Nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ: Doanh nghiệp có quyền xử lý thế nào?

Tình trạng nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ ngày càng phổ biến, gây ảnh hưởng đến nguồn nhân lực và hoạt động của nhiều doanh nghiệp. Vậy hành vi này có vi phạm pháp luật không? Doanh nghiệp có quyền xử lý như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ phân tích các quy định pháp luật hiện hành và giải đáp những vấn đề thường gặp liên quan đến hành vi này.

I. Tình trạng thất thoát nhân sự do hành vi lôi kéo của người lao động

Trong bối cảnh cạnh tranh về nguồn nhân lực ngày càng gay gắt, tình trạng nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ diễn ra ngày càng phổ biến tại nhiều doanh nghiệp. Hành vi này thường xuất hiện khi người lao động nghỉ việc hoặc vẫn đang làm việc nhưng chủ động giới thiệu, thuyết phục đồng nghiệp chuyển sang làm việc cho doanh nghiệp đối thủ với mức lương, chế độ đãi ngộ hoặc cơ hội phát triển hấp dẫn hơn.

Việc nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ khiến nhiều lao động nghỉ việc cùng lúc có thể làm doanh nghiệp thiếu hụt nguồn nhân lực, gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh, gia tăng chi phí tuyển dụng, đào tạo và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh trên thị trường. Đặc biệt, nếu hành vi này đi kèm với việc tiết lộ thông tin nội bộ, bí mật kinh doanh hoặc danh sách khách hàng thì doanh nghiệp còn có thể phải đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý và thiệt hại đáng kể.

Do đó, việc xác định nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ có vi phạm pháp luật hay không, doanh nghiệp được áp dụng những biện pháp xử lý nào và làm thế nào để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp là những vấn đề được nhiều doanh nghiệp đặc biệt quan tâm.

II. Khái niệm về nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ

Để xác định nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ có vi phạm pháp luật hay không, trước hết cần hiểu rõ bản chất của hành vi này, những tác động đối với doanh nghiệp và các quy định pháp luật có liên quan.

1. Nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ là gì?

Nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ là hành vi của người lao động sử dụng lời mời, sự thuyết phục, tác động hoặc các lợi ích khác nhằm khuyến khích đồng nghiệp đang làm việc tại doanh nghiệp chuyển sang làm việc cho doanh nghiệp đối thủ hoặc doanh nghiệp khác.

Trên thực tế, pháp luật hiện hành không có quy định hoặc định nghĩa cụ thể về hành vi lôi kéo nhân sự sang đối thủ. Do đó, việc đánh giá hành vi này có vi phạm pháp luật hay không sẽ phụ thuộc vào mục đích, cách thức thực hiện và hậu quả phát sinh. Nếu người lao động chỉ giới thiệu cơ hội việc làm một cách bình thường thì không bị coi là vi phạm. Tuy nhiên, nếu việc lôi kéo đi kèm với hành vi tiết lộ bí mật kinh doanh, xúi giục vi phạm nghĩa vụ hợp đồng hoặc sử dụng thông tin nội bộ của doanh nghiệp để thu hút nhân sự thì có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý theo quy định của pháp luật.

2. Hành vi lôi kéo nhân sự có ảnh hưởng như thế nào đến hoạt động của doanh nghiệp?

Hành vi lôi kéo nhân sự sang đối thủ có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt khi nhiều người lao động nghỉ việc trong cùng một thời điểm. Một số ảnh hưởng phổ biến gồm:

• Thiếu hụt nguồn nhân lực, làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh.
• Gia tăng chi phí tuyển dụng và đào tạo để thay thế nhân sự đã nghỉ việc.
• Mất lợi thế cạnh tranh nếu nhân sự chủ chốt chuyển sang đối thủ và mang theo kinh nghiệm, mối quan hệ hoặc thông tin quan trọng.
• Ảnh hưởng đến tinh thần làm việc của người lao động còn lại, làm giảm sự ổn định của tổ chức.
• Tiềm ẩn nguy cơ lộ bí mật kinh doanh hoặc bí mật công nghệ nếu hành vi lôi kéo đi kèm với việc sử dụng hoặc tiết lộ thông tin mật của doanh nghiệp.

Những tác động này không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn ảnh hưởng đến uy tín, khả năng cạnh tranh và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

3. Vì sao hành vi lôi kéo nhân sự sang đối thủ ngày càng phổ biến trong thực tế?

Hành vi lôi kéo nhân sự sang đối thủ ngày càng phổ biến do nhu cầu cạnh tranh về nguồn nhân lực chất lượng cao giữa các doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp sẵn sàng đưa ra mức lương, chế độ đãi ngộ và cơ hội phát triển hấp dẫn để thu hút nhân sự có kinh nghiệm từ đối thủ. Trong khi đó, người lao động thường có mối quan hệ thân thiết với đồng nghiệp nên việc giới thiệu hoặc thuyết phục cùng chuyển việc diễn ra khá dễ dàng.

Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội, các nền tảng tuyển dụng trực tuyến và chương trình thưởng giới thiệu ứng viên cũng góp phần làm gia tăng các hoạt động lôi kéo nhân sự. Tuy nhiên, nếu việc lôi kéo đi kèm với hành vi sử dụng trái phép thông tin nội bộ, bí mật kinh doanh hoặc xúi giục người lao động vi phạm nghĩa vụ theo hợp đồng thì có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý theo quy định của pháp luật.

III. Quy định của pháp luật liên quan đến nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ

Để xác định nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ có vi phạm pháp luật hay không, cần xem xét các quy định của pháp luật lao động, cạnh tranh và các quy định có liên quan trong từng trường hợp cụ thể.

1. Pháp luật có cấm người lao động lôi kéo đồng nghiệp sang làm việc cho đối thủ cạnh tranh hay không?

Pháp luật Việt Nam hiện nay không có quy định cấm tuyệt đối người lao động lôi kéo đồng nghiệp sang làm việc cho doanh nghiệp đối thủ. Người lao động có quyền tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc và nghề nghiệp theo Điều 10 Bộ luật Lao động 2019.

Tuy nhiên, việc lôi kéo nhân sự có thể bị xem là vi phạm pháp luật nếu đi kèm với các hành vi trái pháp luật như:

• Tiết lộ hoặc sử dụng trái phép bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ của doanh nghiệp, vi phạm Điều 127 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (được sửa đổi, bổ sung 2022, 2025).
• Vi phạm thỏa thuận bảo mật thông tin hoặc thỏa thuận khác đã giao kết hợp pháp với người sử dụng lao động.
• Thực hiện hành vi gian dối, xúi giục người lao động vi phạm hợp đồng hoặc gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Do đó, việc giới thiệu hoặc mời đồng nghiệp chuyển việc không mặc nhiên là hành vi vi phạm pháp luật. Chỉ khi hành vi đó xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp hoặc vi phạm các nghĩa vụ theo hợp đồng và quy định pháp luật thì mới có thể bị xử lý theo quy định hiện hành.

2. Hành vi lôi kéo nhân sự có thể bị xem là cạnh tranh không lành mạnh không?

Việc người lao động hoặc doanh nghiệp tuyển dụng nhân sự từ đối thủ là hoạt động cạnh tranh bình thường và không bị pháp luật cấm. Tuy nhiên, nếu hành vi lôi kéo được thực hiện bằng thủ đoạn trái pháp luật hoặc trái với chuẩn mực trung thực trong kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có khả năng gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác thì có thể bị xem xét là hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo khoản 6 Điều 3 Luật Cạnh tranh 2018.

Một số trường hợp có thể bị xem xét là cạnh tranh không lành mạnh gồm:

• Lôi kéo nhân sự nhằm chiếm đoạt hoặc khai thác bí mật kinh doanh của doanh nghiệp khác.
• Xúi giục người lao động vi phạm thỏa thuận bảo mật hoặc các nghĩa vụ đã cam kết với doanh nghiệp.
• Sử dụng thông tin nội bộ, tài liệu mật hoặc các thủ đoạn gian dối để thu hút nhân sự.

Ngược lại, nếu người lao động chỉ chuyển việc hoặc giới thiệu cơ hội việc làm cho đồng nghiệp một cách tự nguyện, không vi phạm pháp luật hoặc nghĩa vụ đã cam kết thì không bị xem là hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

3. Trong trường hợp nào hành vi lôi kéo nhân sự sang đối thủ bị xem là xâm phạm bí mật kinh doanh của doanh nghiệp?

Hành vi lôi kéo nhân sự sang đối thủ không mặc nhiên bị xem là xâm phạm bí mật kinh doanh. Tuy nhiên, nếu việc lôi kéo nhằm mục đích tiếp cận, thu thập, tiết lộ hoặc sử dụng trái phép các thông tin thuộc bí mật kinh doanh của doanh nghiệp thì có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Theo khoản 23 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (được sửa đổi, bổ sung 2022, 2025), bí mật kinh doanh là thông tin thu được từ hoạt động đầu tư tài chính, trí tuệ, chưa được bộc lộ và có khả năng sử dụng trong kinh doanh.

Đồng thời, điểm c khoản 1 Điều 127 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (được sửa đổi, bổ sung 2022, 2025) quy định hành vi vi phạm hợp đồng bảo mật hoặc lừa gạt, xúi khiến, mua chuộc, ép buộc, dụ dỗ, lợi dụng lòng tin của người có nghĩa vụ bảo mật nhằm tiếp cận, thu thập hoặc làm bộc lộ bí mật kinh doanh là hành vi xâm phạm quyền đối với bí mật kinh doanh.

Do đó, nếu người lao động lôi kéo đồng nghiệp sang doanh nghiệp đối thủ nhằm khai thác danh sách khách hàng, dữ liệu nội bộ, quy trình kỹ thuật hoặc các thông tin mật khác mà người lao động có nghĩa vụ bảo mật thì hành vi này có thể bị xem là xâm phạm bí mật kinh doanh và phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

4. Hành vi lôi kéo nhân sự có thể gây ra những thiệt hại nào cho doanh nghiệp?

Nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ có thể gây ra nhiều thiệt hại cho doanh nghiệp, đặc biệt khi đối tượng bị lôi kéo là nhân sự chủ chốt hoặc nhiều người lao động nghỉ việc cùng lúc. Hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động quản trị nhân sự mà còn tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Một số thiệt hại thường gặp khi nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ gồm:

• Thiếu hụt nguồn nhân lực, làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh.
• Tăng chi phí tuyển dụng, đào tạo để thay thế nhân sự đã nghỉ việc.
• Mất khách hàng, giảm doanh thu nếu nhân sự chuyển việc mang theo các mối quan hệ với khách hàng hoặc đối tác.
• Suy giảm lợi thế cạnh tranh khi doanh nghiệp đối thủ tiếp nhận đội ngũ nhân sự có kinh nghiệm, chuyên môn và am hiểu hoạt động của doanh nghiệp.
• Nguy cơ lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ hoặc thông tin nội bộ, gây ảnh hưởng đến hoạt động, uy tín và chiến lược phát triển của doanh nghiệp.

Trong trường hợp nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ có hành vi trái pháp luật và doanh nghiệp chứng minh được thiệt hại thực tế phát sinh, doanh nghiệp có thể yêu cầu cá nhân hoặc tổ chức có hành vi vi phạm bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

IV. Giải đáp các vấn đề thắc mắc thường gặp liên quan đến nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ

Dưới đây là giải đáp những câu hỏi thường gặp về nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ, giúp người lao động và doanh nghiệp hiểu rõ quyền, nghĩa vụ cũng như cách xử lý phù hợp theo quy định của pháp luật hiện hành. 

1. Nhân viên rủ đồng nghiệp sang làm việc cho công ty khác có vi phạm pháp luật không?

Pháp luật Việt Nam không cấm nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ hoặc giới thiệu, rủ đồng nghiệp sang làm việc cho doanh nghiệp khác nếu việc này được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, không sử dụng thủ đoạn trái pháp luật và không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, nếu nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ đi kèm với các hành vi như tiết lộ bí mật kinh doanh, vi phạm thỏa thuận bảo mật, xúi giục người lao động vi phạm hợp đồng, lôi kéo đồng nghiệp bằng cách sử dụng thông tin nội bộ hoặc thực hiện các hành vi nhằm gây thiệt hại cho doanh nghiệp, thì người vi phạm có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Do đó, nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ chỉ bị xem là vi phạm khi hành vi đó gắn với các yếu tố trái pháp luật hoặc vi phạm nghĩa vụ đã cam kết với người sử dụng lao động. Ngược lại, nếu chỉ giới thiệu cơ hội việc làm trên cơ sở tự nguyện và không vi phạm quy định của pháp luật hoặc thỏa thuận giữa các bên thì hành vi này không bị coi là trái pháp luật.

2. Làm thế nào để chứng minh một nhân viên đã lôi kéo nhân sự sang đối thủ?

Để chứng minh một nhân viên đã lôi kéo nhân sự sang đối thủ, doanh nghiệp cần thu thập các chứng cứ hợp pháp chứng minh có hành vi lôi kéo và hành vi đó gây ảnh hưởng hoặc thiệt hại cho doanh nghiệp. Một số chứng cứ có thể bao gồm:

• Tin nhắn, email hoặc các nội dung trao đổi thể hiện việc thuyết phục đồng nghiệp chuyển sang làm việc cho doanh nghiệp đối thủ.
• Lời khai hoặc xác nhận của người có liên quan.
• Tài liệu, dữ liệu chứng minh việc người lao động vi phạm thỏa thuận bảo mật hoặc sử dụng thông tin nội bộ để lôi kéo nhân sự.
• Các tài liệu thể hiện thiệt hại thực tế của doanh nghiệp do hành vi lôi kéo gây ra.

Doanh nghiệp không được tự ý thu thập chứng cứ bằng cách xâm phạm quyền riêng tư hoặc bí mật thư tín của người lao động. Mọi chứng cứ sử dụng để xử lý kỷ luật hoặc giải quyết tranh chấp phải được thu thập theo đúng quy định của pháp luật để bảo đảm giá trị pháp lý.

3. Doanh nghiệp có được sa thải nhân viên vì hành vi lôi kéo nhân sự sang đối thủ không?

Theo Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được áp dụng hình thức sa thải đối với người lao động khi thuộc một trong các trường hợp mà pháp luật quy định. Do đó, hành vi lôi kéo nhân sự sang đối thủ không phải là căn cứ sa thải nếu chỉ đơn thuần là giới thiệu hoặc thuyết phục đồng nghiệp chuyển việc.

Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể xem xét xử lý kỷ luật hoặc áp dụng hình thức sa thải nếu hành vi này đồng thời thuộc các trường hợp được quy định tại Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, chẳng hạn như tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản, lợi ích của doanh nghiệp.

Việc xử lý kỷ luật lao động, bao gồm sa thải, phải được thực hiện đúng căn cứ, trình tự và thủ tục theo quy định của Bộ luật Lao động 2019. Nếu doanh nghiệp sa thải người lao động không đúng quy định, quyết định sa thải có thể bị tuyên là trái pháp luật và doanh nghiệp phải chịu các trách nhiệm pháp lý tương ứng.

4. Doanh nghiệp cần làm gì khi phát hiện nhân viên đang lôi kéo nhân sự sang đối thủ?

Khi phát hiện nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ, doanh nghiệp cần nhanh chóng xác minh sự việc và thu thập chứng cứ hợp pháp trước khi đưa ra biện pháp xử lý. Việc xử lý phải dựa trên quy định của pháp luật, nội quy lao động, hợp đồng lao động và các thỏa thuận đã ký với người lao động nhằm bảo đảm tính khách quan, đúng trình tự. 

Doanh nghiệp có thể thực hiện một số biện pháp như:

• Xác minh thông tin và thu thập chứng cứ về hành vi lôi kéo.
• Kiểm tra việc thực hiện các thỏa thuận bảo mật, cam kết bảo vệ bí mật kinh doanh hoặc các nghĩa vụ khác của người lao động.
• Áp dụng hình thức xử lý kỷ luật lao động nếu có đủ căn cứ và tuân thủ đúng trình tự, thủ tục theo Bộ luật Lao động 2019.
• Yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc áp dụng các biện pháp pháp lý khác nếu hành vi vi phạm gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Việc xử lý cần bảo đảm khách quan, đúng quy định của pháp luật và không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động.

5. Nhân viên giới thiệu cơ hội việc làm cho đồng nghiệp có được xem là lôi kéo nhân sự không?

Việc người lao động giới thiệu cơ hội việc làm hoặc chia sẻ thông tin tuyển dụng cho đồng nghiệp là hoạt động bình thường và không bị pháp luật cấm, miễn là được thực hiện trên cơ sở tự nguyện và không sử dụng các hành vi trái pháp luật.

Tuy nhiên, nếu người lao động chủ động thuyết phục, dụ dỗ hoặc tác động đến nhiều đồng nghiệp cùng nghỉ việc, đồng thời có các hành vi như tiết lộ bí mật kinh doanh, vi phạm thỏa thuận bảo mật hoặc gây thiệt hại cho doanh nghiệp thì có thể bị xem là hành vi lôi kéo nhân sự và phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Vì vậy, việc giới thiệu cơ hội việc làm và lôi kéo nhân sự là hai hành vi khác nhau. Việc đánh giá có phải là lôi kéo nhân sự hay không sẽ phụ thuộc vào mục đích, cách thức thực hiện và hậu quả của hành vi trong từng trường hợp cụ thể.

V. Tại sao nên tìm luật sư tư vấn ở NPLaw khi có vấn đề về nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ

Khi phát sinh tranh chấp liên quan đến nhân viên lôi kéo nhân sự sang đối thủ, việc xác định hành vi có vi phạm pháp luật hay không và lựa chọn phương án xử lý phù hợp là rất quan trọng. Với đội ngũ luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực lao động và doanh nghiệp, NPLaw hỗ trợ khách hàng:

• Tư vấn quy định pháp luật về lao động, cạnh tranh và bảo vệ bí mật kinh doanh.
• Đánh giá tính pháp lý của hành vi lôi kéo nhân sự và các chứng cứ liên quan.
• Tư vấn xây dựng nội quy lao động, thỏa thuận bảo mật và các biện pháp phòng ngừa rủi ro.
• Hỗ trợ giải quyết tranh chấp, đại diện đàm phán hoặc tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.

NPLaw luôn đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc phòng ngừa và xử lý các rủi ro pháp lý phát sinh từ hành vi lôi kéo nhân sự, góp phần bảo vệ nguồn nhân lực và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.