Vàng miếng, một tài sản có giá trị tích trữ cao và mang tính quốc tế, luôn thu hút sự quan tâm đặc biệt trong các hoạt động kinh tế. Việc xuất khẩu vàng miếng không chỉ tác động đến cán cân thương mại mà còn ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ và sự ổn định của thị trường vàng trong nước. Vậy, hành lang pháp lý hiện hành của Việt Nam quy định như thế nào về hoạt động xuất khẩu vàng miếng? Bài viết sau đây của NPLaw sẽ phân tích những quy định về việc xuất khẩu vàng miếng hiện nay tại Việt Nam.
Vàng miếng, một tài sản có giá trị tích trữ cao và mang tính quốc tế, luôn thu hút sự quan tâm đặc biệt trong các hoạt động kinh tế. Việc xuất khẩu vàng miếng không chỉ tác động đến cán cân thương mại mà còn ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ và sự ổn định của thị trường vàng trong nước. Vậy, hành lang pháp lý hiện hành của Việt Nam quy định như thế nào về hoạt động xuất khẩu vàng miếng? Bài viết sau đây của NPLaw sẽ phân tích những quy định về việc xuất khẩu vàng miếng hiện nay tại Việt Nam.
I. Nhu cầu xuất khẩu vàng miếng hiện nay
Hiện nay, nhu cầu xuất khẩu vàng miếng của Việt Nam đang là một chủ đề được quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh thị trường vàng trong nước có nhiều biến động.
Trong quý I/2025, nhu cầu đầu tư vào vàng thỏi và vàng miếng tại Việt Nam đạt khoảng 12 tấn, giảm 15% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu là do giá vàng trong nước tăng cao và nguồn cung hạn chế, khiến phí bảo hiểm bị đẩy lên và ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư.
Mặc dù nhu cầu trong nước giảm, nhưng Việt Nam vẫn có tiềm năng lớn trong việc xuất khẩu vàng miếng. Theo ước tính, nếu có chính sách thuận lợi, kim ngạch xuất khẩu vàng của Việt Nam có thể đạt từ 2,1 đến 2,6 tỷ USD mỗi năm . Tuy nhiên, hiện tại, Việt Nam chưa cho phép doanh nghiệp xuất khẩu vàng miếng, điều này hạn chế khả năng tận dụng cơ hội từ thị trường quốc tế.
Tóm lại, trong bối cảnh nhu cầu vàng miếng trong nước giảm và thị trường quốc tế có nhiều tiềm năng, việc xem xét lại chính sách xuất khẩu vàng miếng có thể mang lại lợi ích kinh tế đáng kể cho Việt Nam. Điều này đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng từ các cơ quan quản lý để đảm bảo lợi ích quốc gia và sự ổn định của thị trường trong nước.
II. Quy định pháp luật về xuất khẩu vàng miếng
1. Khái niệm xuất khẩu vàng miếng là gì?
Xuất khẩu vàng miếng là hoạt động đưa vàng miếng, loại vàng được dập thành miếng, có đóng dấu chỉ khối lượng, chất lượng và ký hiệu của đơn vị sản xuất—ra khỏi lãnh thổ Việt Nam để bán hoặc trao đổi trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, Nhà nước độc quyền sản xuất và quản lý vàng miếng, và việc xuất khẩu vàng miếng không được phép thực hiện bởi các doanh nghiệp tư nhân.
2. Điều kiện thực hiện xuất khẩu vàng miếng
Hiện nay, theo quy định tại khoản 3 Điều 4 Nghị định 24/2012/NĐ-CP, việc xuất khẩu vàng miếng tại Việt Nam là hoạt động do Nhà nước độc quyền quản lý và thực hiện. Các doanh nghiệp tư nhân không được phép xuất khẩu vàng miếng. Chỉ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) mới có quyền tổ chức xuất khẩu vàng miếng nhằm mục đích điều tiết thị trường và thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, doanh nghiệp có thể được xem xét cấp phép xuất khẩu vàng nguyên liệu (không phải vàng miếng) nếu đáp ứng các điều kiện sau:
- Là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam.
- Có Giấy phép khai thác vàng do cơ quan có thẩm quyền cấp.
- Chứng minh được nguồn gốc vàng nguyên liệu dự kiến xuất khẩu là do doanh nghiệp khai thác trong nước.
Việc xuất khẩu vàng nguyên liệu trong trường hợp này phải tuân thủ các quy định và được NHNN cấp phép cụ thể.
Như vậy, để thực hiện xuất khẩu vàng miếng tại Việt Nam, doanh nghiệp cần được NHNN ủy quyền hoặc cho phép cụ thể, điều này hiện tại chỉ áp dụng trong các trường hợp đặc biệt và phục vụ mục tiêu điều tiết thị trường.
3. Cơ quan có thẩm quyền cấp phép xuất khẩu vàng miếng
Theo quy định tại Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) là cơ quan duy nhất có thẩm quyền cấp phép xuất khẩu vàng miếng. NHNN thực hiện quyền này nhằm mục đích điều tiết thị trường vàng trong nước và thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia.
Tuy nhiên, hiện nay, việc xuất khẩu vàng miếng không được phép thực hiện bởi các doanh nghiệp tư nhân. Chỉ NHNN mới có quyền tổ chức xuất khẩu vàng miếng nhằm mục đích điều tiết thị trường và thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia.
Tóm lại, NHNN là cơ quan có thẩm quyền cấp phép xuất khẩu vàng miếng tại Việt Nam, nhưng hiện tại, hoạt động này bị hạn chế và chỉ được thực hiện bởi NHNN trong những trường hợp đặc biệt.
III. Giải đáp một số câu hỏi về xuất khẩu vàng miếng
1. Xuất khẩu vàng miếng ra nước ngoài có cần giấy phép khai thác vàng không?
Theo quy định pháp luật Việt Nam, việc xuất khẩu vàng miếng ra nước ngoài là hoạt động đặc biệt và bị hạn chế nghiêm ngặt. Nhà nước độc quyền sản xuất và xuất khẩu vàng miếng; do đó, doanh nghiệp tư nhân không được phép xuất khẩu vàng miếng ra nước ngoài. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, như xuất khẩu vàng nguyên liệu để gia công tại nước ngoài và nhập khẩu trở lại, doanh nghiệp có thể được xem xét nhưng phải đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt. (Xem chi tiết điều kiện tại Mục II.2)
2. Hồ sơ thực hiện xuất khẩu vàng miếng gồm những gì?
Hiện tại, theo quy định tại Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, việc xuất khẩu vàng miếng tại Việt Nam là hoạt động do Nhà nước độc quyền quản lý và thực hiện. Các doanh nghiệp tư nhân không được phép xuất khẩu vàng miếng. Chỉ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) mới có quyền tổ chức xuất khẩu vàng miếng nhằm mục đích điều tiết thị trường và thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia.
Do đó, không có quy trình hay hồ sơ cụ thể nào dành cho doanh nghiệp tư nhân trong việc xuất khẩu vàng miếng. Mọi hoạt động xuất khẩu vàng miếng hiện nay đều do NHNN thực hiện theo các quyết định và kế hoạch riêng của mình.
3. Có được nhập khẩu vàng miếng rồi tiếp tục xuất khẩu ra nước ngoài không?
Theo quy định hiện hành tại Việt Nam, việc nhập khẩu và xuất khẩu vàng miếng là hoạt động do Nhà nước độc quyền quản lý. Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) là cơ quan duy nhất có thẩm quyền thực hiện việc nhập khẩu và xuất khẩu vàng miếng nhằm mục đích điều tiết thị trường và thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia.
Vì vậy, doanh nghiệp tư nhân không được phép nhập khẩu hoặc xuất khẩu vàng miếng. Hoạt động này chỉ được thực hiện bởi NHNN trong những trường hợp đặc biệt để phục vụ mục tiêu điều tiết thị trường.
4. Doanh nghiệp FDI có được thực hiện xuất khẩu vàng miếng không?
Theo quy định hiện hành tại Việt Nam, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) không được phép xuất khẩu vàng miếng. Hoạt động xuất khẩu vàng miếng là lĩnh vực do Nhà nước độc quyền quản lý, cụ thể là do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) thực hiện nhằm mục đích điều tiết thị trường và thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia.
Tuy nhiên, doanh nghiệp FDI có thể thực hiện xuất khẩu vàng nguyên liệu trong một số trường hợp nhất định, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện và được NHNN cấp phép. Theo Thông tư 15/2021/TT-NHNN, doanh nghiệp FDI có thể được cấp Giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.
5. Xuất khẩu vàng miếng qua đường chuyển phát nhanh có hợp pháp không?
Việc xuất khẩu vàng miếng qua đường chuyển phát nhanh không hợp pháp tại Việt Nam. Pháp luật hiện hành nghiêm cấm cá nhân và doanh nghiệp thực hiện hoạt động này. Vì theo Nghị định 24/2012/NĐ-CP, chỉ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) mới có quyền nhập khẩu, xuất khẩu vàng miếng nhằm mục đích điều tiết thị trường và thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Doanh nghiệp tư nhân không được phép thực hiện hoạt động này.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về xuất khẩu vàng miếng
Trên đây là những vấn đề pháp lý về xuất khẩu vàng miếng mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Nếu Quý độc giả có bất kỳ vướng mắc nào liên quan cần giải đáp thêm, xin vui lòng liên hệ với NPLaw theo thông tin liên hệ sau:
