Khởi kiện doanh nghiệp về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm cho người lao động

Trong quan hệ lao động, việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo hiểm, đặc biệt là bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp, là trách nhiệm pháp lý quan trọng của người sử dụng lao động. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có không ít trường hợp các tổ chức, cá nhân không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ bảo hiểm theo quy định, dẫn đến quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Bài viết này NPLaw sẽ phân tích quy định liên quan về khởi kiện việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm cho người lao động của doanh nghiệp.

I. Thực trạng kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm của doanh nghiệp

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp vẫn chậm trễ hoặc không đóng đầy đủ, đúng hạn các loại bảo hiểm bắt buộc cho người lao động như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp. Điều này khiến người lao động mất quyền lợi hoặc phải tự bỏ tiền chi trả khi gặp rủi ro.

• Nguyên nhân chính: Doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính, thiếu ý thức chấp hành pháp luật hoặc cố tình né tránh nghĩa vụ để giảm chi phí. Một số doanh nghiệp còn gian lận, khai sai số liệu về lao động để trốn đóng bảo hiểm.
• Tác động: Người lao động chịu thiệt thòi khi không được hưởng các quyền lợi bảo hiểm đầy đủ, ảnh hưởng đến đời sống, an sinh xã hội. Đồng thời, việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm gây bất bình đẳng trong môi trường lao động và ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của doanh nghiệp.
• Số lượng vụ kiện tăng: Trong những năm gần đây, số lượng vụ kiện liên quan đến việc doanh nghiệp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ bảo hiểm ngày càng tăng, phản ánh sự quan tâm, ý thức bảo vệ quyền lợi của người lao động được nâng cao.

II. Quy định pháp luật về kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm

1. Khái niệm kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm

Căn cứ khoản 1, khoản 2 Điều 17 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định các hành vi bị nghiêm cấm:

• Trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp.
• Chậm đóng tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp.

Có thể hiểu: kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm là việc người lao động khởi kiện ra cơ quan tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền nhằm yêu cầu doanh nghiệp nghĩa vụ bảo hiểm phải thực hiện đúng, đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định pháp luật.

2. Thẩm quyền giải quyết kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm

Theo điểm d khoản 1 Điều 32 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, tranh chấp về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, về bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế, về bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật về việc làm, về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động là tranh chấp lao động thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. 

III. Giải đáp một số câu hỏi về kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm

1. Doanh nghiệp bị kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm sẽ bị xử lý thế nào?

Căn cứ khoản 6, khoản 10 Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định mức xử phạt hành vi vi phạm quy định về đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, người sử dụng lao động không đóng bảo hiểm xã hội cho toàn bộ người lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì bị phạt tiền từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc tại thời điểm bị lập biên bản.

Ngoài ra, buộc người sử dụng lao động đóng đủ số tiền bảo hiểm xã hội và nộp khoản tiền bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước liền kề.

Trường hợp người sử dụng lao động không thực hiện thì ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước có trách nhiệm trích từ tài khoản tiền gửi của người sử dụng lao động để nộp số tiền chưa đóng và tiền lãi tính theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất của các ngân hàng thương mại nhà nước.

Lưu ý: Mức phạt trên áp dụng đối với cá nhân. Trường hợp tổ chức có cùng hành vi vi phạm thì mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân. (Quy định tại Điều 6 Nghị định 12/2022/NĐ-CP)

2. Mức đóng bảo hiểm xã hội trong kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm là bao nhiêu?

Hiện nay, mức đóng bảo hiểm là mức 32% với ba loại bảo hiểm gồm: Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm thất nghiệp. Chi tiết mức đóng cho từng loại bảo hiểm như sau:

• Tỷ lệ đóng BHXH là 25,5% trong đó: NLĐ đóng 8%, đơn vị đóng 17,5%
• Tỷ lệ đóng BHYT là 4,5% trong đó: NLĐ đóng 1,5%, đơn vị đóng 3%
• Tỷ lệ đóng BHTN là 2% trong đó: NLĐ đóng 1%, đơn vị đóng 1%

3. Vi phạm nghĩa vụ bảo hiểm có bị công khai trong kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm không?

Bản chất vụ kiện về nghĩa vụ bảo hiểm là tranh chấp dân sự hoặc hành chính liên quan đến việc một bên (thường là người sử dụng lao động hoặc công ty bảo hiểm) không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đóng hoặc thanh toán bảo hiểm theo luật hoặc hợp đồng.

Thông thường, các vụ kiện dân sự tại Tòa án là công khai, nghĩa là: phiên tòa, bản án, quyết định được công khai theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Nội dung vụ kiện sẽ bao gồm các bằng chứng, lập luận về việc vi phạm nghĩa vụ bảo hiểm. Tuy nhiên, việc công khai sẽ được hạn chế trong phạm vi pháp luật cho phép nhằm bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân hoặc các thông tin nhạy cảm khác.

4. Quy trình khởi kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm

Quy trình khởi kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 như sau:

• Chuẩn bị đơn khởi kiện và chứng cứ liên quan.
• Nộp đơn tại Tòa án nhân dân cấp huyện/quận nơi bị đơn cư trú hoặc đặt trụ sở.
• Tòa án thụ lý vụ án nếu hồ sơ hợp lệ.
• Tiến hành hòa giải và xét xử tại Tòa án.
• Ra bản án/quyết định giải quyết vụ kiện.
• Thi hành án theo bản án nếu có yêu cầu.

5. Các biện pháp bảo vệ quyền lợi người lao động trong kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm

• Khiếu nại, tố cáo người sử dụng lao động đến cơ quan BHXH hoặc cơ quan quản lý nhà nước.
• Khởi kiện ra Tòa án yêu cầu buộc người sử dụng lao động thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH.
• Yêu cầu cơ quan BHXH thanh tra, xử phạt vi phạm theo quy định.
• Giữ bằng chứng như hợp đồng lao động, bảng lương, biên lai đóng BHXH để làm chứng cứ.
• Tìm trợ giúp pháp lý từ luật sư hoặc tổ chức bảo vệ quyền lao động.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về kiện về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm

Trên đây là tất cả các thông tin chi tiết mà NPLaw của chúng tôi cung cấp để hỗ trợ quý khách hàng về không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm. Trường hợp Quý Khách hàng còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến vấn đề nêu trên hoặc các vấn đề pháp lý khác thì hãy liên hệ ngay cho NPLaw để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.