I. Nhu cầu tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa hiện nay
Nhu cầu tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa hiện nay ngày càng tăng cao, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) với các đối tác lớn như EU, CPTPP, RCEP... Việc chứng minh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa không chỉ giúp doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế quan mà còn tạo điều kiện thuận lợi để tiếp cận và mở rộng thị trường quốc tế. Tuy nhiên, quy định về C/O thường phức tạp, thay đổi theo từng hiệp định và từng quốc gia nhập khẩu, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình kê khai và hoàn thiện hồ sơ. Chính vì vậy, các dịch vụ tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa đóng vai trò quan trọng, hỗ trợ doanh nghiệp hiểu đúng quy định, chuẩn bị hồ sơ chính xác, rút ngắn thời gian xử lý và phòng tránh rủi ro pháp lý liên quan.
II. Quy định của pháp luật liên quan đến tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa
Để quá trình xuất khẩu hàng hóa diễn ra đúng quy định và được hưởng các ưu đãi thuế quan, việc nắm rõ các quy định pháp luật liên quan đến chứng nhận xuất xứ hàng hóa là điều cần thiết. Dưới đây là một số quy định quan trọng mà doanh nghiệp cần lưu ý khi thực hiện hoặc sử dụng dịch vụ tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa
1. Tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa là gì?
Tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 31/2018/NĐ-CP giải thích xuất xứ hàng hóa như sau:
Xuất xứ hàng hóa là nước, nhóm nước, hoặc vùng lãnh thổ nơi sản xuất ra toàn bộ hàng hóa hoặc nơi thực hiện công đoạn chế biến cơ bản cuối cùng đối với hàng hóa trong trường hợp có nhiều nước, nhóm nước, hoặc vùng lãnh thổ tham gia vào quá trình sản xuất ra hàng hóa đó.
Theo đó, có thể hiểu tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa là hoạt động hỗ trợ pháp lý, kỹ thuật và thủ tục hành chính cho doanh nghiệp hoặc cá nhân trong quá trình xác định và xin cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O). Dịch vụ tư vấn này giúp người được tư vấn hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan, lựa chọn đúng mẫu C/O phù hợp với từng thị trường xuất khẩu, chuẩn bị hồ sơ hợp lệ và hướng dẫn xử lý các tình huống phát sinh. Mục tiêu của việc tư vấn là đảm bảo hàng hóa đủ điều kiện được cấp C/O, từ đó hưởng ưu đãi thuế quan theo hiệp định thương mại và thuận lợi trong quá trình thông quan quốc tế.
2. Những văn bản pháp luật nào điều chỉnh hoạt động tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa tại Việt Nam?
Tại Việt Nam, hoạt động tư vấn liên quan đến chứng nhận xuất xứ hàng hóa được điều chỉnh bởi các quy định pháp luật cụ thể, trong đó bao gồm Luật Quản lý ngoại thương năm 2017 - văn bản pháp lý nền tảng quy định về quản lý xuất nhập khẩu và xuất xứ hàng hóa.
Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 146/2025/NĐ-CP quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại có hiệu lực thi hành từ 01/7/2025; Nghị định số 31/2018/NĐ-CP do Chính phủ ban hành cũng đóng vai trò quan trọng khi hướng dẫn chi tiết thi hành các quy định của Luật Quản lý ngoại thương liên quan đến xác định và chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Đồng thời, cũng cần phải tuân thủ theo những quy định tại Thông tư 05/2018/TT-BCT quy định về xuất xứ hàng hóa do Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành; Thông tư 11/2020/TT-BCT quy định Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu do Bộ trưởng Bộ Công thương ban hành; Thông tư 33/2023/TT-BTC quy định về xác định xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành
Những văn bản này là cơ sở pháp lý chính giúp tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy trình và yêu cầu pháp luật trong lĩnh vực này.
3. Trường hợp nào cần được tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa?
Các trường hợp áp dụng biện pháp chứng nhận xuất xứ hàng hóa được quy định tại Điều 33 Luật Quản lý ngoại thương 2017 bao gồm:
- Đối với thương nhân xuất khẩu, nhập khẩu có nhu cầu được hưởng ưu đãi thuế quan theo Điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên;
- Pháp luật quy định việc xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa phải có chứng nhận xuất xứ hàng hóa;
- Do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp theo đề nghị của thương nhân hoặc do thương nhân tự chứng nhận không thuộc các trường hợp đã nêu trên.
Theo đó, việc tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa đặc biệt cần thiết trong nhiều trường hợp, nhất là đối với các doanh nghiệp xuất khẩu sang các thị trường có hiệp định thương mại tự do với Việt Nam nhằm được hưởng ưu đãi thuế quan. Ngoài ra, doanh nghiệp mới thành lập, chưa có kinh nghiệm trong việc xin cấp C/O hoặc chưa nắm rõ các quy định pháp luật liên quan đến tiêu chí xuất xứ, mẫu C/O phù hợp, trình tự thủ tục... cũng rất cần đến sự hỗ trợ chuyên môn. Trường hợp hàng hóa có nguồn gốc nguyên liệu từ nhiều quốc gia, trải qua nhiều công đoạn gia công cũng đòi hỏi phải xác định rõ nước xuất xứ hợp pháp để tránh vi phạm quy định.
Bên cạnh đó, khi cơ quan hải quan nước nhập khẩu yêu cầu xác minh xuất xứ hoặc có nghi ngờ gian lận, việc được tư vấn kịp thời sẽ giúp doanh nghiệp xử lý hiệu quả và hạn chế rủi ro. Đối với các doanh nghiệp muốn tự chứng nhận xuất xứ theo cơ chế cho phép, việc tham khảo ý kiến chuyên gia cũng là điều cần thiết để đảm bảo thực hiện đúng điều kiện và thủ tục theo quy định pháp luật.
4. Theo quy định pháp luật hiện hành, tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa phải tuân thủ nguyên tắc nào?
Căn cứ tại Điều 3 Thông tư 40/2025/TT-BCT quy định nguyên tắc tổ chức thực hiện cấp C/O và Văn bản chấp thuận như sau:
[1] Bảo đảm sự thống nhất, toàn diện trong công tác quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa đối với hàng hóa xuất khẩu.
[2] Bảo đảm phù hợp với chủ trương theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ 2025 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025.
[3] Phù hợp với quy định về cơ quan, tổ chức có thẩm quyền được cấp C/O và cấp Văn bản chấp thuận tại các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
[4] Bảo đảm không làm gián đoạn việc thực hiện điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và thỏa thuận quốc tế từ cấp Cục thuộc Bộ, Bộ, cơ quan ngang Bộ trở lên có nội dung về xuất xứ hàng hóa.
Theo đó, hoạt động tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa phải tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản nhằm đảm bảo tính minh bạch, chính xác và phù hợp với quy định pháp luật. Trước hết, việc tư vấn phải dựa trên hệ thống pháp luật hiện hành, bao gồm Luật Quản lý ngoại thương năm 2017, các nghị định và thông tư hướng dẫn liên quan đến xuất xứ hàng hóa.
Đồng thời, nội dung tư vấn phải khách quan, trung thực và không được làm sai lệch bản chất hàng hóa hoặc gian lận xuất xứ, nhằm tránh rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp trong quá trình xuất nhập khẩu. Ngoài ra, tư vấn viên cần tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân được tư vấn, giữ bí mật thông tin kinh doanh và chỉ cung cấp giải pháp phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Trong một số trường hợp, hoạt động tư vấn cũng cần tham chiếu đến các hiệp định thương mại quốc tế mà Việt Nam là thành viên, để bảo đảm quyền hưởng ưu đãi thuế quan đúng theo cam kết quốc tế.
III. Giải đáp các thắc mắc liên quan đến tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa
Trong quá trình tìm hiểu và thực hiện thủ tục chứng nhận xuất xứ hàng hóa, nhiều doanh nghiệp thường gặp phải những vướng mắc pháp lý và thủ tục cụ thể. Dưới đây là phần giải đáp các câu hỏi thường gặp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp hiểu rõ hơn khi sử dụng dịch vụ tư vấn liên quan đến vấn đề này
1. Tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa có áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ không?
Tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa hoàn toàn áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, thậm chí đây còn là đối tượng nên ưu tiên sử dụng dịch vụ này. Doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp nhiều khó khăn trong việc nắm bắt hệ thống văn bản pháp luật, quy trình cấp C/O, cũng như các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến xuất xứ hàng hóa, đặc biệt khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu hoặc xuất khẩu sang các thị trường có yêu cầu khắt khe. Thông qua dịch vụ tư vấn, các doanh nghiệp có thể được hỗ trợ về việc xác định đúng loại C/O cần sử dụng, chuẩn bị hồ sơ hợp lệ, tiết kiệm thời gian và hạn chế rủi ro pháp lý. Đây là giải pháp thiết thực giúp doanh nghiệp nhỏ tiếp cận thị trường xuất khẩu một cách chuyên nghiệp, hiệu quả và đúng quy định pháp luật.
2. Cơ quan nào được phép cung cấp dịch vụ tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa?
Căn cứ tại khoản 1 Điều 4 Thông tư 40/2025/TT-BCT quy định về nội dung, phạm vi cấp C/O và Văn bản chấp thuận như sau:
Điều 4. Nội dung, phạm vi cấp C/O và Văn bản chấp thuận
1. Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cấp và tổ chức triển khai việc cấp các loại C/O và Văn bản chấp thuận tại Phụ lục I kèm theo Thông tư này khi đáp ứng điều kiện quy định tại Điều 5 Thông tư này và quy định pháp luật có liên quan.
2. Tổ chức được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao nhiệm vụ theo thẩm quyền cấp các loại C/O và Văn bản chấp thuận tại Phụ lục II kèm theo Thông tư này theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương khi đáp ứng điều kiện quy định tại Điều 5 Thông tư này và quy định pháp luật có liên quan.
3. Việc đáp ứng điều kiện được thực hiện trên cơ sở tự đánh giá theo mẫu tại Phụ lục III kèm theo Thông tư này. Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) gửi kết quả tự đánh giá điều kiện cho Bộ trưởng Bộ Công Thương; tổ chức được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao nhiệm vụ gửi kết quả tự đánh giá điều kiện cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Bộ trưởng Bộ Công Thương.
Theo đó cơ quan có thẩm quyền tổ chức triển khai việc cấp các loại C/O và Văn bản chấp thuận là Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương).
3. Đơn vị tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa có chịu trách nhiệm pháp lý nếu thực hiện tư vấn sai quy định của pháp luật không?
Căn cứ tại khoản 8 Điều 15 Thông tư 33/2023/TT-BTC quy định về kiểm tra chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa nhập khẩu như sau:
Các trường hợp sai khác nhỏ hoặc khác biệt nhỏ không ảnh hưởng đến tính hợp lệ của chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa:
Cơ quan hải quan chấp nhận chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa trong trường hợp có sai sót nhỏ hoặc khác biệt nhỏ giữa nội dung khai trên chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa với các chứng từ khác thuộc hồ sơ hải quan nếu những sai sót, khác biệt này phù hợp với thực tế hàng hóa nhập khẩu, gồm:
- Lỗi chính tả hoặc đánh máy không làm thay đổi nội dung khai trên chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa;
- Khác biệt trong cách đánh dấu tại các ô trên giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa: đánh dấu bằng máy hoặc bằng tay, đánh dấu bằng “x” hay “√”;
- Khác biệt nhỏ giữa chữ ký trên chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa và chữ ký mẫu;
- Khác biệt về đơn vị đo lường trên chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa và các chứng từ khác thuộc hồ sơ hải quan (như tờ khai hải quan, hóa đơn, vận tải đơn);
- Sự khác biệt giữa khổ giấy của giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa nộp cho cơ quan hải quan với mẫu giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa theo quy định;
- Sự khác biệt về màu mực của các nội dung khai trên chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa;
- Sự khác về mã số hàng hóa: phù hợp ở phân nhóm 6 số nhưng khác biệt ở cấp độ 8 số;
- Sự khác biệt về tên và số chuyến do thay đổi phương tiện vận chuyển;
- Sự khác biệt nhỏ trong mô tả hàng hóa trên chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa và các chứng từ khác;
- Các khác biệt nhỏ khác theo thỏa thuận tại Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên được Tổng cục Hải quan thông báo.
Như vậy, thuộc một trong các trường hợp trên đây thì chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa có sai sót nhỏ được cơ quan hải quan chấp nhận.
Theo đó, có thể thấy rằng đơn vị tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa hoàn toàn có thể chịu trách nhiệm pháp lý nếu thực hiện tư vấn sai quy định của pháp luật, gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân được tư vấn hoặc dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật.
Theo quy định tại Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 về trách nhiệm bồi thường ngoài hợp đồng, nếu đơn vị tư vấn cung cấp thông tin sai lệch, hướng dẫn không đúng quy định, làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của khách hàng (chẳng hạn như bị từ chối cấp C/O, bị xử phạt hành chính hoặc từ chối ưu đãi thuế quan), thì có thể bị yêu cầu bồi thường thiệt hại. Trong trường hợp hành vi tư vấn sai có dấu hiệu gian lận, giả mạo hoặc tiếp tay cho hành vi gian lận thương mại, đơn vị tư vấn còn có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự tùy theo mức độ vi phạm.
Vì vậy, hoạt động tư vấn trong lĩnh vực này đòi hỏi phải tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật hiện hành và đảm bảo tính chính xác, trung thực trong mọi nội dung tư vấn.
4. Có mẫu hợp đồng dịch vụ nào dành riêng cho tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa không?
Theo Điều 513 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về hợp đồng dịch vụ cụ thể như sau: Hợp đồng dịch vụ là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cung ứng dịch vụ thực hiện công việc cho bên sử dụng dịch vụ, bên sử dụng dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng dịch vụ.
Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa ban hành mẫu hợp đồng dịch vụ chuẩn áp dụng riêng cho hoạt động tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Việc ký kết hợp đồng trong lĩnh vực này chủ yếu được thực hiện theo nguyên tắc tự thỏa thuận giữa các bên, phù hợp với quy định chung của Bộ luật Dân sự năm 2015 và các văn bản pháp luật liên quan. Nội dung hợp đồng thường bao gồm các điều khoản cơ bản như: phạm vi công việc, trách nhiệm của bên tư vấn và bên thuê tư vấn, thời hạn thực hiện, chi phí dịch vụ, quyền sở hữu đối với hồ sơ, tài liệu và cam kết bảo mật thông tin. Tuy không có mẫu cố định, nhưng để đảm bảo tính pháp lý và hạn chế rủi ro, các bên nên thể hiện rõ các nghĩa vụ và quyền lợi trong hợp đồng bằng văn bản, đồng thời tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý khi cần thiết.
5. Tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong việc mở rộng thị trường xuất khẩu không?
Tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu. Một trong những điều kiện tiên quyết để hàng hóa được hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại tự do là phải đáp ứng quy định về xuất xứ. Tuy nhiên, hệ thống quy tắc xuất xứ thường rất phức tạp, khác nhau giữa các thị trường và thay đổi tùy theo từng hiệp định. Dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp giúp doanh nghiệp xác định đúng loại C/O cần thiết, lựa chọn phương án sản xuất phù hợp để đáp ứng tiêu chí xuất xứ, và hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ xin cấp chứng nhận theo đúng quy định. Nhờ đó, doanh nghiệp không chỉ đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn gia tăng khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu tiềm năng, tận dụng tối đa các ưu đãi về thuế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa
Nếu quý doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc xác định, kê khai hoặc xin cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi.
Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến tư vấn về chứng nhận xuất xứ hàng hóa – hãy liên hệ ngay đến CÔNG TY LUẬT TNHH NGỌC PHÚ để được đội ngũ luật sư và chuyên gia giàu kinh nghiệm hỗ trợ một cách nhanh chóng, chính xác và đúng quy định pháp luật. Chúng tôi cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình hội nhập và phát triển thị trường xuất khẩu bền vững.
