Trong bối cảnh vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm ngày càng được xã hội quan tâm, việc tuân thủ các quy định pháp luật trong hoạt động sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm đóng vai trò vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn nhiều cơ sở kinh doanh thực phẩm hoạt động mà không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng. Vậy kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm bị xử phạt như thế nào theo quy định pháp luật hiện hành? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn làm rõ quy định pháp lý, mức xử phạt và những hậu quả pháp lý mà doanh nghiệp, cá nhân có thể phải đối mặt.
Trong bối cảnh vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm ngày càng được xã hội quan tâm, việc tuân thủ các quy định pháp luật trong hoạt động sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm đóng vai trò vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn nhiều cơ sở kinh doanh thực phẩm hoạt động mà không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng. Vậy kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm bị xử phạt như thế nào theo quy định pháp luật hiện hành? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn làm rõ quy định pháp lý, mức xử phạt và những hậu quả pháp lý mà doanh nghiệp, cá nhân có thể phải đối mặt.
I. Thực trạng liên quan đến kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm
Trong thời gian gần đây, tình trạng các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm hoạt động mà không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm vẫn diễn ra khá phổ biến tại nhiều địa phương. Nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ, quán ăn vỉa hè, cơ sở chế biến thủ công hoặc các cửa hàng buôn bán thực phẩm tươi sống chưa tuân thủ nghiêm túc quy định về điều kiện vệ sinh an toàn.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc thiếu hiểu biết pháp luật, muốn tiết kiệm chi phí và rút ngắn thời gian kinh doanh, hoặc cố tình vi phạm để thu lợi bất chính. Một số cơ sở dù đã bị kiểm tra, xử phạt nhưng vẫn tái phạm, gây khó khăn cho công tác quản lý của cơ quan chức năng.
Thực trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn làm mất niềm tin của xã hội đối với thị trường thực phẩm trong nước. Nhiều vụ ngộ độc thực phẩm, ngộ độc tập thể đã xảy ra do việc sử dụng nguyên liệu không đảm bảo, quy trình chế biến thiếu vệ sinh hoặc nguồn gốc thực phẩm không rõ ràng.
II. Quy định của pháp luật liên quan đến kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm
Để đảm bảo sức khỏe cộng đồng và duy trì trật tự trong hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm, pháp luật Việt Nam đã ban hành nhiều quy định cụ thể về việc cấp, quản lý và sử dụng Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Dưới đây là những nội dung cơ bản cần lưu ý:
1. Kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm là gì?
Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm là một loại giấy tờ được cấp cho các cơ sở, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh sản phẩm/ dịch vụ về thực phẩm bởi các cơ quan chức năng có thẩm quyền của nhà nước, nhằm chứng minh doanh nghiệp đó đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết về an toàn và vệ sinh thực phẩm.
Có thể hiểu: Kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm là hành vi tổ chức, cá nhân sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm thuộc trường hợp phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm nhưng lại không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật.
2. Những cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nào bắt buộc phải có Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm?
Căn cứ Điều 11 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bắt buộc phải có Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm khi hoạt động, trừ các trường hợp sau tại Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP thì không cần xin cấp giấy phép:
Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm
Đây là một loại giấy tờ được cấp cho các cơ sở, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh sản phẩm/ dịch vụ về thực phẩm bởi các cơ quan chức năng có thẩm quyền của nhà nước, nhằm chứng minh doanh nghiệp đó đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết về an toàn và vệ sinh thực phẩm.
Căn cứ Điều 11, 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bắt buộc phải có Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm khi hoạt động.
- Sản xuất ban đầu nhỏ lẻ;
- Sản xuất, kinh doanh thực phẩm không có địa điểm cố định;
- Sơ chế nhỏ lẻ;
- Kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ;
- Kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn;
- Sản xuất, kinh doanh dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm;
- Nhà hàng trong khách sạn;
- Bếp ăn tập thể không có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm;
- Kinh doanh thức ăn đường phố;
- Cơ sở đã được cấp một trong các Giấy chứng nhận: Thực hành sản xuất tốt (GMP), Hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP), Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000, Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (IFS), Tiêu chuẩn toàn cầu về an toàn thực phẩm (BRC), Chứng nhận hệ thống an toàn thực phẩm (FSSC 22000) hoặc tương đương còn hiệu lực.
3. Kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm bị xử phạt như thế nào theo quy định hiện hành?
Theo Điều 18 Nghị định 115/2018/NĐ-CP được sửa đổi bởi khoản 8 Điều 1 Nghị định 124/2021/NĐ-CP quy định về vi phạm quy định khi không Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm như sau:
- Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi kinh doanh dịch vụ ăn uống mà không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm nhưng đã hết hiệu lực, trừ trường hợp không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
- Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm mà không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm nhưng đã hết hiệu lực, trừ trường hợp không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
- Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
- Sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe mà không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu thực hành sản xuất tốt (sau đây gọi tắt là GMP) hoặc có Giấy chứng nhận GMP nhưng đã hết hiệu lực, trừ trường hợp sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên dây chuyền sản xuất thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền hoặc trường hợp khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế;
- Buôn bán, lưu thông trên thị trường sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu đã được cấp Giấy xác nhận công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm hoặc Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm trước ngày 01 tháng 7 năm 2019 mà không thực hiện bổ sung Giấy chứng nhận GMP hoặc chứng nhận tương đương trước khi sản xuất….
Ngoài ra, còn phải chịu biện pháp khắc phục hậu quả như:
- Buộc thu hồi thực phẩm đối với vi phạm;
- Buộc thay đổi mục đích sử dụng hoặc tái chế hoặc buộc tiêu hủy thực phẩm đối với vi phạm.
III. Giải đáp các thắc mắc về kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm
Trong thực tế, rất nhiều cơ sở, hộ kinh doanh, đặc biệt là các đơn vị kinh doanh online hoặc nhỏ lẻ, vẫn chưa hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan đến việc cấp và sử dụng Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Dưới đây là phần giải đáp các thắc mắc thường gặp nhằm giúp cá nhân, tổ chức nắm rõ hơn về trách nhiệm pháp lý của mình:
1. Trường hợp kinh doanh thực phẩm online mà không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm thì bị xử lý thế nào?
Trường hợp kinh doanh thực phẩm online mà không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm thì bị xử lý theo Điều 18 Nghị định 115/2018/NĐ-CP được sửa đổi bởi khoản 8 Điều 1 Nghị định 124/2021/NĐ-CP. Theo đó, có thể bị phạt từ 20.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng tùy từng hành vi vi phạm.
2. Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm được cấp có thời hạn bao nhiêu năm?
Căn cứ Điều 37 Luật An toàn thực phẩm 2010 quy định về thời hạn của Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm như sau:
- Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm có hiệu lực trong thời gian 03 năm.
- Trước 06 tháng tính đến ngày Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hết hạn, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải nộp hồ sơ xin cấp lại Giấy chứng nhận trong trường hợp tiếp tục sản xuất, kinh doanh.
3. Trường hợp cơ sở kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm gây ngộ độc thì trách nhiệm pháp lý thế nào?
Nếu thực phẩm do cơ sở kinh doanh gây ngộ độc, ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc tính mạng người tiêu dùng, ngoài việc bị xử phạt hành chính theo Điều 18 Nghị định 115/2018/NĐ-CP được sửa đổi bởi khoản 8 Điều 1 Nghị định 124/2021/NĐ-CP về không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm thì còn có thể bị xử phạt theo khoản 6, khoản 7, khoản 8 Điều 22 Nghị định 115/2018/NĐ-CP, được sửa đổi điểm e khoản 12 Điều 1 Nghị định 124/2021/NĐ-CP về vi phạm quy định khác về bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh.
Ngoài ra, chủ cơ sở có thể bị xử lý hình sự theo Điều 317 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về “Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.
4. Trách nhiệm của chủ cơ sở khi bị phát hiện kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm
Khi bị phát hiện kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, chủ cơ sở phải chấm dứt ngay hoạt động kinh doanh, bổ sung hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận hợp lệ, và chịu toàn bộ chi phí kiểm định, xử lý sản phẩm vi phạm.
Ngoài ra, cơ quan chức năng có thể yêu cầu kiểm tra lại toàn bộ quy trình sản xuất, kho bãi, dụng cụ chế biến, và nguồn nguyên liệu, nhằm đảm bảo điều kiện an toàn trước khi cho phép hoạt động trở lại.
5. Kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm có bị coi là hành vi gian lận thương mại không?
Gian lận thương mại là hành vi cố ý vi phạm các quy định, luật lệ trong hoạt động thương mại nhằm thu lợi bất chính hoặc trốn tránh nghĩa vụ pháp lý như khai báo sai thông tin, làm giả giấy tờ, trốn thuế, hoặc sử dụng các thủ đoạn để qua mặt cơ quan quản lý, từ đó đạt được lợi thế cạnh tranh không công bằng hoặc giảm chi phí một cách bất hợp pháp.
Như vậy, về nguyên tắc, hành vi kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm không trực tiếp bị coi là gian lận thương mại, nhưng nếu chủ cơ sở cố tình che giấu, cung cấp thông tin sai lệch về nguồn gốc, chất lượng, hoặc tình trạng pháp lý của sản phẩm, thì có thể bị coi là gian lận thương mại.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm
Nếu bạn là cá nhân hoặc doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc xin cấp, gia hạn hoặc bị xử phạt do chưa có Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, các đơn vị tư vấn pháp lý chuyên nghiệp có thể hỗ trợ:
- Tư vấn điều kiện, hồ sơ và thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận;
- Đại diện làm việc với cơ quan nhà nước để khắc phục vi phạm;
- Hỗ trợ soạn thảo hồ sơ khiếu nại hoặc xin giảm nhẹ mức xử phạt hành chính;
- Tư vấn biện pháp phòng ngừa rủi ro pháp lý trong hoạt động kinh doanh thực phẩm.
Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay nhu cầu tư vấn về kinh doanh không có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, vui lòng liên hệ cho NPLAW để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.
