Người thân xin chuyển trại giam được không?

Người thân xin chuyển trại giam là trường hợp được nhiều người quan tâm hiện nay. Bài viết dưới đây, sẽ nêu các quy định pháp luật về người thân xin chuyển trại giam và giải đáp một số thắc mắc liên quan nhằm giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

I. Những bất cập lớn nhất trong thực tiễn liên quan đến việc người thân xin chuyển trại giam

Việc người thân xin chuyển trại giam cho phạm nhân trên thực tế gặp nhiều vướng mắc lớn do pháp luật không ghi nhận quyền được chuyển nơi chấp hành án theo nguyện vọng cá nhân. Mọi quyết định điều chuyển đều do cơ quan chức năng thuộc quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Một trong những khó khăn lớn nhất là thiếu thông tin pháp lý rõ ràng, khiến nhiều gia đình không biết bắt đầu từ đâu, nộp đơn cho cơ quan nào hoặc cần chuẩn bị những giấy tờ gì. Điều này dẫn đến việc hồ sơ không đầy đủ hoặc sai quy trình, làm kéo dài thời gian xử lý.

II. Khái niệm về người thân xin chuyển trại giam

Để hiểu rõ hơn các quy định pháp luật về  người thân xin chuyển trại giam. Hãy cùng NPLaw tìm hiểu qua nội dung bài viết dưới đây.

1. Người thân xin chuyển trại giam là gì?

- Theo khoản 5 Điều 2 Luật thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú 2025 (có hiệu lực 1/7/2026), cơ sở giam giữ bao gồm trại tạm giam; phân trại tạm giam thuộc trại tạm giam; nhà tạm giữ; buồng tạm giữ của Đồn Biên phòng, Biên phòng cửa khẩu cảng, Vùng Cảnh sát biển, Công an đặc khu.

- Theo khoản 4 Điều 3 Luật thi hành án hình sự 2025 (có hiệu lực 1/7/2026), cơ sở giam giữ phạm nhân là nơi tổ chức quản lý, giam giữ và giáo dục cải tạo phạm nhân, bao gồm trại giam, trại tạm giam.

- Theo khoản 3 Điều 3 Luật thi hành án hình sự 2025 quy định người thân thích của người chấp hành án (sau đây gọi là người thân thích) bao gồm vợ, chồng, bố đẻ, mẹ đẻ, bố chồng, mẹ chồng, bố vợ, mẹ vợ, bố nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi, con dâu, con rể; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột; cụ nội, cụ ngoại, bác ruột, chú ruột, cậu ruột, dì ruột, cô ruột, cháu ruột, chắt ruột của họ.

Theo đó, người thân xin chuyển trại giam là việc người thân thích thay mặt hoặc hỗ trợ phạm nhân làm đơn xin cơ quan có thẩm quyền xem xét chuyển phạm nhân từ trại giam này sang trại giam khác.

2. Phân biệt giữa đề nghị của người thân và quyết định của cơ quan có thẩm quyền về chuyển trại giam?

- Theo khoản 3 Điều 9, 10 Luật thi hành án hình sự 2025, cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Công an và Bộ Quốc phòng có quyền quyết định đưa người chấp hành án phạt tù đến nơi chấp hành án; quyết định điều chuyển người chấp hành án phạt tù giữa các cơ sở giam giữ phạm nhân.

- Tại khoản 1 Điều 19 Luật thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú 2025 cũng quy định việc điều chuyển người bị tạm giữ, người bị tạm giam giữa các cơ sở giam giữ do Thủ trưởng cơ quan quản lý tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú quyết định sau khi thống nhất với Thủ trưởng cơ quan đang thụ lý vụ án và thông báo cho Viện kiểm sát có thẩm quyền biết. Việc điều chuyển được thực hiện trong thời hạn tạm giữ, tạm giam nhưng không quá 07 ngày kể từ khi có quyết định điều chuyển.

- Dựa theo các căn cứ pháp lý trên, sự khác biệt giữa đề nghị của người thân và quyết định của cơ quan có thẩm quyền về chuyển trại giam như sau:

- Bản chất:

• Đề nghị của người thân về chuyển trại giam: Là nguyện vọng đơn phương mang tính chất cá nhân của gia đình, người thân người đang chấp hành án.
• Quyết định của cơ quan có thẩm quyền về chuyển trại giam: Là văn bản pháp lý do cơ quan, người có thẩm quyền ban hành nhằm di lý người đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc phạm nhân từ cơ sở giam giữ này sang một cơ sở giam giữ khác để phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử hoặc thi hành án. 

- Giá trị pháp lý:

• Đề nghị của người thân về chuyển trại giam: Không có tính bắt buộc, trại giam không bắt buộc phải thực hiện theo mong muốn của gia đình.
• Quyết định của cơ quan có thẩm quyền về chuyển trại giam: Có hiệu lực thi hành kể từ ngày người có thẩm quyền ký hoặc từ thời điểm được ghi cụ thể trong quyết định.

- Căn cứ áp dụng:

• Đề nghị của người thân về chuyển trại giam: Thường dựa trên hoàn cảnh gia đình, điều kiện đi lại thăm gặp khó khăn của thân nhân.
• Quyết định của cơ quan có thẩm quyền về chuyển trại giam: Dựa trên quy định của pháp luật, xuất phát từ yêu cầu quản lý nhà nước và nghiệp vụ giam giữ như trại giam quá tải hoặc giải thể, yêu cầu điều tra, truy tố, xét xử vụ án khác có liên quan đến phạm nhân, phạm nhân vi phạm kỷ luật nghiêm trọng cần cách ly, thay đổi môi trường giam giữ hoặc phục vụ công tác an ninh, an toàn tại cơ sở giam giữ.

Như vậy, đề nghị của người thân hay người thân xin chuyển trại giam và quyết định của cơ quan có thẩm quyền về chuyển trại giam có sự khác biệt theo phân tích trên.

3. Bản chất pháp lý của việc xin chuyển trại từ phía người thân

Theo khoản 3 Điều 9, 10 Luật thi hành án hình sự 2025 và khoản 1 Điều 19 Luật thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú 2025 có thể thấy pháp luật hiện hành chưa quy định về việc đưa phạm nhân đến nơi chấp hành án theo mong muốn nguyện vọng của gia đình phạm nhân. Việc điều chuyển thuộc thẩm quyền tuyệt đối của cơ quan có thẩm quyền theo quy định và chỉ được thực hiện dựa trên yêu cầu nghiệp vụ hoặc các trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định.

Do đó, bản chất pháp lý của việc người thân xin chuyển trại giam không phải là một quyền tự quyết mà chỉ là một hình thức kiến nghị, đề xuất đến cơ quan có thẩm quyền để xin hỗ trợ chuyển trại giam dựa trên hoàn cảnh gia đình, điều kiện đi lại khó khăn hoặc nguyên nhân khác của người thân phạm nhân.

III. Quy định của pháp luật liên quan đến người thân xin chuyển trại giam

Tìm hiểu các quy định về người thân xin chuyển trại giam là nhu cầu và mong muốn của nhiều chủ thể. Hiểu được điều này, NPLaw đưa ra các quy định về người thân xin chuyển trại giam theo quy định mới nhất hiện nay.

1. Trong những trường hợp nào người thân có thể đề nghị chuyển trại giam cho phạm nhân?

Về bản chất, chuyển trại giam không phải là quyền tuyệt đối của phạm nhân, mà là một chế độ được xem xét trong những trường hợp cụ thể. Phạm nhân có quyền đề nghị, nhưng không có quyền yêu cầu bắt buộc cơ quan chức năng phải chấp thuận. Các trường hợp được xem xét chuyển trại gồm:

• Phạm nhân có công với đất nước hoặc có lập công lớn trong quá trình chấp hành án (ví dụ: giúp lực lượng Công an phá án, bảo vệ an toàn trại giam).
• Phạm nhân mắc bệnh nặng được cơ quan y tế cấp tỉnh trở lên kết luận trong hồ sơ bệnh án, cần thiết phải chuyển trại giam để gia đình thuận tiện chăm sóc.
• Các lý do cá nhân chính đáng khác nhằm tạo điều kiện cho gia đình thăm gặp và hỗ trợ cải tạo.
• Ngoài ra, việc chuyển trại đối với phạm nhân nước ngoài cũng có thể được xem xét dựa trên yếu tố ngoại giao, lãnh sự hoặc điều kiện quản lý phù hợp (ví dụ: chuyển đến cơ sở có điều kiện đảm bảo về ngôn ngữ, liên lạc lãnh sự). 

Có thể thấy, người thân có thể đề nghị chuyển trại giam cho phạm nhân trong các trường hợp trên.

2. Cơ quan quản lý trại giam có nghĩa vụ phản hồi đề nghị chuyển trại giam của người thân không?

- Theo điểm b khoản 1 Điều 13 Luật thi hành án hình sự 2025, trại giam có nhiệm vụ thông báo cho gia đình của phạm nhân về việc tiếp nhận phạm nhân và tình hình chấp hành án của người đó.

- Theo điểm a khoản 1 Điều 28 Luật tiếp công dân 2013 có quy định trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày tiếp nhận nội dung khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh, người tiếp công dân có trách nhiệm trả lời trực tiếp hoặc thông báo bằng văn bản đến người đã đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh về nội dung khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh đã được thụ lý để giải quyết.

Có thể thấy, việc người thân xin chuyển trại giam không được pháp luật quy định cụ thể và việc điều chuyển trại giam thuộc thẩm quyền quyết định của cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, cơ quan quản lý trại giam vẫn có nghĩa vụ và trách nhiệm trong việc tiếp công dân, cụ thể là phản hồi đề nghị chuyển trại giam của người thân. 

3. Thời hạn giải quyết đề nghị chuyển trại giam theo yêu cầu của người thân là bao lâu?

Theo Điều 21 Luật thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú 2025 quy định cơ sở giam giữ có trách nhiệm chuyển giao người bị tạm giữ, người bị tạm giam trong các trường hợp sau đây:

• Khi có quyết định của cơ quan quản lý tạm giữ, tạm giam điều chuyển người bị tạm giữ, người bị tạm giam đến cơ sở giam giữ khác;
• Khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền đưa người bị kết án phạt tù đến nơi chấp hành án;
• Khi có quyết định của Hội đồng thi hành án tử hình đưa người bị kết án tử hình đi thi hành án tử hình;
• Khi có yêu cầu bằng văn bản của cơ quan đã ra quyết định truy nã hoặc Cơ quan điều tra có thẩm quyền chuyển người bị bắt theo quyết định truy nã đến cơ sở giam giữ khác;
• Khi có quyết định dẫn độ của cơ quan có thẩm quyền.

Do đó, pháp luật hiện hành không quy định thời hạn cố định cho việc giải quyết đơn đề nghị chuyển trại giam theo yêu cầu của người thân. Việc chuyển trại giam không phải là quyền đương nhiên của phạm nhân, mà phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định của cơ quan có thẩm quyền dựa trên yêu cầu giam giữ và quản lý.

4. Việc chuyển trại giam có phụ thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất của trại giam không?

- Theo điểm b Điều 6 Nghị định 118/2024/NĐ-CP quy định phân trại giam thuộc trại giam có nhiệm vụ tổ chức quản lý, giam giữ, giáo dục cải tạo phạm nhân theo đúng đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Phân trại giam gồm khu giam giữ, nhà giam và các công trình phục vụ. Trong đó, nhà giam gồm:

• Nhà giam chung: Mỗi buồng giam giam giữ không quá 80 phạm nhân;
• Nhà giam riêng: Mỗi buồng giam giam giữ không quá 08 phạm nhân;
• Nhà kỷ luật: Mỗi buồng giam giam giữ không quá 02 phạm nhân bị kỷ luật.

- Theo khoản 4 Điều 45 Luật thi hành án hình sự năm 2025 quy định phạm nhân được ở theo buồng giam tập thể, trừ phạm nhân đang bị giam riêng theo quy định tại các điểm c, d, đ, e khoản 2 và khoản 3 Điều 26 của Luật này. Chỗ nằm tối thiểu của mỗi phạm nhân là 02 m2. Đối với phạm nhân có con dưới 36 tháng tuổi ở cùng thì được bố trí chỗ nằm tối thiểu là 03 m2.

- Theo khoản 1 Điều 23 Luật thi hành án hình sự năm 2025 quy định phạm nhân có các quyền sau đây:

• Được bảo hộ tính mạng, sức khỏe, tài sản, tôn trọng danh dự, nhân phẩm; được phổ biến quyền và nghĩa vụ của mình, nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân;
• Được bảo đảm chế độ ăn, ở, mặc, đồ dùng sinh hoạt cá nhân, chăm sóc y tế theo quy định; gửi, nhận thư, nhận tiền, đồ vật theo quy định; đọc sách, báo, nghe đài, xem truyền hình phù hợp với điều kiện của nơi chấp hành án;
• Được tham gia hoạt động thể dục, thể thao, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ; 
• Được lao động, học tập, học nghề;
• Được gặp, liên lạc với người thân thích, đại diện cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân; đối với phạm nhân là người nước ngoài được thăm gặp, tiếp xúc lãnh sự;
• Được sử dụng kinh sách, bày tỏ niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo theo quy định của pháp luật.

Tóm lại, việc người thân xin chuyển trại giam có phụ thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất của trại giam, nếu trại giam không đảm bảo đủ điều kiện cơ sở vật chất cũng như sức chứa theo đúng quy định thì cơ quan quản lý có thẩm quyền phải đề xuất để chuyển trại.

IV. Giải đáp các vấn đề thắc mắc thường gặp liên quan đến người thân xin chuyển trại giam

Để hiểu rõ hơn các quy định về người thân xin chuyển trại giam, sau đây là một số câu hỏi và giải đáp thắc mắc về vấn đề này.

1. Trong trường hợp đặc biệt, người ngoài gia đình có thể thay mặt xin chuyển trại không?

- Theo khoản 3 Điều 9, 10 và khoản 1 Điều 17 Luật thi hành án hình sự năm 2025, việc chuyển trại giam đối với phạm nhân không phải là quyền đương nhiên mà được thực hiện trên cơ sở quyết định của cơ quan có thẩm quyền (thường là Cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Công an).

- Theo điểm g khoản 1 Điều 23 Luật thi hành án hình sự năm 2025 quy định phạm nhân có các quyền được tự mình hoặc thông qua người đại diện để thực hiện giao dịch dân sự theo quy định của pháp luật.

Vậy, pháp luật hiện hành không có quy định về vấn đề người ngoài gia đình có được thay mặt thân nhân hoặc phạm nhân xin chuyển trại giam trong trường hợp đặc biệt hay không. Tuy nhiên, phạm nhân vẫn có quyền thông qua người đại diện theo ủy quyền hợp pháp để nhờ họ làm đơn đề nghị xin chuyển trại đến cơ quan có thẩm quyền.

2. Người thân có thể trực tiếp gặp cán bộ trại giam để trình bày nguyện vọng muốn chuyển trại giam không?

Theo điểm b khoản 1 Điều 13 Luật thi hành án hình sự năm 2025 quy định trại giam có nhiệm vụ thông báo cho gia đình của phạm nhân về việc tiếp nhận phạm nhân và tình hình chấp hành án của người đó.

Theo đó, người thân có thể trực tiếp gặp cán bộ phụ trách tiếp dân tại phòng tiếp công dân của trại giam hoặc Giám thị trại giam trong các buổi tiếp dân định kỳ để trình bày nguyện vọng. Tuy nhiên, việc gặp trực tiếp chỉ mang tính chất trao đổi thông tin, phản ánh hoàn cảnh và nhận hướng dẫn chứ không thể thay thế cho quy trình nộp hồ sơ bằng văn bản đề nghị chuyển trại giam.

3. Trường hợp phạm nhân đang trong quá trình xét giảm án thì có được xin chuyển trại không?

Về nguyên tắc, pháp luật hiện hành chưa có quy định cho phép người thân xin chuyển trại giam hay xin chuyển nơi chấp hành án theo ý muốn, nên cũng không có quy định về thời điểm được xin chuyển trại. Tuy nhiên, trong giai đoạn đang làm hồ sơ xét giảm án phạt tù, việc điều chuyển trại giam có thể bị hạn chế vì những lý do thực tế sau: 

• Làm gián đoạn quá trình đánh giá thi đua: Hồ sơ xét giảm án dựa vào kết quả xếp loại chấp hành án liên tục tại trại giam hiện tại. Việc di chuyển sang môi trường mới sẽ làm xáo trộn việc theo dõi và tổng hợp hồ sơ.
• Tránh thất lạc và chậm trễ thủ tục: Các cơ quan ban ngành đang phối hợp thụ lý hồ sơ giảm án. Nếu điều chuyển phạm nhân đi nơi khác, hồ sơ gốc phải làm thủ tục bàn giao, dễ dẫn đến việc chậm trễ hoặc mất cơ hội giảm án của phạm nhân trong đợt đó.
• Chính sách quản lý: Cơ quan quản lý thường giữ nguyên vị trí giam giữ của phạm nhân trong giai đoạn chuẩn bị xét giảm án hoặc sắp chấp hành xong án phạt để ổn định thủ tục hành chính.

Do đó, pháp luật hiện hành không có quy định cho trường hợp phạm nhân đang trong quá trình xét giảm án thì có được xin chuyển trại không mà căn cứ vào điều kiện thực tế và quyền quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

4. Nếu phạm nhân không đồng ý chuyển trại thì đề nghị của người thân có được xem xét không?

Việc người thân xin chuyển trại giam cho phạm nhân vẫn được các cơ quan chức năng tiếp nhận và xem xét, tuy nhiên, thông thường, cơ quan có thẩm quyền chỉ xem xét việc chuyển trại giam theo nguyện vọng khi có sự đồng thuận từ cả hai phía (người thân nộp đơn và phạm nhân đồng ý bằng văn bản).

Vậy, thân nhân có thể làm đơn nêu rõ lý do chính đáng đề nghị xin chuyển trại. Cơ quan thẩm quyền sẽ dựa vào yêu cầu quản lý, tình trạng cải tạo của phạm nhân và có thể là nguyện vọng của phạm nhân để đưa ra quyết định cuối cùng.

5. Việc xin chuyển trại có bị hạn chế theo thời gian chấp hành án còn lại của phạm nhân không?

Theo khoản 1 Điều 17 Luật thi hành án hình sự năm 2025 có quy định đối với người bị kết án phạt tù đang bị tạm giam mà có thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại dưới 03 tháng kể từ ngày nhận được quyết định thi hành án thì chấp hành án tại cơ sở giam giữ đang giam giữ họ.

Kết luận lại, việc người thân xin chuyển trại giam có bị hạn chế theo thời gian chấp hành án còn lại của phạm nhân, theo quy định của pháp luật thi hành án, nếu thời gian chấp hành án phạt tù còn lại dưới 3 tháng, phạm nhân sẽ không thực hiện việc chuyển trại giam. Việc giới hạn thời gian này nhằm ổn định quá trình quản lý, giáo dục và chuẩn bị các thủ tục tái hòa nhập cộng đồng cho phạm nhân trước khi mãn hạn.

V. Tại sao nên tìm luật sư tư vấn ở NPLaw khi có vấn đề về người thân xin chuyển trại giam?

Trên đây là thông tin giải đáp vướng mắc về người thân xin chuyển trại giam mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.