Danh mục bài viết

Giải quyết tranh chấp

Ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế như thế nào?

Ly hôn có ảnh hưởng đến quyền thừa kế của mỗi cá nhân tùy vào từng trường hợp cụ thể. Bài viết này, sẽ tìm hiểu quy định pháp luật về ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế và giải đáp một số thắc mắc liên quan, từ đó giúp cá nhân bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

I. Thực trạng ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế trong giai đoạn hiện nay

Quyền thừa kế là một trong những quyền dân sự của mỗi cá nhân, trong mối quan hệ vợ chồng, quyền thừa kế cũng sẽ phát sinh tùy theo trường hợp là di sản chung hay di sản riêng theo quy định pháp luật. Thực trạng hiện nay cho thấy pháp luật Việt Nam vẫn bảo đảm quyền thừa kế cho người vợ/chồng trong giai đoạn ly hôn, đặc biệt là khi một bên qua đời trước khi bản án ly hôn có hiệu lực, tài sản riêng (như tài sản thừa kế từ bố mẹ) vẫn là tài sản riêng, không thuộc diện chia khi ly hôn. Tuy nhiên, có nhiều vấn đề phức tạp trong thực tế, như việc xác định tài sản chung và tài sản riêng, ảnh hưởng của quan hệ mẹ kế/bố dượng với con riêng đến quyền thừa kế, và cần sự rõ ràng hơn trong cách áp dụng pháp luật để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

II. Ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế là gì?

Ly hôn có ảnh hưởng đến quyền thừa kế của mỗi cá nhân, pháp luật hiện hành vẫn bảo vệ quyền thừa kế của vợ chồng hoặc những người có mối quan hệ trong gia đình sau khi vợ chồng ly hôn.

1. Khái niệm về ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế

Theo khoản 14 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.

Theo Điều 609 Bộ luật dân sự 2015, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Như vậy, dựa theo quy định nêu trên, có thể hiểu, ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế là việc quan hệ vợ chồng bị chấm dứt theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án và dẫn đến quyền thừa kế sau khi quan hệ vợ chồng chấm dứt cũng sẽ bị ảnh hưởng.

2. Các trường hợp dẫn đến ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế

Trường hợp ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế chủ yếu xoay quanh thời điểm có hiệu lực pháp luật của bản án hoặc quyết định ly hôn của Tòa án và việc có di chúc hợp pháp hay không. Cụ thể:

Trường hợp vợ, chồng xin ly hôn mà chưa được hoặc đã được Tòa án cho ly hôn bằng bản án hoặc quyết định chưa có hiệu lực pháp luật, nếu một người chết thì người còn sống vẫn được thừa kế di sản theo khoản 2 Điều 655 Bộ luật Dân sự 2015.
Trường hợp đã có bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực: Quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày bản án, quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật, người đã ly hôn sẽ không còn là người thừa kế theo pháp luật nữa theo khoản 1 Điều 57 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Trường hợp có di chúc: Vợ/chồng đã ly hôn vẫn có thể được hưởng thừa kế nếu người để lại di sản đã lập di chúc hợp pháp và chỉ định họ được hưởng tài sản theo Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015.

III. Quy định pháp luật liên quan đến ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế

Tìm hiểu các quy định pháp luật liên quan đến quyền thừa kế khi ly hôn là nhu cầu và mong muốn của nhiều chủ thể. Tuy nhiên, trong bối cảnh quy định pháp luật Việt Nam có nhiều thay đổi thì việc hiểu và áp dụng đúng các quy định không phải là điều dễ dàng.

Hiểu được điều này, NPLaw đưa ra các quy định liên quan cũng như việc giải quyết thừa kế theo quy định mới nhất hiện nay.

1. Quy định liên quan khi giải quyết ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế

Theo khoản 1 Điều 57 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày bản án, quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật. Khi đó, người vợ hoặc chồng cũ không còn là người thừa kế theo pháp luật của nhau theo điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, theo đó, những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự hàng thừa kế thứ nhất gồm: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

Theo quy định tại Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015 thì: Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Theo Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền sau đây:

Chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế.
Phân định phần di sản cho từng người thừa kế.
Dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng.
Giao nghĩa vụ cho người thừa kế.
Chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản.

Do đó, nếu vợ hoặc chồng lập di chúc hợp pháp và chỉ định người vợ cũ đã ly hôn là người thừa kế tài sản hoặc một phần tài sản của mình, thì người vợ cũ vẫn có quyền hưởng thừa kế theo di chúc.

Điều 612 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

2. Ai có thẩm quyền giải quyết ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế?

Theo Khoản 1 Điều 28 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 có quy định ly hôn thuộc dạng tranh chấp về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Căn cứ điểm a, khoản 1 Điều 35 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình quy định tại Điều 26 và Điều 28 Bộ luật này, trừ tranh chấp quy định tại khoản 7 Điều 26 của Bộ luật này thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện.

Căn cứ vào khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 quy định về thẩm quyền của tòa án theo lãnh thổ, theo đó:

Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị đơn có trụ sở, nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động.
Các đương sự có quyền tự thỏa thuận với nhau bằng văn bản yêu cầu Tòa án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cá nhân hoặc nơi có trụ sở của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cơ quan, tổ chức giải quyết những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động.
Đối tượng tranh chấp là bất động sản thì chỉ Tòa án nơi có bất động sản có thẩm quyền giải quyết.

Từ căn cứ trên, thẩm quyền giải quyết tranh chấp ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế sẽ do Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc là tòa án có thẩm quyền giải quyết. Nếu các đương sự thỏa thuận được với nhau về việc yêu cầu Tòa án nơi nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn thì giải quyết tại Tòa án nơi nguyên đơn cư trú. Đối với tranh chấp mà đối tượng tranh chấp là bất động sản thì Tòa án nơi có bất động sản sẽ có thẩm quyền giải quyết.

3. Hậu quả nếu ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế không thể xử lý?

Nếu quan hệ hôn nhân của vợ chồng chưa chấm dứt bằng bản án, quyết định ly hôn của Tòa án hoặc đã có bản án, quyết định ly hôn của Tòa án nhưng chưa có hiệu lực thì vợ hoặc chồng vẫn có quyền hưởng di sản thừa kế theo quy định pháp luật theo khoản 2 Điều 655 Bộ luật Dân sự 2015. Theo đó, trường hợp vợ, chồng xin ly hôn mà chưa được hoặc đã được Tòa án cho ly hôn bằng bản án hoặc quyết định chưa có hiệu lực pháp luật, nếu một người chết thì người còn sống vẫn được thừa kế di sản.

IV. Giải đáp các thắc mắc liên quan ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế

Để quý bạn đọc hiểu hơn về quyền thừa kế bị ảnh hưởng khi ly hôn, NPLaw tổng hợp các thắc mắc thường gặp và đưa ra giải đáp ở phần dưới đây:

1. Có phải lúc nào ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế cũng làm mất quyền thừa kế của vợ hoặc chồng?

Không phải lúc nào ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế cũng làm mất quyền thừa kế của vợ hoặc chồng.

Theo khoản 1 Điều 611 Bộ luật dân sự 2015, thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Và quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày bản án, quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật theo khoản 1 Điều 57 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Khi đó, người vợ hoặc chồng cũ không còn là người thừa kế theo pháp luật của nhau theo điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.

Tuy nhiên, trường hợp vợ, chồng xin ly hôn mà chưa được hoặc đã được Tòa án cho ly hôn bằng bản án hoặc quyết định chưa có hiệu lực pháp luật, nếu một người chết thì người còn sống vẫn được thừa kế di sản theo khoản 2 Điều 655 Bộ luật Dân sự 2015. Hoặc trường hợp nếu vợ hoặc chồng lập di chúc hợp pháp và chỉ định người vợ cũ đã ly hôn là người thừa kế tài sản hoặc một phần tài sản của mình, thì người vợ cũ vẫn có quyền hưởng thừa kế theo di chúc theo theo Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015.

2. Trong trường hợp sống ly thân nhưng chưa ly hôn, ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế có áp dụng không?

Theo quy định tại khoản 14 Điều 3, khoản 1 Điều 57, Điều 65 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quan hệ hôn nhân sẽ chấm dứt trong các trường hợp sau:

Bản án, quyết định ly hôn có hiệu lực pháp luật của Tòa án
Thời điểm vợ hoặc chồng chết
Tòa án tuyên bố vợ hoặc chồng đã chết. Đối với trường hợp này, thời điểm hôn nhân chấm dứt được xác định theo ngày chết được ghi trong bản án, quyết định của Tòa án

Như vậy, ly thân không thuộc vào các trường hợp làm chấm dứt quan hệ vợ chồng. Vì vậy, khi ly thân, vợ chồng vẫn còn quyền và nghĩa vụ đối với nhau theo quy định pháp luật hôn nhân gia đình và các văn bản pháp luật liên quan.

Đồng thời trường hợp vợ, chồng xin ly hôn mà chưa được hoặc đã được Tòa án cho ly hôn bằng bản án hoặc quyết định chưa có hiệu lực pháp luật, nếu một người chết thì người còn sống vẫn được thừa kế di sản theo khoản 2 Điều 655 Bộ luật Dân sự 2015.

Từ các quy định nêu trên cho thấy, ly thân không thuộc vào đối tượng không được hưởng quyền di sản. Trường hợp ly thân mà vẫn chưa làm thủ tục ly hôn hoặc đang xin ly hôn mà chưa được hoặc đã được Tòa án cho ly hôn bằng bản án hoặc quyết định chưa có hiệu lực pháp luật thì nếu vợ (chồng) chết trong thời điểm này thì người còn sống vẫn được hưởng thừa kế di sản của vợ (chồng).

3. Ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế của con sinh sau khi ly hôn ra sao?

Trong Bộ luật Dân sự 2015 có 02 hình thức hưởng thừa kế bao gồm: Thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật.

Trường hợp có di chúc: Căn cứ theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015 di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.

Nếu như con theo cha hoặc mẹ sau ly hôn mà trong di chúc của cha hoặc mẹ trước khi chết có để lại tài sản thừa kế cho con thì con vẫn được hưởng thừa kế.

Trường hợp không có di chúc: Căn cứ theo Điều 649 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định. Đồng thời căn cứ vào khoản 1 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, trường hợp cha hoặc mẹ chết không có di chúc thì việc hưởng thừa kế của con sẽ được thực hiện theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định.

Căn cứ theo khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Việc con theo cha hoặc mẹ sau ly hôn không làm ảnh hưởng đến quyền thừa kế của con theo pháp luật đối với tài sản của cha hoặc mẹ.

4. Ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế khi có yếu tố nước ngoài (hôn nhân và tài sản ở nhiều quốc gia) áp dụng ra sao?

Theo quy định tại Điều 664 và Điều 680 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài là:

Pháp luật áp dụng được xác định theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc luật Việt Nam.
Trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc luật Việt Nam có quy định các bên có quyền lựa chọn thì pháp luật áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài được xác định theo lựa chọn của các bên.
Pháp luật áp dụng là pháp luật của nước có mối liên hệ gắn bó nhất với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài đó.

Và thừa kế được xác định theo pháp luật của nước mà người để lại di sản thừa kế có quốc tịch ngay trước khi chết.

Như vậy, khi ly hôn có yếu tố nước ngoài thì quyền thừa kế được xác định theo pháp luật của nước mà người để lại di sản thừa kế có quốc tịch ngay trước khi chết.

5. Nếu một bên mất trong khi tòa đang giải quyết, ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế của bên còn sống ra sao?

Căn cứ Điều 655 Bộ luật Dân sự 2015 quy định trường hợp vợ, chồng xin ly hôn mà chưa được hoặc đã được Tòa án cho ly hôn bằng bản án hoặc quyết định chưa có hiệu lực pháp luật, nếu một người chết thì người còn sống vẫn được thừa kế di sản.

V. Bạn đang tìm một luật sư uy tín để giải quyết các vấn đề liên quan đến ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế

Trên đây là thông tin giải đáp vướng mắc về ly hôn ảnh hưởng đến quyền thừa kế mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.