Những điều cần biết về vi phạm nội quy doanh nghiệp

Trong môi trường làm việc, nội quy doanh nghiệp đóng vai trò như một khung pháp lý nội bộ, giúp duy trì trật tự và đảm bảo hoạt động hiệu quả. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít trường hợp người lao động vi phạm nội quy, dẫn đến xung đột lợi ích và thậm chí là tranh chấp pháp lý. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết về khái niệm vi phạm nội quy doanh nghiệp, các quy định pháp luật liên quan, cũng như cung cấp giải pháp cho cả người lao động và doanh nghiệp khi đối mặt với những tình huống này.

Sau đây, kính mời quý độc giả hãy cùng NPLAW tìm hiểu các vấn đề liên quan đến vi phạm nội quy doanh nghiệp nhé!

I. Thực trạng vi phạm nội quy doanh nghiệp

Trong môi trường làm việc, nội quy doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì trật tự và nâng cao hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, không ít trường hợp người lao động vi phạm các quy định này, dẫn đến những mâu thuẫn và tranh chấp giữa người lao động và người sử dụng lao động. Từ việc đi muộn, nghỉ không phép đến các hành vi nghiêm trọng hơn như tiết lộ bí mật kinh doanh, vi phạm nội quy không chỉ gây ảnh hưởng đến hoạt động chung của doanh nghiệp mà còn làm suy giảm mối quan hệ lao động. Thực trạng này đòi hỏi cả doanh nghiệp và người lao động cần nhận thức rõ hơn về quy định pháp luật liên quan, cũng như các biện pháp xử lý phù hợp khi xảy ra vi phạm.

II. Quy định pháp luật về vi phạm nội quy doanh nghiệp

1. Thế nào là vi phạm nội quy doanh nghiệp

Vi phạm nội quy doanh nghiệp được hiểu là hành vi của người lao động không tuân thủ hoặc thực hiện trái với các quy định, quy chế do người sử dụng lao động ban hành trong phạm vi doanh nghiệp. Những quy định này thường được ghi nhận trong nội quy lao động, được xây dựng trên cơ sở pháp luật lao động hiện hành nhằm đảm bảo trật tự, kỷ luật và hiệu quả trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo quy định tại Điều 118 Bộ luật Lao động 2019, nội quy lao động là văn bản quy định các hành vi vi phạm, trách nhiệm kỷ luật và các nghĩa vụ khác của người lao động trong quá trình làm việc. Do đó, bất kỳ hành vi nào vi phạm nội dung đã được ban hành và thông báo hợp pháp đều có thể bị coi là vi phạm nội quy doanh nghiệp. Tùy vào mức độ vi phạm, người lao động có thể phải đối mặt với các hình thức xử lý kỷ luật như khiển trách, kéo dài thời hạn nâng lương, cách chức, hoặc nghiêm trọng hơn là sa thải.

2. Hành vi bị xem là vi phạm nội quy doanh nghiệp

Các hành vi bị xem là vi phạm nội quy doanh nghiệp thường được quy định cụ thể trong nội quy lao động, dựa trên các văn bản pháp luật liên quan. Theo quy định tại khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019, nội quy lao động là quy tắc do người sử dụng lao động ban hành nhưng không được trái với pháp luật về lao động và quy định của pháp luật có liên quan. Những hành vi vi phạm nội quy doanh nghiệp là hành vi không tuân thủ bao gồm các nội dung chủ yếu như sau:

(i) Thời gian làm việc (điểm a khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019).

(ii) Trật tự tại nơi làm việc (điểm b khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019)

(ii) An toàn, vệ sinh lao động (điểm c khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019).

(iii) Phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc; trình tự, thủ tục xử lý hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc (điểm d khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019).

(iv) Bảo vệ tài sản và bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động (điểm đ khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019).

(v) Trường hợp được tạm thời chuyển người lao động làm việc khác so với hợp đồng lao động (điểm e khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019).

(vi) Các hành vi vi phạm kỷ luật lao động của người lao động và các hình thức xử lý kỷ luật lao động (điểm g khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019).

(vii) Trách nhiệm vật chất (điểm h khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019).

(viii) Người có thẩm quyền xử lý kỷ luật lao động

Những hành vi không tuân thủ nội quy doanh nghiệp nêu trên không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp mà còn là căn cứ để người sử dụng lao động áp dụng các biện pháp xử lý kỷ luật theo quy định tại Điều 124 Bộ luật Lao động 2019. Việc cụ thể hóa các hành vi vi phạm trong nội quy lao động là cơ sở pháp lý vững chắc để doanh nghiệp xử lý khi người lao động không tuân thủ.

3. Các biện pháp xử lý đối với hành vi vi phạm nội quy doanh nghiệp

Các biện pháp xử lý vi phạm nội quy doanh nghiệp được quy định tại Điều 124 Bộ luật Lao động 2019, bao gồm:

(i) Khiển trách (khoản 1 Điều 124 Bộ luật Lao động 2019).

(ii) Kéo dài thời hạn nâng lương không quá 6 tháng (khoản 2 Điều 124 Bộ luật Lao động 2019).

(iii) Cách chức (khoản 3 Điều 124 Bộ luật Lao động 2019).

(iv) Sa thải (khoản 4 Điều 124 Bộ luật Lao động 2019).

III. Một số thắc mắc về vi phạm nội quy doanh nghiệp

1. Có được khấu trừ lương khi người lao động có hành vi vi phạm nội quy doanh nghiệp không

Theo quy định tại Điều 102 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp được khấu trừ lương của người lao động trong một số trường hợp nhất định. Tuy nhiên, việc này phải tuân thủ các điều kiện sau:

Trường hợp được khấu trừ lương:

• Người lao động gây thiệt hại cho doanh nghiệp, ví dụ: làm mất dụng cụ, thiết bị, tài sản của công ty.
• Người lao động gây tổn thất tài sản nhưng chưa đến mức sa thải theo Điều 125 Bộ luật Lao động 2019.

Giới hạn khấu trừ: Tỷ lệ khấu trừ không vượt quá 30% tiền lương tháng sau khi trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc.

Quy trình khấu trừ: Người sử dụng lao động phải thông báo rõ ràng, minh bạch cho người lao động về lý do khấu trừ.

2. Có được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động khi người lao động có hành vi vi phạm nội quy doanh nghiệp không

Theo Điều 36 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động khi người lao động vi phạm nội quy doanh nghiệp, với các điều kiện cụ thể sau:

(i) Hành vi vi phạm thuộc trường hợp bị sa thải:

Người lao động có hành vi vi phạm kỷ luật thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, ví dụ: trộm cắp, đánh bạc, sử dụng chất ma túy, hoặc hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản, lợi ích của doanh nghiệp.

(ii) Quy trình xử lý đúng luật:

Người sử dụng lao động phải tuân thủ quy trình xử lý kỷ luật lao động, bao gồm:

• Thông báo cho người lao động và mời họ tham dự buổi họp xử lý.
• Có mặt của tổ chức đại diện người lao động (nếu người lao động là thành viên).
• Ra quyết định chấm dứt hợp đồng lao động theo đúng quy định pháp luật.

Không được chấm dứt hợp đồng trong các trường hợp bảo vệ đặc biệt:

• Người lao động đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
• Người lao động đang ốm đau, điều trị bệnh theo quy định tại Điều 37 Bộ luật Lao động 2019.

3. Có bắt buộc phải mời tổ chức đại diện người lao động khi xử lý kỷ luật hành vi vi phạm nội quy doanh nghiệp của người lao động không

Theo Điều 122 Bộ luật Lao động 2019, việc xử lý kỷ luật lao động phải tuân thủ nguyên tắc công khai, minh bạch và đúng pháp luật. Một trong những nguyên tắc quan trọng là mời tổ chức đại diện người lao động tham gia, nếu người lao động vi phạm thuộc đối tượng do tổ chức này đại diện. Cụ thể:

Trường hợp bắt buộc phải mời:

• Người lao động là thành viên của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (ví dụ: công đoàn).
• Khi xử lý kỷ luật, tổ chức đại diện người lao động phải được mời tham gia để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Trường hợp không bắt buộc:

• Người lao động không phải là thành viên của bất kỳ tổ chức đại diện nào.
• Trong trường hợp này, người sử dụng lao động không có nghĩa vụ mời tổ chức đại diện.

Yêu cầu về quy trình:

• Thông báo trước cho tổ chức đại diện người lao động về thời gian, địa điểm, nội dung xử lý kỷ luật.
• Ghi nhận ý kiến của tổ chức đại diện người lao động trong biên bản họp.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan vi phạm nội quy doanh nghiệp

Trong bối cảnh pháp lý phức tạp hiện nay, việc sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý là một giải pháp tối ưu để đảm bảo quyền lợi của người lao động khi làm việc tại các doanh nghiệp, đồng thời cũng giúp cho các doanh nghiệp giải quyết đúng quy định pháp luật khi đối mặt với các tình huống người lao động vi phạm nội quy. Các luật sư sẽ hỗ trợ trong việc tư vấn, giải quyết các vấn đề phát sinh và bảo vệ quyền lợi của khách hàng khi có những thắc mắc về việc vi phạm nội quy doanh nghiệp.