Những điều cần biết về thử việc quá thời hạn

Thử việc quá thời hạn là một trong những vấn đề lao động phổ biến khiến nhiều người lao động mất đi quyền lợi chính đáng. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ các quy định hiện hành để bảo vệ mình trong quan hệ lao động này. Hiểu được điều này, bài viết dưới đây của NPLaw sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định mới nhất của pháp luật về vấn đề thử việc quá thời hạn.

I. Những ngành nghề nào thường xảy ra tình trạng thử việc quá thời hạn?

Thử việc quá thời hạn không còn là vấn đề xa lạ trong thị trường lao động hiện nay. Vấn đề này có thể diễn ra với các công ty hoạt động trên mọi lĩnh vực kinh tế nhưng chỉ phổ biến ở một vài ngành nghề cụ thể.

Theo đó, dựa trên thực tiễn hiện nay, có thể liệt kê những ngành nghề thường xảy ra tình trạng thử việc quá thời hạn bao gồm:

• Ngành sales hay kinh doanh: Đây là lĩnh vực xảy ra tình trạng kéo dài thử việc khá phổ biến do doanh nghiệp thường lấy lý do “chưa đạt KPI” hoặc “cần đánh giá thêm năng lực”. 
• Ngành truyền thông (như marketing,...): Các công ty truyền thông, agency hoặc startup thường yêu cầu nhân sự “thử sức qua nhiều dự án”, từ đó kéo dài thời gian thử việc mà chưa ký hợp đồng lao động chính thức. 
• Ngành dịch vụ (như nhà hàng,...): Lao động trong ngành này thường ít nắm rõ quy định pháp luật nên dễ bị doanh nghiệp kéo dài thời gian thử việc hoặc thử việc nhiều lần mà không được đóng bảo hiểm.

Nhìn chung, tình trạng “thử việc quá thời hạn” thường xảy ra ở những ngành nghề có đặc điểm tuyển dụng liên tục, áp lực nhân sự cao hoặc công việc khó đo lường hiệu quả trong thời gian ngắn. 

II. Khái niệm về thử việc quá thời hạn

Trước khi phân tích các quy định pháp luật về thử việc quá thời hạn, phần này sẽ giúp quý bạn đọc nắm rõ định nghĩa cũng như các trường hợp xem là thử việc kéo dài.  

1. Thử việc quá thời hạn là gì?

Pháp luật lao động hiện nay không đưa ra giải thích cụ thể thế nào là thử việc quá thời hạn. Do vậy, khái niệm của thuật ngữ này được xác định dựa trên các quy định liên quan của Bộ Luật Lao động năm 2019.

Theo đó, có thể hiểu, thử việc quá thời hạn là tình trạng người sử dụng lao động yêu cầu người lao động tiếp tục làm việc dưới hình thức thử việc vượt quá thời gian tối đa mà pháp luật cho phép. 

Đây là hành vi vi phạm quy định của Bộ luật Lao động 2019 về chế độ thử việc. Tuy nhiên, trên thực tế, tình trạng này vẫn diễn ra khá thường xuyên. 

2. Khi nào được coi là thử việc vượt quá thời hạn hợp pháp?

Một vấn đề nữa cũng cần lưu ý khi tìm hiểu về thử việc quá thời hạn là khi nào được coi là thử việc vượt quá thời hạn hợp pháp. Việc nắm rõ các trường hợp này sẽ giúp người lao động chủ động bảo vệ quyền lợi của mình.

Theo quy định tại Điều 25 và 27 Bộ Luật Lao động năm 2019, các trường hợp được xem là thử việc vượt quá thời hạn hợp pháp bao gồm: 

• Kéo dài thời gian thử việc vượt mức tối đa theo quy định pháp luật.
• Yêu cầu thử việc nhiều lần cho cùng một vị trí công việc.
• Hết thời gian thử việc nhưng vẫn chưa ký hợp đồng lao động chính thức hoặc không thông báo kết quả thử việc mà vẫn kéo dài thời gian thử việc của người lao động. 

Trên đây là những trường hợp phổ biến về thử việc quá thời hạn trên thực tế. Quý bạn đọc có thể tham khảo để đánh giá tình huống của mình có thuộc trường hợp vi phạm thời gian thử việc hay không. 

3. Phân biệt thử việc đúng hạn và thử việc quá thời hạn như thế nào?

Dựa trên quy định tại Bộ Luật lao động năm 2019, có thể liệt kê một số tiêu chí để phân biệt thử việc đúng hạn và thử việc quá thời hạn như sau:

Việc phân biệt được thử việc đúng hạn và thử việc quá thời hạn sẽ là cơ sở để người lao động yêu cầu doanh nghiệp đảm bảo quyền lợi của mình. 

III. Quy định của pháp luật liên quan đến thử việc quá thời hạn

Sau khi nắm được khái niệm của thử việc quá thời hạn, phần này sẽ đi sâu phân tích quy định pháp luật liên quan điều chỉnh vấn đề này. 

1. Một người lao động thử việc không được quá thời hạn trong bao lâu

Để hạn chế trường hợp doanh nghiệp kéo dài thời hạn thử việc gây ảnh hưởng tới quyền lợi hợp pháp của người lao động, pháp luật lao động đã quy định rõ về thời gian thử việc tối đa.

Theo Điều 25 Bộ Luật Lao động năm 2019, thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận căn cứ vào tính chất và mức độ phức tạp của công việc nhưng chỉ được thử việc một lần đối với một công việc và một người lao động thử việc không được quá thời hạn sau:

• Không quá 180 ngày đối với công việc của người quản lý doanh nghiệp.
• Không quá 60 ngày đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên. 
• Không quá 30 ngày đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ. 
• Không quá 06 ngày làm việc đối với công việc khác. 

Nếu quá thời hạn thử việc trên với một công việc, doanh nghiệp đã vi phạm pháp luật lao động. 

2. Mức lương thử việc tối thiểu trong thời gian thử việc mà người lao động được nhận

Theo Điều 26 Bộ Luật Lao động năm 2019, mức lương thử việc tối thiểu trong thời gian thử việc mà người lao động được nhận được quy định như sau: “Tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó”.

Từ quy định này có thể thẩy, mức lương thử việc tối thiểu trong thời gian thử việc mà người lao động được nhận bằng 85% mức lương của công việc đó.  

3. Kết thúc thời gian thử việc công ty có phải ký hợp đồng lao động với người lao động hay không?

Không. Theo Điều 27 Bộ Luật Lao động năm 2019 thì khi kết thử thời gian thử việc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả thử việc cho người lao động. Kết quả trong trường hợp này được chia làm hai loại:

• Trường hợp thử việc đạt yêu cầu thì người sử dụng lao động tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết đối với trường hợp thỏa thuận thử việc trong hợp đồng lao động hoặc phải giao kết hợp đồng lao động đối với trường hợp giao kết hợp đồng thử việc.
• Trường hợp thử việc không đạt yêu cầu thì chấm dứt hợp đồng lao động đã giao kết hoặc hợp đồng thử việc.

Như vậy, kết thúc thời gian thử việc công ty không bắt buộc phải ký hợp đồng lao động với người lao động mà có thể chấm dứt hợp đồng lao động đã giao kết hoặc hợp đồng thử việc nếu người lao động không đạt yêu cầu. 

4. Có được ký nhiều hợp đồng thử việc liên tiếp cho cùng một vị trí công việc không?

Không. Điều 25 Bộ Luật Lao động năm 2019 nêu rõ “thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận căn cứ vào tính chất và mức độ phức tạp của công việc nhưng chỉ được thử việc một lần đối với một công việc….”

Theo đó, pháp luật chỉ cho phép doanh nghiệp yêu cầu thử việc một lần đối với một công việc. Do vậy, việc ký nhiều hợp đồng thử việc liên tiếp cho cùng một vị trí công việc là hành vi trái pháp luật. 

IV. Giải đáp các vấn đề thắc mắc thường gặp liên quan đến thử việc quá thời hạn

Sau đây là phần giải đáp các vấn đề thắc mắc thường gặp liên quan đến thử việc quá thời hạn. 

1. Có thể khiếu nại hoặc tố cáo hành vi thử việc quá thời hạn ở đâu?

Hành vi thử việc quá thời hạn là hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực lao động nên căn cứ Nghị định 24/2018/NĐ-CP, cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hoặc tố cáo trong trường hợp này là: 

• Đối với khiếu nại: Khi có căn cứ cho rằng hành vi thử việc quá thời hạn của người sử dụng lao động là trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì người bị xâm phạm thực hiện khiếu nại đến người giải quyết khiếu nại lần đầu với chính công ty. 

Trường hợp không đồng ý với quyết định khiếu nại lần đầu hoặc không được giải quyết thì người lao động khiếu nại lên Chánh Thanh tra Sở Nội vụ (khoản 1, khoản 2 Điều 5). 

• Đối với tố cáo: Người lao động có thể thực hiện tố cáo hành vi thử việc quá thời hạn  Bộ Nội Vụ (Điều 40, 42). 

Việc xác định chính xác cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hoặc tố cáo hành vi thử việc quá thời hạn sẽ giúp người lao động tiết kiệm thời gian và công sức trên hành trình bảo vệ quyền lợi của mình. 

2. Người lao động có thể đơn phương chấm dứt làm việc khi bị kéo dài thời gian thử việc không?

Có. Khoản 2 Điều 27 Bộ Luật Lao động năm 2019 quy định rõ “trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường”. 

Nghĩa là, khi bị kéo dài thời gian thử việc, người lao động hoàn toàn có thể đơn phương chấm dứt làm việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường. 

3. Có thể yêu cầu công ty ký hợp đồng lao động chính thức sau khi hết thời gian thử việc không?

Không. Căn cứ khoản 1 Điều 27 Bộ Luật Lao động năm 2019 thì khi kết thúc thời hạn thử việc, người lao động có thể quyết định ký hoặc không ký hợp đồng lao động chính thức tuỳ thuộc vào người lao động có đạt yêu cầu hay không. 

Do vậy, trong trường hợp thử việc không đạt yêu cầu, người lao động không thể yêu cầu công ty ký hợp đồng lao động chính thức sau khi hết thời gian thử việc. 

4. Nếu công ty không ký hợp đồng sau khi hết thời gian thử việc thì có vi phạm pháp luật không?

Không. Trường hợp thử việc không đạt yêu cầu, công ty hoàn toàn có quyền không ký hợp đồng lao động sau khi kết thời gian thử việc mà không vi phạm pháp luật (khoản 1 Điều 27 Bộ Luật Lao động năm 2019). 

5. Nếu đồng ý kéo dài thời gian thử việc thì người lao động có bị mất quyền lợi không?

Có. Nếu đồng ý kéo dài thời gian thử việc thì người lao động sẽ mất những quyền lợi sau:

• Hưởng đầy đủ lương công việc (thử việc chỉ hưởng tối thiểu 85% mức lương công việc tại Điều 26 Bộ Luật Lao động năm 2019). 
• Chậm đóng bảo hiểm xã hội. 
• Chậm ký hợp đồng lao động chính thức. 

Dù người lao động đồng ý, nhưng nếu việc kéo dài vượt mức luật cho phép thì họ vẫn sẽ mất những quyền lợi xứng đáng được hưởng.

V. Tại sao nên tìm luật sư tư vấn ở NPLaw khi có vấn đề về thử việc quá thời hạn

Khi gặp vấn đề về thử việc quá thời hạn, người lao động thường khó xác định công ty có vi phạm hay không và không nắm rõ cách thu thập bằng chứng cũng như quy trình đòi lại quyền lợi chính đáng. Lúc này, việc tìm luật sư tư vấn ở NPLaw là lựa chọn của nhiều chủ thể. 

Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp lý nói chung và lao động nói riêng, NPLaw cam kết sẽ đưa ra những tư vấn chính xác cũng như hỗ trợ soạn hồ sơ, đồng hành cùng quý khách hàng trên con đường bảo vệ quyền lợi khi gặp vấn đề về thử việc quá thời hạn. 

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.