Nguy hiểm tiềm ẩn khi nghiệm thu công trình không đúng quy trình

Nghiệm thu là chốt chặn cuối cùng để kiểm soát chất lượng trước khi đưa dự án vào vận hành. Tuy nhiên, nghiệm thu công trình không đúng quy trình đang trở thành một "quả bom nổ chậm", không chỉ đe dọa trực tiếp đến an toàn tính mạng, tài sản mà còn đẩy các bên liên quan vào những rắc rối pháp lý nghiêm trọng. Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ các hệ lụy, chế tài xử lý và trách nhiệm của chủ đầu tư cũng như nhà thầu khi bỏ qua hoặc thực hiện sai các bước nghiệm thu theo quy định pháp luật.

I. Thực trạng liên quan đến nghiệm thu công trình không đúng quy trình

Nghiệm thu công trình không đúng quy trình là một thực trạng đáng báo động, gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội và chủ đầu tư. Phần này sẽ làm rõ vấn đề này.

Trong ngành xây dựng Việt Nam, việc nghiệm thu công trình là một khâu cực kỳ quan trọng, quyết định chất lượng và sự an toàn của công trình khi đưa vào sử dụng. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít dự án, từ nhỏ đến lớn, lại đối mặt với tình trạng nghiệm thu không đúng quy trình. Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan, từ áp lực tiến độ, cắt giảm chi phí đến sự thiếu trách nhiệm của các bên liên quan.

Ví dụ điển hình là các vụ sập giàn giáo, nứt tường, lún móng, hay thấm dột xảy ra sau khi công trình đã hoàn thành và đi vào hoạt động. Những sự cố này không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người. Điều đáng nói là nhiều trường hợp, nguyên nhân sâu xa lại bắt nguồn từ quy trình nghiệm thu thiếu chặt chẽ, bỏ qua các bước kiểm tra quan trọng hoặc thông đồng giữa các bên để "hợp thức hóa" những hạng mục chưa đạt yêu cầu. 

Hệ quả là công trình đưa vào sử dụng tiềm ẩn rủi ro, gây mất niềm tin của người dân và ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của ngành xây dựng.

II. Khái niệm về nghiệm thu công trình không đúng quy trình

NPLaw sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của nghiệm thu công trình không đúng quy trình để nhận diện và phòng tránh.

1. Nghiệm thu công trình không đúng quy trình

Nghiệm thu công trình có thể hiểu là hoạt động kiểm tra, đánh giá chất lượng công trình xây dựng hoặc hạng mục công trình, công việc xây dựng đã hoàn thành, nhằm xác định sự phù hợp với thiết kế được duyệt, tiêu chuẩn áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật và các yêu cầu của hợp đồng xây dựng.

Theo đó, nghiệm thu công trình không đúng quy trình là việc một hoặc nhiều khâu trong quá trình nghiệm thu không được thực hiện theo đúng các bước, thủ tục, yêu cầu về hồ sơ, thành phần tham gia, và nội dung kiểm tra được quy định bởi pháp luật về xây dựng và hợp đồng. Điều này bao gồm các hành vi như: bỏ qua các bước kiểm tra chất lượng, thiếu biên bản nghiệm thu, không có đầy đủ chữ ký của các bên, hoặc nghiệm thu khi công trình chưa hoàn thành hoặc chưa đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.

Tóm lại, nghiệm thu không đúng quy trình là một sự sai lệch nghiêm trọng so với các quy định pháp luật và yêu cầu kỹ thuật, tiềm ẩn nhiều rủi ro về chất lượng và an toàn công trình.

2. Vì sao việc nghiệm thu công trình không đúng quy trình lại thường xuyên xảy ra trong thực tế?

Việc nghiệm thu công trình không đúng quy trình thường xuyên xảy ra trong thực tế bởi nhiều nguyên nhân đan xen, chủ yếu đến từ áp lực và lợi ích, cụ thể:

• Áp lực tiến độ và chi phí: Chủ đầu tư muốn nhanh chóng đưa công trình vào sử dụng để thu hồi vốn, trong khi nhà thầu muốn hoàn thành sớm để nhận thanh toán. Áp lực này đôi khi khiến các bên nhắm mắt làm ngơ trước các sai sót nhỏ hoặc bỏ qua các bước kiểm tra kỹ lưỡng để đẩy nhanh tiến độ.
• Thiếu năng lực và kinh nghiệm: Một số chủ đầu tư, nhà thầu hoặc đơn vị tư vấn giám sát có thể thiếu năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tế để thực hiện đúng quy trình nghiệm thu phức tạp, dẫn đến việc bỏ sót hoặc làm sai.
• Sự thiếu minh bạch và thông đồng: Trong một số trường hợp, có sự thông đồng giữa chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị giám sát để hợp thức hóa các hạng mục kém chất lượng hoặc chưa đạt yêu cầu, nhằm trục lợi cá nhân.
• Hệ thống quản lý chất lượng yếu kém: Thiếu hệ thống quản lý chất lượng nội bộ chặt chẽ, không có cơ chế kiểm soát chéo hiệu quả cũng là nguyên nhân khiến các sai sót trong nghiệm thu dễ bị bỏ qua.
• Mức độ xử phạt chưa đủ răn đe: Mặc dù pháp luật có quy định về xử phạt, nhưng đôi khi mức độ xử phạt chưa đủ sức răn đe so với lợi ích mà các bên có thể thu được từ việc làm sai.

Sự kết hợp giữa áp lực kinh doanh, năng lực hạn chế và động cơ tư lợi là những yếu tố chính thúc đẩy việc nghiệm thu công trình không đúng quy trình.

3. Nghiệm thu không đúng quy trình có phải là nguyên nhân chính gây ra sự cố công trình không?

Nghiệm thu không đúng quy trình không phải lúc nào cũng là nguyên nhân trực tiếp duy nhất, nhưng chắc chắn là một yếu tố nguy hiểm và thường xuyên góp phần vào việc gây ra sự cố công trình. Theo Điều 111, Điều 120 Luật Xây dựng 2014, sửa đổi bổ sung 2020 quy định về yêu cầu đối với thi công xây dựng công trình, trong đó có trách nhiệm nghiệm thu. Bởi vì: 

• Nghiệm thu đúng quy trình là một "lá chắn" cuối cùng để kiểm tra và phát hiện các sai sót, yếu kém trong quá trình thi công. Khi lá chắn này bị "lủng", các lỗi tiềm ẩn sẽ không được phát hiện và khắc phục kịp thời, dẫn đến sự cố khi công trình đi vào hoạt động. Ví dụ, việc bỏ qua kiểm tra chất lượng vật liệu hoặc không kiểm tra độ bền kết cấu có thể không gây sập đổ ngay lập tức nhưng sẽ làm suy yếu công trình theo thời gian.
• Trong một số trường hợp, việc nghiệm thu không đúng quy trình có thể trực tiếp gây ra sự cố. Chẳng hạn, nghiệm thu hạng mục phòng cháy chữa cháy khi hệ thống chưa hoạt động, hoặc nghiệm thu công trình khi chưa đủ điều kiện chịu lực, dẫn đến nguy cơ cháy nổ hoặc sập đổ nghiêm trọng khi xảy ra sự cố.
• Bên cạnh nghiệm thu sai quy trình, sự cố công trình còn có thể do các nguyên nhân khác như lỗi thiết kế, chất lượng vật liệu kém, năng lực thi công yếu, hoặc tác động của thiên tai. Tuy nhiên, nếu khâu nghiệm thu được thực hiện nghiêm túc, nhiều nguyên nhân này có thể đã được phát hiện và xử lý.

Mặc dù không phải là nguyên nhân duy nhất, nghiệm thu công trình không đúng quy trình đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc làm tăng rủi ro và trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra các sự cố công trình, do bỏ qua cơ chế kiểm soát chất lượng cuối cùng.

III. Quy định của pháp luật liên quan đến nghiệm thu công trình không đúng quy trình

NPLaw sẽ làm rõ các quy định pháp luật hiện hành về nghiệm thu công trình, giúp bạn nắm vững các yêu cầu và tránh những sai sót liên quan đến nghiệm thu công trình không đúng quy trình.

1. điều kiện để công trình được nghiệm thu đưa vào sử dụng là gì?

Để một công trình được nghiệm thu và đưa vào sử dụng, phải đáp ứng các điều kiện chặt chẽ được quy định bởi pháp luật xây dựng. Theo Điều 124 Luật Xây dựng 2014,  được bổ sung 2020, quy định về bàn giao công trình xây dựng. Theo đó, các điều kiện chính bao gồm:

• Hoàn thành thi công theo đúng thiết kế và hợp đồng, tức thực hiện nghiệm thu công trình xây dựng theo đúng quy định của pháp luật về xây dựng: Công trình phải được hoàn thành tất cả các hạng mục theo đúng hồ sơ thiết kế xây dựng đã được phê duyệt và các điều khoản trong hợp đồng xây dựng.
• Đảm bảo an toàn trong vận hành, khai thác khi đưa công trình vào sử dụng: Chất lượng của công trình, hạng mục công trình phải phù hợp với các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn ngành, tiêu chuẩn cơ sở và các yêu cầu về kỹ thuật khác được áp dụng cho dự án.
• Có đầy đủ hồ sơ hoàn thành công trình: Bao gồm bản vẽ hoàn công, quy trình hướng dẫn vận hành, quy trình bảo trì công trình, danh mục các thiết bị, phụ tùng, vật tư dự trữ thay thế và các tài liệu cần thiết khác có liên quan.
• Đảm bảo an toàn chịu lực và an toàn vận hành: Công trình phải được kiểm tra, đánh giá về khả năng chịu lực và các điều kiện an toàn khác để đảm bảo an toàn cho người sử dụng và môi trường.
• Có kết quả kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan chuyên môn về xây dựng (đối với một số loại công trình): Đối với các công trình quan trọng, cấp đặc biệt, cấp I, hoặc các công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn cộng đồng, chủ đầu tư phải có văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về xây dựng.

Các điều kiện trên là cơ sở pháp lý quan trọng để đảm bảo công trình xây dựng đạt chất lượng và an toàn, tránh tình trạng nghiệm thu công trình không đúng quy trình.

2. Ai là chủ thể có trách nhiệm chính trong việc thực hiện quy trình nghiệm thu công trình?

Trách nhiệm chính trong việc thực hiện quy trình nghiệm thu công trình được phân chia rõ ràng cho nhiều chủ thể, nhưng nổi bật nhất là Chủ đầu tư và Nhà thầu. Luật Xây dựng 2014, sửa đổi bổ sung 2020 quy định về trách nhiệm của các bên trong quản lý chất lượng công trình xây dựng, cụ thể: 

• Chủ đầu tư (Điều 121 về quyền và nghĩa vụ của chủ đầu tư trong việc giám sát thi công xây dựng công trình): Là người chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng công trình. Chủ đầu tư có trách nhiệm tổ chức quản lý, kiểm tra, giám sát toàn bộ quá trình thi công và nghiệm thu công trình. Chủ đầu tư phải lựa chọn nhà thầu đủ năng lực, kiểm tra năng lực của nhà thầu, phê duyệt hồ sơ nghiệm thu và ký biên bản nghiệm thu cuối cùng. Họ cũng chịu trách nhiệm về việc đưa công trình vào sử dụng khi chưa đủ điều kiện.
• Nhà thầu giám sát thi công xây dựng công trình (Điều 122 về quyền và nghĩa vụ của nhà thầu giám sát thi công xây dựng công trình): Chịu trách nhiệm về chất lượng thi công các công việc do mình thực hiện và phải lập hồ sơ nghiệm thu theo quy định. Nhà thầu phải tự kiểm tra, nghiệm thu nội bộ các công việc đã hoàn thành trước khi đề nghị chủ đầu tư nghiệm thu.
• Nhà thầu thiết kế (Điều 114 về quyền và nghĩa vụ của nhà thầu thiết kế trong việc thi công xây dựng): Chịu trách nhiệm về chất lượng thiết kế. Trong quá trình thi công, nếu có sự thay đổi thiết kế, nhà thầu thiết kế phải có ý kiến và chịu trách nhiệm về phần thay đổi đó.
• Cơ quan chuyên môn về xây dựng: Đối với các công trình bắt buộc phải kiểm tra công tác nghiệm thu, cơ quan này có trách nhiệm kiểm tra, đánh giá sự tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý chất lượng công trình xây dựng.

Trách nhiệm nghiệm thu là một chuỗi liên kết giữa nhiều chủ thể, trong đó Chủ đầu tư giữ vai trò chủ chốt, đảm bảo tuân thủ quy trình và chất lượng.

3. Quy trình nghiệm thu công trình hiện nay được quy định như thế nào?

Quy trình nghiệm thu công trình hiện nay được quy định chi tiết trong pháp luật xây dựng, nhằm đảm bảo tính chặt chẽ và khoa học cho việc đánh giá chất lượng. Căn cứ theo Điều 123 Luật Xây dựng 2014, sửa đổi bổ sung 2020 cùng các Nghị định liên quan, quy trình nghiệm thu được thực hiện theo các bước cơ bản sau:

Bước 1: Chuẩn bị nghiệm thu

• Tự kiểm tra: Nhà thầu thi công xây dựng phải tự tiến hành kiểm tra, nghiệm thu các công việc xây dựng, giai đoạn thi công hoặc hạng mục công trình đã hoàn thành.
• Chuẩn bị hồ sơ: Tập hợp các tài liệu liên quan như bản vẽ hoàn công, các kết quả thí nghiệm, tài liệu chỉ dẫn kỹ thuật và các văn bản pháp lý liên quan.
• Gửi yêu cầu: Sau khi tự nghiệm thu đạt yêu cầu, nhà thầu gửi phiếu yêu cầu nghiệm thu (bằng văn bản) đến chủ đầu tư hoặc tư vấn giám sát để tổ chức nghiệm thu.

Bước 2: Kiểm tra thực tế tại hiện trường

• Đối tượng kiểm tra: Tùy thuộc vào thời điểm, việc kiểm tra có thể là nghiệm thu công việc xây dựng (ví dụ: đổ bê tông móng, cốt thép), nghiệm thu giai đoạn (ví dụ: phần móng, phần thân) hoặc nghiệm thu hoàn thành toàn bộ công trình.
• Thực hiện kiểm tra: Chủ đầu tư, tư vấn giám sát và các bên liên quan tiến hành đo đạc, kiểm tra trực quan và đối chiếu thực tế thi công với hồ sơ thiết kế, quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật đã được phê duyệt.

Bước 3: Lập biên bản nghiệm thu

• Đánh giá chất lượng: Dựa trên kết quả kiểm tra thực tế, các bên tiến hành đánh giá chất lượng công trình.
• Ghi nhận kết quả: Nội dung đánh giá được ghi rõ vào biên bản nghiệm thu. Biên bản phải thể hiện rõ công việc/hạng mục được nghiệm thu, thành phần tham gia, thời gian, địa điểm và kết luận (Đồng ý nghiệm thu hoặc yêu cầu sửa chữa, khắc phục).

Bước 4: Phê duyệt và hoàn tất thủ tục bàn giao

• Ký kết biên bản: Nếu công trình/hạng mục đạt yêu cầu, người đại diện hợp pháp của chủ đầu tư, nhà thầu thi công, tư vấn giám sát và tư vấn thiết kế (nếu cần) sẽ cùng ký xác nhận vào biên bản nghiệm thu.
• Kiểm tra của cơ quan chuyên môn (nếu có): Đối với các công trình thuộc đối tượng phải kiểm tra công tác nghiệm thu, chủ đầu tư gửi hồ sơ đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được kiểm tra và ra văn bản chấp thuận.
• Lập hồ sơ hoàn công và Bàn giao: Nhà thầu hoàn thiện hồ sơ hoàn công trình lên chủ đầu tư. Khi đủ điều kiện, chủ đầu tư sẽ tổ chức bàn giao công trình cho đơn vị quản lý, khai thác sử dụng.

Quy trình này được thiết kế theo trình tự khép kín, đảm bảo mọi hạng mục từ nhỏ nhất đến toàn bộ công trình đều được kiểm soát chất lượng minh bạch trước khi đưa vào vận hành.

4. Trường hợp nghiệm thu công trình không đúng quy trình, pháp luật quy định xử lý ra sao?

Pháp luật xây dựng có các quy định rõ ràng về xử lý hành vi nghiệm thu công trình không đúng quy trình, bao gồm cả xử phạt hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự tùy mức độ vi phạm và hậu quả gây ra. 

Nghị định 16/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng là văn bản pháp lý chính, cụ thể: phạt tiền với các hành vi vi phạm quy định về nghiệm thu công trình như không tổ chức nghiệm thu theo khoản 1 Điều 13, nghiệm thu không đúng trình tự, thủ tục theo khoản 1 Điều 18, hoặc nghiệm thu khi công trình nhưng không đảm bảo về chất lượng công trình theo khoản 3 Điều 18, mức phạt tiền tuỳ theo các mức độ khác nhau, tùy thuộc vào tính chất và quy mô công trình. Mức phạt có thể rất lớn, lên đến hàng trăm triệu đồng cho các vi phạm nghiêm trọng. Ngoài phạt tiền, các bên vi phạm còn có thể bị buộc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như: tổ chức nghiệm thu lại, phá dỡ phần công trình không đảm bảo chất lượng, đình chỉ thi công hoặc đình chỉ việc đưa công trình vào sử dụng.

Bên cạnh đó, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 như Điều 298 về tội vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng và Điều 295 về tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở những nơi đông người. Các điều này được áp dụng nếu hành vi nghiệm thu sai quy trình dẫn đến sự cố công trình gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe con người hoặc tài sản ở mức độ nghiêm trọng.

Ngoài ra, các bên liên quan có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự cho chủ đầu tư hoặc các bên khác nếu việc nghiệm thu sai quy trình gây ra thiệt hại.

Như vậy, pháp luật có khung xử lý nghiêm khắc đối với hành vi nghiệm thu công trình không đúng quy trình, nhằm răn đe và bảo vệ lợi ích công cộng.

IV. Giải đáp các vấn đề thắc mắc thường gặp liên quan đến nghiệm thu công trình không đúng quy trình

NPLaw sẽ giải đáp những băn khoăn thường gặp về nghiệm thu công trình không đúng quy trình và các hệ lụy pháp lý đi kèm.

1. Nghiệm thu công trình không đúng quy trình có thể dẫn đến việc thu hồi hoặc hủy kết quả nghiệm thu không?

Nghiệm thu công trình không đúng quy trình hoàn toàn có thể dẫn đến việc thu hồi hoặc hủy kết quả nghiệm thu. Cụ thể, Điều 36 Nghị định 16/2022/NĐ-CP về vi phạm quy định về nghiệm thu, thanh toán khối lượng công trình xây dựng, cơ quan chuyên môn có quyền yêu cầu chủ đầu tư tổ chức kiểm tra lại hoặc hủy kết quả nghiệm thu nếu phát hiện vi phạm.

Khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền (ví dụ: Sở Xây dựng, Bộ Xây dựng) tiến hành kiểm tra và phát hiện quá trình nghiệm thu không tuân thủ các quy định pháp luật (như thiếu thành phần, không có đủ hồ sơ, nội dung kiểm tra không đúng yêu cầu, hoặc công trình không đạt chất lượng nhưng vẫn được nghiệm thu), họ có quyền yêu cầu chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu lại hoặc thậm chí hủy bỏ kết quả nghiệm thu đã có. Việc hủy kết quả nghiệm thu đồng nghĩa với việc công trình chưa được phép đưa vào sử dụng và chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về các hậu quả phát sinh.

Như vậy, việc thu hồi hoặc hủy kết quả nghiệm thu là một trong những biện pháp xử lý hành chính nghiêm khắc, nhằm buộc các bên phải thực hiện đúng quy trình và đảm bảo chất lượng công trình.

2. Trong trường hợp nghiệm thu sai quy trình gây sự cố công trình, các bên liên quan bị truy cứu trách nhiệm ra sao?

Khi nghiệm thu công trình không đúng quy trình dẫn đến sự cố công trình, các bên liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm ở nhiều cấp độ khác nhau, từ dân sự, hành chính đến hình sự, tùy thuộc vào mức độ lỗi và hậu quả.

• Trách nhiệm hành chính: Các cá nhân, tổ chức vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 16/2022/NĐ-CP với các mức phạt tiền và biện pháp khắc phục hậu quả như đã nêu ở trên.
• Trách nhiệm hình sự: Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 tại Điều 298 (Tội vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng) và Điều 295 (Tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở những nơi đông người) là các căn cứ chính để xem xét trách nhiệm hình sự. Theo đó, nếu sự cố gây thiệt hại nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe (chết người, thương tích nặng), hoặc tài sản giá trị lớn, những cá nhân có lỗi trong việc nghiệm thu sai quy trình (bao gồm chủ đầu tư, nhà thầu thi công, nhà thầu giám sát, cán bộ kỹ thuật liên quan) có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Mức án phạt có thể là phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù, tùy theo mức độ nghiêm trọng của hậu quả.
• Trách nhiệm dân sự: Các bên gây ra thiệt hại phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người bị hại hoặc chủ đầu tư theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Sự cố công trình do nghiệm thu sai quy trình kéo theo trách nhiệm pháp lý đa chiều, đòi hỏi sự nghiêm minh trong việc xác định lỗi và áp dụng chế tài.

3. Nếu công trình đã đưa vào sử dụng mới phát hiện nghiệm thu sai quy trình thì xử lý như thế nào?

Việc phát hiện nghiệm thu công trình không đúng quy trình sau khi công trình đã đưa vào sử dụng là một tình huống phức tạp và đòi hỏi các biện pháp xử lý kịp thời để đảm bảo an toàn. Trên thực tiễn, quy trình xử lý sẽ bao gồm:

• Kiểm tra, đánh giá lại chất lượng: Ngay khi phát hiện, cơ quan chức năng hoặc chủ sở hữu/người quản lý công trình phải tổ chức kiểm tra, đánh giá lại toàn bộ chất lượng công trình, đặc biệt là các hạng mục được cho là nghiệm thu sai. Việc này có thể cần đến các đơn vị kiểm định độc lập, có chuyên môn.
• Xác định nguyên nhân và mức độ nguy hiểm: Cần xác định rõ lỗi nghiệm thu sai đã gây ra ảnh hưởng gì đến chất lượng và an toàn công trình. Nếu phát hiện nguy cơ sập đổ hoặc mất an toàn nghiêm trọng, cần có biện pháp khẩn cấp như di dời người dân, gia cố, hoặc đình chỉ sử dụng.
• Xử lý trách nhiệm pháp lý: Các bên liên quan đến việc nghiệm thu sai quy trình sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật về hành chính, dân sự hoặc hình sự như đã đề cập.
• Thực hiện các biện pháp khắc phục: Tùy thuộc vào mức độ nguy hiểm, có thể yêu cầu sửa chữa, cải tạo, hoặc thậm chí phá dỡ công trình nếu không thể khắc phục được để đảm bảo an toàn.

Như vậy, phát hiện nghiệm thu sai quy trình sau khi đưa vào sử dụng là tình huống nghiêm trọng, cần sự vào cuộc khẩn trương của cơ quan chức năng và các bên liên quan để bảo vệ an toàn công cộng và xử lý trách nhiệm.

4. Việc nghiệm thu công trình không đúng quy trình có làm mất hiệu lực của hợp đồng thi công không?

Nghiệm thu công trình không đúng quy trình bản thân nó không tự động làm mất hiệu lực của toàn bộ hợp đồng thi công, nhưng có thể dẫn đến việc hợp đồng bị chấm dứt hoặc bị vô hiệu đối với một phần, hoặc phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Cụ thể, Bộ luật Dân sự 2015 tại Điều 423 về hủy bỏ hợp đồng và Điều 428 về đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng cùng với các điều khoản về hợp đồng vô hiệu (Điều 407) sẽ được xem xét như:

• Vi phạm nghĩa vụ hợp đồng: Việc nghiệm thu sai quy trình là hành vi vi phạm nghĩa vụ về chất lượng và quy trình trong hợp đồng thi công. Bên bị vi phạm (thường là chủ đầu tư) có quyền yêu cầu bên vi phạm (nhà thầu thi công, giám sát) khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại.
• Chấm dứt hợp đồng: Nếu vi phạm nghiêm trọng đến mức không thể khắc phục được, hoặc gây ảnh hưởng lớn đến mục đích của hợp đồng, bên bị vi phạm có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng theo quy định của Bộ luật Dân sự và các điều khoản trong hợp đồng.
• Hợp đồng vô hiệu (trong một số trường hợp rất hiếm): Nếu việc nghiệm thu sai quy trình là một phần của hành vi lừa dối, cưỡng ép hoặc mục đích của hợp đồng là bất hợp pháp ngay từ đầu và việc nghiệm thu sai quy trình là để che đậy hành vi đó, thì toàn bộ hoặc một phần hợp đồng có thể bị tuyên bố vô hiệu. Tuy nhiên, đây là trường hợp đặc biệt và cần chứng minh rõ ràng.
• Phát sinh trách nhiệm bồi thường: Dù hợp đồng có bị chấm dứt hay không, bên có lỗi trong việc nghiệm thu sai quy trình phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho bên kia.

Như vậy, nghiệm thu không đúng quy trình là một vi phạm hợp đồng, không tự động vô hiệu hóa hợp đồng nhưng có thể là căn cứ để chấm dứt hợp đồng và phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

5. Có được phép tổ chức nghiệm thu lại công trình đã nghiệm thu sai quy trình không?

Công trình đã nghiệm thu sai quy trình thường là bắt buộc phải tổ chức nghiệm thu lại. Theo khoản 2 Điều 24 Nghị định 06/2021/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 175/2024/NĐ-CP về kiểm tra công tác nghiệm thu công trình xây dựng, đã nêu rõ thẩm quyền của cơ quan chuyên môn trong việc yêu cầu chủ đầu tư tổ chức kiểm tra lại hoặc hủy kết quả nghiệm thu.

Và theo khoản 6 Điều 24 Nghị định trên, khi phát hiện việc nghiệm thu ban đầu không đúng quy trình hoặc không đảm bảo chất lượng, các cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng hoặc chính chủ đầu tư có quyền và trách nhiệm yêu cầu tổ chức nghiệm thu lại. Mục đích của việc nghiệm thu lại là để đảm bảo rằng các bước kiểm tra chất lượng được thực hiện đúng đắn, các sai sót đã được khắc phục, và công trình thực sự đạt tiêu chuẩn để đưa vào sử dụng an toàn.

Quy trình nghiệm thu lại phải được thực hiện theo đúng các quy định hiện hành, bao gồm đầy đủ thành phần, hồ sơ và nội dung kiểm tra. Nếu công trình đã có sự cố hoặc có dấu hiệu xuống cấp do việc nghiệm thu sai, thì việc nghiệm thu lại có thể phức tạp hơn, đòi hỏi đánh giá độc lập và các biện pháp khắc phục trước khi được nghiệm thu chính thức.

Tóm lại, nghiệm thu lại là một giải pháp pháp lý và kỹ thuật quan trọng để sửa chữa sai lầm, đảm bảo tính hợp pháp và an toàn cho công trình đã nghiệm thu công trình không đúng quy trình.

V. Tại sao nên tìm luật sư tư vấn ở NP Law khi có vấn đề về nghiệm thu công trình không đúng quy trình

Việc tuân thủ đúng các quy định về nghiệm thu công trình không chỉ giúp doanh nghiệp và chủ đầu tư tránh được các khoản phạt không đáng có mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp và trách nhiệm pháp lý, đảm bảo an toàn cho công trình. Tuy nhiên, với những quy định phức tạp và thường xuyên thay đổi, việc tự mình tìm hiểu và thực hiện có thể gặp nhiều khó khăn, đặc biệt khi xảy ra tình huống nghiệm thu công trình không đúng quy trình.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc trong việc xác định đúng quy trình nghiệm thu, cần đánh giá rủi ro pháp lý khi công trình bị nghi ngờ nghiệm thu sai, hoặc muốn tìm hiểu sâu hơn về các trường hợp bị xử lý, hãy liên hệ với NPLaw ngay hôm nay.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.