trường hợp công trình không đạt yêu cầu thì khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công có thể bị từ chối hoặc hai bên cần thương lượng giải quyết trên cơ sở nội dung hợp đồng đã ký kết. Trường hợp hai bên không đạt được thỏa thuận, việc giải quyết tranh chấp được thực hiện thông qua hòa giải, Trọng tài hoặc Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.
2.Bên nhà thầu có thể từ chối khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công trong trường hợp nào?
Theo khoản 2 Điều 144 Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020 được hướng dẫn bởi Điều 19 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, các bên hợp đồng thỏa thuận về phương thức thanh toán, thời gian thanh toán, hồ sơ thanh toán và điều kiện thanh toán. Việc thanh toán hợp đồng xây dựng phải phù hợp với loại hợp đồng, giá hợp đồng và các điều kiện trong hợp đồng mà các bên đã ký kết.
Theo khoản 1 Điều 113 Luật Xây dựng 2014 sửa đổi 2020 và khoản 1 Điều 28 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, nhà thầu thi công xây dựng có các quyền sau:
- Từ chối thực hiện những yêu cầu trái pháp luật;
- Đề xuất sửa đổi thiết kế xây dựng cho phù hợp với thực tế thi công để bảo đảm chất lượng và hiệu quả;
- Yêu cầu thanh toán giá trị khối lượng xây dựng hoàn thành theo đúng hợp đồng;
- Dừng thi công xây dựng khi có nguy cơ gây mất an toàn cho người và công trình hoặc bên giao thầu không thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng;
- Yêu cầu bồi thường thiệt hại do bên giao thầu xây dựng gây ra;
- Được quyền yêu cầu bên giao thầu thanh toán các khoản lãi vay do chậm thanh toán theo đúng thỏa thuận trong hợp đồng; được quyền đòi bồi thường thiệt hại khi bên giao thầu chậm bàn giao mặt bằng và các thiệt hại khác do lỗi của bên giao thầu gây ra.
- Các quyền khác theo quy định của hợp đồng và quy định của pháp luật có liên quan.
Theo đó, nhà thầu có thể từ chối yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công khi khách hàng vi phạm hợp đồng, cụ thể:
- Chậm trễ thanh toán: Nếu khách hàng không thanh toán cho nhà thầu vượt quá thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng, sau khi nhà thầu đã cung cấp đủ hồ sơ thanh toán hợp lệ.
- Khách hàng phá sản hoặc giải thể: Đây là những trường hợp bất khả kháng mà nhà thầu có quyền từ chối tiếp tục công việc và nhận thanh toán theo tiến độ.
- Lỗi từ phía khách hàng: Khi công việc bị dừng liên tục do lỗi của chủ đầu tư (như bàn giao mặt bằng chậm trễ), vượt quá thời gian đã thỏa thuận, làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công.
- Thay đổi yêu cầu không phù hợp: Khách hàng đưa ra yêu cầu hoàn thiện hợp đồng không phù hợp với nội dung của hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu, kết quả thương thảo hợp đồng hoặc quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu.
- Thay đổi phạm vi công việc, thiết kế, biện pháp thi công: Các yêu cầu này có thể làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện hợp đồng.
Như vậy, bên nhà thầu có thể từ chối khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công trong trường hợp trên.
3. Trong trường hợp khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công, có cần phải có biên bản nghiệm thu không?
Theo khoản 2 Điều 144 Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020 được hướng dẫn bởi Điều 20 và 21 Nghị định 37/2015/NĐ-CP quy định hồ sơ thanh toán hợp đồng xây dựng cần phải có biên bản nghiệm thu.
Do đó, cần phải có biên bản nghiệm thu khi thanh toán theo tiến độ, vì đây là căn cứ pháp lý để xác nhận khối lượng công việc đã hoàn thành và làm cơ sở cho việc thanh toán.
4. Các bên có thể yêu cầu giám định để xác minh tiến độ thi công khi khách hàng yêu thanh toán không?
- Theo khoản 10 Điều 2 Nghị định 06/2021/NĐ-CP, giám định xây dựng là hoạt động kiểm định xây dựng và đánh giá sự tuân thủ các quy định của pháp luật về đầu tư xây dựng, được tổ chức thực hiện bởi cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định tại Nghị định 06/2021/NĐ-CP.
Theo Khoản 1 Điều 6 Nghị định 06/2021/NĐ-CP, nội dung giám định xây dựng:
- Giám định chất lượng khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng, vật liệu xây dựng, cấu kiện xây dựng, sản phẩm xây dựng, bộ phận công trình, công trình xây dựng;
- Giám định nguyên nhân hư hỏng, sự cố công trình xây dựng theo quy định tại Chương IV Nghị định này;
- Các nội dung giám định khác.
- Theo Điều 119 Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, trong quá trình thi công xây dựng, vận hành, khai thác sử dụng công trình nếu phát hiện nguy cơ mất an toàn, nguy cơ xảy ra sự cố công trình ảnh hưởng đến an toàn tính mạng, công trình lân cận và cộng đồng thì chủ đầu tư, nhà thầu thi công xây dựng, chủ quản lý sử dụng công trình, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có trách nhiệm sau:
- Kịp thời yêu cầu dừng thi công, vận hành, khai thác sử dụng công trình và thực hiện các biện pháp để bảo đảm an toàn cho người và tài sản;
- Thực hiện các biện pháp cần thiết để hạn chế và ngăn ngừa các nguy hiểm có thể xảy ra đối với công trình; thông báo kịp thời cho tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có liên quan;
- Bảo vệ hiện trường, trừ trường hợp phải khắc phục khẩn cấp để ngăn chặn thiệt hại.
- Khi phát hiện, được thông báo về sự cố công trình, cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tổ chức, cá nhân có liên quan trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm sau:
- Thực hiện ngay các biện pháp khẩn cấp để khắc phục sự cố;
- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền tổ chức giám định nguyên nhân sự cố, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân gây ra sự cố công trình.
Như vậy, các bên có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giám định để xác minh tiến độ thi công theo quy định nêu trên.
5. Nếu khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công nhưng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán đúng hạn, hậu quả sẽ ra sao?
- Theo khoản 4, 5, 8 Điều 146 Luật xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, bên giao thầu phải bồi thường cho bên nhận thầu Bên khi chậm thanh toán theo thỏa thuận trong hợp đồng. Trường hợp một bên không thực hiện nghĩa vụ hợp đồng hoặc thực hiện nghĩa vụ hợp đồng không phù hợp với quy định thì sau khi thực hiện nghĩa vụ hoặc áp dụng biện pháp sửa chữa còn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu bên kia còn bị những thiệt hại khác, mức bồi thường thiệt hại phải tương đương với mức tổn thất của bên kia.
- Nguyên tắc và trình tự giải quyết tranh chấp hợp đồng xây dựng được quy định như sau:
- Tôn trọng các thỏa thuận hợp đồng và các cam kết trong quá trình thực hiện hợp đồng, bảo đảm bình đẳng và hợp tác;
- Các bên hợp đồng có trách nhiệm tự thương lượng giải quyết tranh chấp. Trường hợp các bên hợp đồng không tự thương lượng được thì tranh chấp được giải quyết thông qua hòa giải, trọng tài thương mại hoặc tòa án theo quy định của pháp luật.
- Theo khoản 1 Điều 145 Luật xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, các bên hợp đồng có quyền tạm dừng thực hiện hợp đồng xây dựng trong trường hợp sau:
- Bên giao thầu có quyền tạm dừng thực hiện hợp đồng xây dựng khi bên nhận thầu không đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn lao động và tiến độ theo hợp đồng đã ký kết;
- Bên nhận thầu có quyền tạm dừng thực hiện hợp đồng xây dựng khi bên giao thầu vi phạm các thỏa thuận về thanh toán.
Theo đó, nếu khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công nhưng không thực hiện nghĩa vụ đúng hạn, nhà thầu có thể áp dụng các biện pháp xử lý như yêu cầu thanh toán, phạt vi phạm hợp đồng, bồi thường thiệt hại, tạm dừng, đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc có thể khởi kiện tại Tòa án hoặc Trọng tài nếu có tranh chấp phát sinh.
V. Bạn đang tìm luật sư giỏi, uy tín để hỗ trợ vấn đề liên quan đến khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công?
Trên đây là thông tin giải đáp vướng mắc về khách hàng yêu cầu thanh toán theo tiến độ thi công mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.
