Mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn theo quy định pháp luật mới nhất

Mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn là văn bản ghi nhận sự thống nhất của các bên về việc chấm dứt hợp đồng trước thời điểm đã thỏa thuận ban đầu. Để bảo đảm giá trị pháp lý và hạn chế tranh chấp, việc lập thỏa thuận cần tuân thủ quy định của pháp luật dân sự và thương mại về điều kiện có hiệu lực, quyền và nghĩa vụ của các bên, xử lý công nợ, tài sản cũng như các nghĩa vụ còn tồn tại. Bài viết dưới đây sẽ phân tích các quy định pháp luật và những lưu ý quan trọng khi áp dụng mẫu thỏa thuận này.

I. Giới thiệu các vấn đề liên quan đến mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn

Trong quá trình thực hiện hợp đồng, không phải mọi giao dịch đều được duy trì đến hết thời hạn đã thỏa thuận. Khi xuất hiện những thay đổi về nhu cầu kinh doanh, điều kiện thực hiện hoặc các bên không còn mong muốn tiếp tục quan hệ hợp đồng, việc thống nhất chấm dứt hợp đồng trước thời hạn là giải pháp được nhiều cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp lựa chọn để hạn chế tranh chấp.

Để ghi nhận sự thống nhất này, các bên thường sử dụng mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn nhằm xác lập căn cứ pháp lý về thời điểm chấm dứt hợp đồng, quyền và nghĩa vụ còn lại, phương thức thanh toán, xử lý tài sản, công nợ cũng như các vấn đề phát sinh liên quan. Một thỏa thuận được soạn thảo đầy đủ, đúng quy định sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi của các bên, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong quá trình thực hiện hoặc giải quyết tranh chấp về sau.

Tuy nhiên, để mẫu thỏa thuận phát sinh hiệu lực và được pháp luật bảo vệ, các bên cần tuân thủ các quy định của Bộ luật Dân sự 2015, Luật Thương mại 2005 và các văn bản pháp luật có liên quan. Vì vậy, việc tìm hiểu bản chất pháp lý, điều kiện có hiệu lực, trình tự thực hiện cũng như những lưu ý quan trọng khi ký kết mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn là hết sức cần thiết.

II. Tìm hiểu về mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn

Để áp dụng đúng quy định pháp luật, trước hết cần hiểu rõ khái niệm, bản chất pháp lý và phạm vi điều chỉnh của mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn.

1. Khái niệm mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn được hiểu như thế nào theo quy định pháp luật dân sự và thương mại?

Pháp luật hiện hành không đưa ra định nghĩa riêng về mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Tuy nhiên, căn cứ quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Thương mại 2005, có thể hiểu đây là văn bản do các bên cùng thống nhất lập nhằm ghi nhận việc chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trước thời điểm đã thỏa thuận ban đầu, đồng thời xác định rõ quyền, nghĩa vụ còn lại, phương thức thanh toán, xử lý tài sản, công nợ, bồi thường thiệt hại (nếu có) và các vấn đề phát sinh khác.

Về căn cứ pháp lý, khoản 2 Điều 422 Bộ luật Dân sự 2015 quy định hợp đồng chấm dứt theo thỏa thuận của các bên, thể hiện nguyên tắc tôn trọng quyền tự do, tự nguyện cam kết và thỏa thuận trong quan hệ dân sự. Đồng thời, đối với hoạt động thương mại, Điều 3 Luật Thương mại 2005 xác định hoạt động thương mại được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên, còn điểm a khoản 4 Điều 312 Luật Thương mại 2005 cũng ghi nhận một trong các trường hợp chấm dứt hợp đồng là khi xảy ra hành vi vi phạm mà các bên đã thoả thuận là điều kiện để hủy bỏ hợp đồng.

Đây là cơ sở pháp lý để các chủ thể xác lập mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn và làm phát sinh hậu quả pháp lý theo nội dung đã thống nhất.

2. Bản chất pháp lý cốt lõi của việc xác lập mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn là gì?

Về bản chất pháp lý, mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn là sự thỏa thuận thống nhất ý chí của các bên nhằm làm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trước thời điểm đã cam kết, đồng thời xác lập cơ chế xử lý các quyền và nghĩa vụ còn tồn tại sau khi hợp đồng chấm dứt. Đây không phải là hành vi đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng hay hủy bỏ hợp đồng do vi phạm, mà là một giao dịch dân sự mới được các bên tự nguyện xác lập trên cơ sở nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận và thiện chí trong giao kết, thực hiện hợp đồng.

3. Phạm vi điều chỉnh của các điều khoản trong mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn bao gồm những vấn đề gì?

Phạm vi điều chỉnh của mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn tập trung vào việc ghi nhận thời điểm chấm dứt hợp đồng, quyền và nghĩa vụ còn lại của các bên, phương án xử lý tài sản, công nợ, thanh toán và các vấn đề liên quan sau khi hợp đồng kết thúc.

Căn cứ Điều 422 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng có thể chấm dứt theo thỏa thuận của các bên; do đó, nội dung thỏa thuận được xác lập dựa trên sự tự nguyện và thống nhất của các chủ thể. Theo đó, các điều khoản trong thỏa thuận thường bao gồm:

(i) Căn cứ và thời điểm chấm dứt hợp đồng;

(ii) Nghĩa vụ hoàn trả tài sản, thanh toán công nợ;

(iii) Trách nhiệm bồi thường, phạt vi phạm (nếu có);

(iv) Việc tiếp tục duy trì hoặc chấm dứt các nghĩa vụ liên quan như bảo mật, giải quyết tranh chấp;  

(v)  Cam kết thực hiện của các bên sau khi ký kết.

Như vậy, trọng tâm của các điều khoản là xác định rõ hậu quả pháp lý của việc chấm dứt hợp đồng trước thời hạn và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên sau khi quan hệ hợp đồng kết thúc.

4. Ý nghĩa đối với các bên khi chủ động chọn giải pháp ký kết mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn thay vì khởi kiện là gì?

Việc ký kết mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn giúp các bên chủ động giải quyết quan hệ hợp đồng trên cơ sở tự nguyện, thiện chí, hạn chế thời gian, chi phí phát sinh so với việc khởi kiện tại Tòa án. Căn cứ khoản 2, khoản 3 Điều 3 Bộ luật Dân sự 2015, các bên được quyền xác lập, thực hiện, chấm dứt quyền và nghĩa vụ dân sự dựa trên nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận và thiện chí, trung thực.

Thông qua thỏa thuận, các bên có thể tự thống nhất về thời điểm chấm dứt hợp đồng, nghĩa vụ thanh toán, hoàn trả tài sản, xử lý công nợ và trách nhiệm còn lại mà không phải trải qua quá trình tố tụng kéo dài. Đồng thời, giải pháp này còn giúp duy trì quan hệ hợp tác, giảm nguy cơ tranh chấp leo thang và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên theo nội dung đã thống nhất.

III. Các quy định pháp luật có liên quan đến mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn

Để bảo đảm mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn có giá trị pháp lý và được các bên thực hiện đúng cam kết, cần xem xét các quy định pháp luật liên quan đến điều kiện có hiệu lực, trình tự xác lập và xử lý các nghĩa vụ phát sinh sau khi chấm dứt hợp đồng.

1. Điều kiện thực hiện để mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn phát sinh hiệu lực pháp luật ngay sau khi ký kết là gì?

Để mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn có hiệu lực pháp luật sau khi ký kết, các bên cần bảo đảm các điều kiện về chủ thể, sự tự nguyện, nội dung thỏa thuận và hình thức giao kết. Cụ thể, căn cứ Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có hiệu lực khi chủ thể tham gia có năng lực pháp luật, năng lực hành vi dân sự phù hợp; các bên hoàn toàn tự nguyện; mục đích, nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

Bên cạnh đó, căn cứ Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015, thỏa thuận phải được xác lập đúng hình thức theo quy định pháp luật hoặc theo thỏa thuận của các bên. Nội dung cần thể hiện rõ ý chí chấm dứt hợp đồng, thời điểm chấm dứt, phương án xử lý các nghĩa vụ còn lại như thanh toán, hoàn trả tài sản, công nợ và trách nhiệm phát sinh sau khi hợp đồng kết thúc.

2. Thành phần hồ sơ, tài liệu chứng minh nghĩa vụ kèm theo mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn bao gồm những loại giấy tờ nào?

Pháp luật hiện hành không quy định một bộ hồ sơ bắt buộc riêng cho việc ký mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Tuy nhiên, để làm căn cứ xác định quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên, thông thường cần chuẩn bị các tài liệu liên quan đến quá trình giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng. Căn cứ Điều 3 và Điều 422 Bộ luật Dân sự 2015, các bên được quyền tự do, tự nguyện thỏa thuận về việc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự trên cơ sở bảo đảm tính hợp pháp của giao dịch.

Các tài liệu thường bao gồm:

(i) Hợp đồng ban đầu và các phụ lục, văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có);

(ii) Văn bản đối chiếu, xác nhận công nợ, chứng từ thanh toán;

(iii) Biên bản bàn giao tài sản, hàng hóa, hồ sơ, kết quả công việc;

(iv) Tài liệu chứng minh việc thực hiện hoặc chưa thực hiện nghĩa vụ của các bên;

(v) Giấy tờ chứng minh tư cách, thẩm quyền ký kết của người đại diện.

Trọng tâm của việc chuẩn bị hồ sơ là chứng minh căn cứ xác lập hợp đồng, tình trạng thực hiện nghĩa vụ và phương án xử lý các quyền, nghĩa vụ còn lại sau khi chấm dứt, giúp hạn chế tranh chấp phát sinh khi các bên thực hiện thỏa thuận.

3. Trình tự thực hiện các bước từ đàm phán, thông báo đến ký kết chính thức mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn diễn ra như thế nào?

Pháp luật hiện hành không quy định một trình tự bắt buộc riêng đối với việc lập mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, mà các bên có thể chủ động thống nhất cách thức thực hiện trên cơ sở nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận tại Điều 3 Bộ luật Dân sự 2015. Trên thực tế, quá trình này thường gồm các bước cơ bản sau:

• Bước 1: Đánh giá hợp đồng và xác định nhu cầu chấm dứt trước thời hạn: Các bên rà soát nội dung hợp đồng, quyền và nghĩa vụ đã thực hiện, các khoản công nợ, tài sản, nghĩa vụ còn tồn tại để làm cơ sở trao đổi phương án chấm dứt.
• Bước 2: Đàm phán, thống nhất nội dung chấm dứt hợp đồng: Các bên trao đổi về lý do chấm dứt, thời điểm chấm dứt, trách nhiệm thanh toán, hoàn trả tài sản, xử lý nghĩa vụ chưa hoàn thành và các vấn đề liên quan khác.
• Bước 3: Thông báo và xác nhận ý chí chấm dứt: Bên có nhu cầu chấm dứt gửi thông báo hoặc đề nghị đến bên còn lại; việc trao đổi nên được thực hiện bằng văn bản để có căn cứ chứng minh quá trình thỏa thuận và sự đồng ý của các bên.
• Bước 4: Soạn thảo và ký kết mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn: Sau khi thống nhất nội dung, các bên tiến hành ký văn bản thỏa thuận, trong đó ghi nhận rõ thời điểm chấm dứt, quyền và nghĩa vụ còn lại, trách nhiệm thực hiện sau khi hợp đồng kết thúc.
• Bước 5: Thực hiện các nghĩa vụ sau khi ký kết: Các bên tiến hành thanh toán, bàn giao tài sản, hoàn tất nghĩa vụ còn tồn đọng và lưu giữ hồ sơ, tài liệu liên quan để làm căn cứ pháp lý khi cần thiết.

Do đó, các bên cần rà soát hợp đồng, đối chiếu nghĩa vụ đã thực hiện, thống nhất nội dung thỏa thuận, ký kết văn bản chấm dứt và tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ sau chấm dứt (nếu có) để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

IV. Các thắc mắc thường gặp liên quan đến mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn

Trong quá trình lập và thực hiện mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, các bên thường phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến nghĩa vụ thanh toán, xử lý tài sản, trách nhiệm sau khi chấm dứt và hướng giải quyết khi một bên không hợp tác.

1. Quy định pháp luật về thời hạn hoàn trả tài sản và đối chiếu công nợ gắn liền với thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn ra sao?

Pháp luật không quy định thời hạn cụ thể về hoàn trả tài sản, đối chiếu công nợ khi lập thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn mà do các bên tự thỏa thuận. Căn cứ khoản 2 Điều 422 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng có thể chấm dứt theo thỏa thuận của các bên, trong đó các bên được quyền xác định phương án xử lý tài sản, thanh toán và nghĩa vụ còn lại.

Đối với việc hoàn trả tài sản, các bên cần ghi nhận rõ thời điểm, địa điểm, tình trạng tài sản và trách nhiệm của bên có nghĩa vụ hoàn trả. Trường hợp tài sản là tài sản thuê, Điều 482 Bộ luật Dân sự 2015 quy định bên thuê phải trả lại tài sản trong tình trạng như khi nhận, trừ hao mòn tự nhiên hoặc theo thỏa thuận; nếu làm giảm giá trị tài sản thì có thể phải bồi thường thiệt hại.

Về đối chiếu công nợ, các bên thường lập biên bản xác nhận số tiền đã thanh toán, khoản còn phải trả, thời hạn hoàn thành nghĩa vụ và phương thức thanh toán trước hoặc sau thời điểm hợp đồng chấm dứt. Nội dung này nhằm làm rõ hậu quả pháp lý của việc chấm dứt hợp đồng và hạn chế tranh chấp phát sinh về sau.

Vì vậy, thời hạn hoàn trả tài sản và đối chiếu công nợ trong thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn do các bên thống nhất, nhưng cần ghi nhận cụ thể để bảo đảm căn cứ thực hiện và giải quyết tranh chấp khi cần thiết.

2. Biện pháp chế tài xử lý nào sẽ được áp dụng nếu một bên không thực hiện đúng nghĩa vụ thanh toán ghi trong mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn?

Trường hợp một bên không thực hiện đúng nghĩa vụ thanh toán theo mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, bên vi phạm có thể phải chịu các chế tài như phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và trả lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ.

Căn cứ khoản 3 Điều 418 Bộ luật Dân sự 2015, các bên có thể thỏa thuận bên vi phạm chỉ chịu phạt vi phạm mà không phải bồi thường thiệt hại hoặc vừa chịu phạt vi phạm vừa phải bồi thường thiệt hại. Trường hợp không có thỏa thuận về việc áp dụng đồng thời thì bên vi phạm chỉ phải chịu phạt vi phạm theo thỏa thuận.

Bên cạnh đó, theo Điều 360 Bộ luật Dân sự 2015, nếu việc vi phạm nghĩa vụ thanh toán gây ra thiệt hại thì bên có nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác. Ngoài ra, trường hợp chậm thanh toán, bên vi phạm còn có thể phải trả lãi đối với khoản tiền chậm trả theo Điều 357 Bộ luật Dân sự 2015.

Các bên có quyền thỏa thuận chế tài trong văn bản chấm dứt hợp đồng trước thời hạn; khi vi phạm nghĩa vụ thanh toán, bên vi phạm có thể phải chịu phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và lãi chậm trả theo quy định pháp luật và nội dung đã cam kết.

3. Hệ quả pháp lý khác đối với các hợp đồng phụ, hợp đồng liên kết sau khi mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn có hiệu lực là gì?

Khi mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn có hiệu lực, các bên cần xem xét việc tiếp tục thực hiện hoặc chấm dứt các hợp đồng phụ, hợp đồng liên kết dựa trên tính chất phụ thuộc giữa các giao dịch. Căn cứ Điều 406 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng phụ là hợp đồng có hiệu lực phụ thuộc vào hợp đồng chính. Do đó, việc xử lý hợp đồng phụ cần được xác định rõ trong thỏa thuận chấm dứt.

Trường hợp hợp đồng phụ là cơ sở để thực hiện hợp đồng chính hoặc được xác định là một phần không thể tách rời, các bên cần thỏa thuận về việc tiếp tục duy trì, thay thế hoặc chấm dứt hợp đồng này. Theo khoản 2 và khoản 3 Điều 407 Bộ luật Dân sự 2015, sự vô hiệu của hợp đồng chính có thể làm chấm dứt hợp đồng phụ, trong khi hợp đồng phụ vô hiệu không làm chấm dứt hợp đồng chính, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Pháp luật quy định như thế nào về việc xử lý phần nghĩa vụ đã thực hiện xong trước khi các bên ký mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn?

Đối với phần nghĩa vụ đã được thực hiện trước khi ký mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, các bên vẫn phải ghi nhận, đối chiếu và giải quyết đầy đủ các quyền, nghĩa vụ đã phát sinh. Việc chấm dứt hợp đồng theo thỏa thuận không làm mất đi các nghĩa vụ đã hoàn thành hoặc các nghĩa vụ còn tồn tại liên quan đến thanh toán, bàn giao, bảo hành, bồi thường (nếu có).

Căn cứ khoản 1 Điều 422 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng chấm dứt trong trường hợp đã được hoàn thành; đồng thời khoản 2 Điều 422 Bộ luật Dân sự 2015 cũng ghi nhận trường hợp chấm dứt theo thỏa thuận của các bên. Do đó, khi lập thỏa thuận chấm dứt trước thời hạn, các bên cần xác định rõ phần nghĩa vụ đã thực hiện, nghĩa vụ chưa hoàn thành và phương án xử lý các khoản còn tồn đọng.

Theo đó, các nghĩa vụ đã thực hiện trước thời điểm chấm dứt hợp đồng vẫn được công nhận; các bên cần lập biên bản xác nhận, đối chiếu công nợ và thống nhất trách nhiệm còn lại để tránh tranh chấp phát sinh sau khi hợp đồng kết thúc.

5. Nếu đối tác cố tình né tránh, không chịu hợp tác ký vào mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, bên còn lại cần xử lý như thế nào?

Trên thực tế, khi đối tác không thiện chí ký mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, bên còn lại nên ưu tiên phương án trao đổi, đàm phán và ghi nhận bằng văn bản về đề xuất chấm dứt, đồng thời rà soát lại các điều khoản trong hợp đồng ban đầu để xác định quyền chấm dứt, nghĩa vụ thông báo và phương án xử lý phù hợp.

Trường hợp các bên không thể đạt được thỏa thuận, cần xem xét liệu có căn cứ để đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng theo Điều 428 Bộ luật Dân sự 2015 hoặc áp dụng các quyền, chế tài khác do vi phạm hợp đồng hay không. Việc chấm dứt cần được thực hiện đúng điều kiện, trình tự và có thông báo hợp lệ để tránh phát sinh tranh chấp về sau.

V. Bạn đang tìm một chuyên gia pháp lý uy tín để hỗ trợ vấn đề liên quan đến mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn?

Trong quá trình soạn thảo và ký kết mẫu thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, việc xác định đúng căn cứ pháp lý, phạm vi nghĩa vụ còn lại và phương án xử lý quyền lợi giữa các bên là yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro tranh chấp.

NPLaw với đội ngũ chuyên gia pháp lý có kinh nghiệm trong lĩnh vực hợp đồng sẽ hỗ trợ khách hàng rà soát điều khoản hợp đồng, tư vấn điều kiện chấm dứt, soạn thảo thỏa thuận phù hợp, đánh giá rủi ro và đưa ra phương án xử lý khi một bên không hợp tác hoặc vi phạm nghĩa vụ sau chấm dứt. Qua đó, doanh nghiệp và cá nhân có thể bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp và đảm bảo quá trình chấm dứt hợp đồng được thực hiện đúng quy định pháp luật.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.