Làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản bị xử lý thế nào theo quy định pháp luật?

Làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản đang trở thành vấn đề đáng lo ngại khi nhu cầu tiêu thụ nông sản an toàn ngày càng tăng. Hành vi này không chỉ làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng mà còn gây thiệt hại cho các đơn vị sản xuất, kinh doanh chân chính.

I. Vì sao hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản ngày càng đáng lo ngại?

Hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản ngày càng đáng lo ngại do nhu cầu tiêu thụ nông sản an toàn, có nguồn gốc rõ ràng và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng ngày càng gia tăng. Trong khi đó, việc đạt được chứng nhận VietGAP đòi hỏi đơn vị sản xuất phải đáp ứng nhiều điều kiện nghiêm ngặt về quy trình canh tác, an toàn thực phẩm, môi trường và truy xuất nguồn gốc.

Việc làm giả hoặc sử dụng chứng chỉ VietGAP không hợp lệ không chỉ gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng mà còn tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh đối với các tổ chức, cá nhân tuân thủ đúng quy định. Ngoài ra, hành vi này còn làm suy giảm niềm tin vào hệ thống chứng nhận chất lượng nông sản, ảnh hưởng đến uy tín của ngành nông nghiệp Việt Nam và tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý đối với các bên liên quan.

II. Khái niệm về làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản

Để nhận diện đúng các hành vi vi phạm và xác định trách nhiệm pháp lý liên quan, trước hết cần hiểu rõ bản chất của chứng chỉ VietGAP cũng như những hành vi được xem là làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản theo quy định pháp luật.

1. Chứng chỉ VietGAP cho nông sản là gì?

Theo khoản 1, khoản 2 Điều 2 Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT và khoản 1 Điều 2 Thông tư 06/2018/TT-BNNPTNT, GAP (Good Agricultural Practices) là bộ tiêu chí về thực hành sản xuất nông nghiệp tốt nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, khả năng truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và sức khỏe người lao động.

Trong khi đó, VietGAP (Vietnamese Good Agricultural Practices) là quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt của Việt Nam do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành đối với từng sản phẩm hoặc nhóm sản phẩm nông nghiệp.

Từ đó có thể hiểu, chứng chỉ VietGAP cho nông sản là văn bản xác nhận do tổ chức chứng nhận có thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân sản xuất nông sản sau khi đã được đánh giá và xác nhận đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của quy trình VietGAP. Đây là căn cứ chứng minh sản phẩm được sản xuất theo quy trình bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc theo quy định hiện hành.

2. Làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản bao gồm những hành vi nào?

Làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản được hiểu là các hành vi tạo lập, sửa chữa, làm sai lệch hoặc sử dụng trái phép chứng chỉ nhằm tạo ra thông tin không đúng sự thật về việc sản phẩm đã được chứng nhận VietGAP.

Các hành vi thường gặp bao gồm:

• Tự làm giả chứng chỉ VietGAP hoặc giấy tờ chứng nhận có nội dung tương tự.
• Sửa chữa, tẩy xóa, thay đổi nội dung trên chứng chỉ VietGAP đã được cấp.
• Sử dụng chứng chỉ VietGAP giả để sản xuất, kinh doanh hoặc quảng bá nông sản.
• Sử dụng chứng chỉ VietGAP của tổ chức, cá nhân khác khi chưa được phép hoặc không đúng đối tượng được cấp.
• Gắn nhãn, quảng cáo hoặc công bố sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP khi chưa được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền chứng nhận.

Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, các hành vi nêu trên có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đặc biệt, nếu có hành vi làm giả hoặc sử dụng chứng chỉ VietGAP giả để thực hiện hành vi trái pháp luật, cá nhân vi phạm có thể bị xem xét xử lý về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).

III. Các quy định cần biết về hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản

Việc nắm rõ các quy định về điều kiện cấp chứng nhận, các hành vi bị nghiêm cấm, thẩm quyền xác minh và chế tài xử lý là cần thiết để hạn chế rủi ro trong hoạt động sản xuất, kinh doanh nông sản.

1. Điều kiện để nông sản được cấp chứng chỉ VietGAP được quy định như thế nào?

Để được cấp chứng chỉ VietGAP, tổ chức, cá nhân sản xuất nông sản phải đáp ứng các yêu cầu của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11892-1:2017 về Thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP) – Phần 1: Trồng trọt. Các điều kiện này được xây dựng nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Cụ thể, cơ sở sản xuất cần đáp ứng các nhóm điều kiện sau:

• Điều kiện về kỹ thuật sản xuất: Tuân thủ các yêu cầu liên quan đến giống cây trồng, đất sản xuất, nguồn nước, quy trình canh tác, thu hoạch và bảo quản sản phẩm.
• Điều kiện về môi trường làm việc: Bảo đảm các tiêu chuẩn về an toàn lao động, trang bị bảo hộ cần thiết và xây dựng môi trường làm việc phù hợp nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động.
• Điều kiện về an toàn thực phẩm: Kiểm soát các nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm trong suốt quá trình sản xuất; sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và các vật tư nông nghiệp theo đúng quy định của pháp luật.
• Điều kiện về truy xuất nguồn gốc sản phẩm: Thiết lập và duy trì hệ thống ghi chép, lưu trữ thông tin để bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc đối với toàn bộ quá trình sản xuất và sản phẩm đầu ra.

Như vậy, chứng chỉ VietGAP chỉ được cấp cho các cơ sở sản xuất đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nêu trên và được tổ chức chứng nhận có thẩm quyền đánh giá, xác nhận theo đúng quy trình quy định.

2. Những hành vi nào bị nghiêm cấm liên quan đến việc làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản?

Mặc dù pháp luật hiện hành không quy định riêng một điều khoản về hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản, tuy nhiên các quy định về hoạt động chứng nhận và sử dụng chứng nhận VietGAP vẫn yêu cầu tổ chức, cá nhân phải bảo đảm tính trung thực đối với các thông tin liên quan đến sản phẩm được chứng nhận.

Cụ thể, theo điểm đ khoản 1 Điều 21 Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT, cơ sở được cấp Giấy chứng nhận VietGAP có trách nhiệm thể hiện trung thực các thông tin về sản phẩm được chứng nhận VietGAP trên nhãn hàng hóa và chịu trách nhiệm về sự phù hợp của sản phẩm theo VietGAP.

Từ quy định này, hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản, sử dụng chứng nhận giả hoặc cung cấp thông tin sai sự thật nhằm tạo niềm tin cho người tiêu dùng đều có thể bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật. Cụ thể, các hành vi sau có thể được xem là vi phạm pháp luật:

• Làm giả Giấy chứng nhận VietGAP hoặc các tài liệu liên quan đến hoạt động chứng nhận VietGAP.
• Sử dụng Giấy chứng nhận VietGAP giả, bị sửa chữa, tẩy xóa hoặc làm sai lệch nội dung.
• Công bố, quảng cáo hoặc gắn nhãn sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP khi chưa được cấp chứng nhận hợp lệ.
• Cung cấp hồ sơ, tài liệu hoặc thông tin không trung thực nhằm được cấp chứng nhận VietGAP.
• Sử dụng trái phép thông tin chứng nhận VietGAP của tổ chức, cá nhân khác để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đặc biệt, trường hợp cá nhân hoặc tổ chức có hành vi làm giả hoặc sử dụng Giấy chứng nhận VietGAP giả để thực hiện hành vi trái pháp luật thì tùy tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025) về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức.

3. Cơ quan, tổ chức nào có thẩm quyền cấp, kiểm tra hoặc xác minh chứng chỉ VietGAP cho nông sản?

Theo Điều 4 Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT, cơ quan có thẩm quyền chỉ định và giám sát hoạt động của các tổ chức chứng nhận VietGAP bao gồm:

• Tổng cục Thủy sản là cơ quan có thẩm quyền chỉ định và giám sát hoạt động của tổ chức chứng nhận VietGAP trong lĩnh vực thủy sản.
• Cục Chăn nuôi là cơ quan có thẩm quyền chỉ định và giám sát hoạt động của tổ chức chứng nhận VietGAP trong lĩnh vực chăn nuôi.

Bên cạnh đó, đối với lĩnh vực trồng trọt, việc chứng nhận VietGAP được thực hiện bởi các tổ chức chứng nhận đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chỉ định theo quy định chuyên ngành.

4. Hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản bị xử lý như thế nào theo quy định pháp luật?

Liên quan đến hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản, Điều 20 Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT quy định các hình thức xử lý vi phạm đối với tổ chức chứng nhận VietGAP như sau: 

• Cảnh cáo đối với trường hợp có điểm không phù hợp nhưng chưa ảnh hưởng đến kết quả chứng nhận.
• Đình chỉ hiệu lực quyết định chỉ định nếu tổ chức chứng nhận có vi phạm về chuyên môn, kỹ thuật nhưng vẫn có khả năng khắc phục.
• Hủy bỏ quyết định chỉ định nếu tổ chức chứng nhận không đáp ứng điều kiện hoạt động hoặc không bảo đảm tính trung thực, khách quan trong hoạt động đánh giá, chứng nhận VietGAP.
• Trường hợp bị hủy bỏ quyết định chỉ định, tổ chức chứng nhận sẽ không được đăng ký hoạt động chứng nhận VietGAP trong thời hạn ít nhất 01 năm; nếu tái phạm có thể bị cấm hoạt động vĩnh viễn.

Đối với tổ chức, cá nhân làm giả hoặc sử dụng chứng chỉ VietGAP giả, tùy từng trường hợp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, ghi nhãn hàng hóa, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc các lĩnh vực quản lý chuyên ngành khác.

Đặc biệt, nếu có hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP hoặc sử dụng chứng chỉ VietGAP giả để thực hiện hành vi trái pháp luật, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025) về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức, với mức hình phạt cao nhất lên đến 07 năm tù, tùy thuộc vào tính chất và hậu quả của hành vi vi phạm.

IV. Những câu hỏi thường gặp về làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản

Trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh nông sản, không ít tổ chức, cá nhân gặp khó khăn trong việc nhận diện, kiểm tra và xử lý các trường hợp làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp giúp làm rõ các vấn đề pháp lý và thực tiễn liên quan đến hành vi này. 

1. Làm thế nào để kiểm tra chứng chỉ VietGAP cho nông sản là thật hay giả?

Để tránh rủi ro từ hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản, tổ chức, cá nhân nên thực hiện việc kiểm tra từ nhiều nguồn thông tin khác nhau thay vì chỉ dựa vào bản sao hoặc thông tin do bên bán cung cấp. 

Một số cách kiểm tra phổ biến bao gồm:

• Kiểm tra tên tổ chức chứng nhận, số chứng nhận, thời hạn hiệu lực và thông tin của đơn vị được cấp chứng nhận trên giấy chứng nhận.
• Đối chiếu thông tin trên chứng chỉ với sản phẩm, cơ sở sản xuất hoặc vùng sản xuất đang được quảng bá.
• Liên hệ trực tiếp với tổ chức chứng nhận đã cấp giấy chứng nhận để xác minh tính hợp pháp và hiệu lực của chứng chỉ.
• Kiểm tra thông tin tại cơ quan quản lý chuyên ngành hoặc đơn vị có thẩm quyền giám sát hoạt động chứng nhận VietGAP khi cần thiết.
• Rà soát các dấu hiệu bất thường như chứng chỉ bị tẩy xóa, chỉnh sửa, sai thông tin, không có thời hạn hiệu lực hoặc không thể xác minh nguồn cấp.

Trong trường hợp có căn cứ nghi ngờ chứng chỉ VietGAP bị làm giả hoặc sử dụng trái phép, tổ chức, cá nhân nên yêu cầu bên cung cấp giải trình và thực hiện xác minh với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền trước khi giao dịch hoặc đưa sản phẩm ra thị trường.

2. Doanh nghiệp sử dụng chứng chỉ VietGAP cho nông sản giả do bên thứ ba cung cấp có phải chịu trách nhiệm không?

Có thể có. Trách nhiệm của doanh nghiệp sẽ được cơ quan có thẩm quyền xem xét dựa trên kết quả điều tra, xác minh về nguồn gốc chứng chỉ, mức độ nhận thức và vai trò của doanh nghiệp trong hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản.

Nếu doanh nghiệp biết hoặc tham gia vào việc sử dụng chứng chỉ VietGAP giả, doanh nghiệp có thể bị xử lý theo quy định pháp luật. Ngược lại, nếu doanh nghiệp là bên bị lừa dối và không biết chứng chỉ là giả, đây sẽ là yếu tố được xem xét khi xác định trách nhiệm.

Do đó, việc doanh nghiệp có phải chịu trách nhiệm hay không cần được đánh giá trên cơ sở hồ sơ, tài liệu và kết quả điều tra của cơ quan có thẩm quyền.

3. Nông sản gắn thông tin VietGAP nhưng không có chứng chỉ hợp lệ có được lưu thông trên thị trường không?

Không nên và có thể bị xử lý theo quy định pháp luật. Bởi lẽ, việc gắn thông tin, nhãn mác hoặc quảng cáo sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP khi không có chứng chỉ VietGAP hợp lệ hoặc làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản là hành vi cung cấp thông tin không trung thực về chất lượng, nguồn gốc hoặc tình trạng chứng nhận của sản phẩm.

Theo điểm đ khoản 1 Điều 21 Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT, cơ sở được chứng nhận VietGAP có trách nhiệm thể hiện trung thực các thông tin về sản phẩm được chứng nhận VietGAP trên nhãn hàng hóa và chịu trách nhiệm về sự phù hợp của sản phẩm theo VietGAP. Do đó, chỉ những sản phẩm thực sự được chứng nhận và còn hiệu lực chứng nhận mới được phép công bố, giới thiệu hoặc ghi nhận thông tin VietGAP.

Trường hợp nông sản gắn thông tin VietGAP nhưng không có chứng chỉ hợp lệ, tổ chức, cá nhân liên quan có thể bị yêu cầu thu hồi, cải chính thông tin và bị xử lý theo quy định của pháp luật tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

4. Đơn vị sản xuất nông sản bị giả mạo chứng chỉ VietGAP cần thực hiện những biện pháp gì để bảo vệ quyền lợi của mình?

Khi phát hiện hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản hoặc chứng chỉ VietGAP bị sử dụng trái phép, đơn vị sản xuất nên nhanh chóng thực hiện các biện pháp sau: 

• Thu thập và lưu giữ các tài liệu, hình ảnh, sản phẩm, thông tin quảng cáo hoặc các chứng cứ liên quan đến hành vi giả mạo.
• Gửi văn bản đề nghị tổ chức chứng nhận VietGAP và cơ quan có thẩm quyền xác minh vụ việc.
• Yêu cầu tổ chức, cá nhân vi phạm chấm dứt hành vi sử dụng trái phép chứng chỉ VietGAP.
• Đề nghị cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý đối với hành vi giả mạo theo quy định pháp luật.
• Thông báo cho đối tác, khách hàng và người tiêu dùng để hạn chế thiệt hại về uy tín, thương hiệu và hoạt động kinh doanh.

Trường hợp hành vi giả mạo gây thiệt hại thực tế, đơn vị sản xuất còn có thể yêu cầu bên vi phạm bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp pháp lý cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

5. Việc làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản có ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu nông sản hay không?

Có. Hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản hoặc sử dụng chứng chỉ VietGAP giả có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động xuất khẩu nông sản của doanh nghiệp.

Trên thực tế, nhiều thị trường nhập khẩu yêu cầu sản phẩm phải đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc. Nếu phát hiện doanh nghiệp sử dụng chứng chỉ VietGAP giả hoặc cung cấp thông tin không trung thực về tình trạng chứng nhận của sản phẩm, đối tác nhập khẩu có thể từ chối giao dịch, hủy hợp đồng hoặc yêu cầu thu hồi hàng hóa.

Ngoài các thiệt hại về kinh tế, hành vi này còn có thể làm ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp, gây mất niềm tin từ khách hàng và đối tác, đồng thời tác động tiêu cực đến hình ảnh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

V. Có nên liên hệ NPLaw khi phát hiện hành vi làm giả chứng chỉ VietGAP cho nông sản?

Khi phát hiện hành vi làm giả, sử dụng hoặc giả mạo chứng chỉ VietGAP cho nông sản, việc tham vấn luật sư sớm có thể giúp tổ chức, cá nhân đánh giá chính xác rủi ro pháp lý, thu thập chứng cứ, xác định hướng xử lý phù hợp và bảo vệ hiệu quả quyền lợi của mình. Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn doanh nghiệp, giải quyết tranh chấp và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, NPLaw sẵn sàng hỗ trợ khách hàng trong quá trình xác minh vi phạm, làm việc với cơ quan có thẩm quyền và áp dụng các biện pháp pháp lý cần thiết để bảo vệ uy tín, thương hiệu và quyền lợi hợp pháp của mình.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.