Sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm gây hại sức khỏe, ảnh hưởng uy tín doanh nghiệp và có thể bị xử phạt hành chính, hình sự.
Tình trạng sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm vẫn diễn ra ở nhiều cơ sở, gây rủi ro cho sức khỏe cộng đồng và kéo theo hậu quả pháp lý nặng nề. Bài viết sẽ phân tích thực trạng, quy định pháp luật, trách nhiệm của doanh nghiệp và giải pháp pháp lý cần thiết.
I. Thực trạng liên quan đến sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm
Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng thực phẩm ngày càng tăng, nhiều doanh nghiệp vì lợi nhuận đã sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm. Hành vi này không chỉ làm giảm chất lượng sản phẩm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng, mà còn gây mất niềm tin vào thị trường thực phẩm sạch. Thực trạng này vẫn diễn ra phổ biến, đặc biệt ở những cơ sở nhỏ lẻ, thiếu sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ.
II. Quy định của pháp luật liên quan đến sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm
Pháp luật Việt Nam hiện nay có nhiều quy định điều chỉnh vấn đề an toàn thực phẩm, nhằm ngăn chặn và xử lý nghiêm hành vi sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn trong sản xuất.
1. Sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm là gì?
Sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm là hành vi dùng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, hết hạn, biến chất hoặc không đảm bảo quy chuẩn an toàn để chế biến, sản xuất thực phẩm cung ứng ra thị trường.
2. Khi nào một cơ sở bị coi là có hành vi sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm?
Căn cứ Điều 10 và Điều 17 Luật An toàn thực phẩm 2010 được hướng dẫn bởi Chương X Nghị định 115/2018/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 02/02/2018, một cơ sở bị coi là sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm nếu sử dụng nguyên liệu không dành cho thực phẩm, nguyên liệu đã quá hạn sử dụng, không rõ nguồn gốc, không đảm bảo an toàn, hoặc nguyên liệu từ động vật chết không rõ nguyên nhân, động vật mắc bệnh. Việc này bao gồm cả việc dùng phụ gia, hóa chất ngoài danh mục, vượt giới hạn cho phép, hoặc hóa chất không rõ nguồn gốc.
3. Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp ra sao khi bị phát hiện sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm?
Chủ doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm sẽ phải chịu trách nhiệm hành chính bao gồm phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, đình chỉ hoạt động theo Điều 5 Nghị định 115/2018/NĐ-CP:
- Phạt tiền từ 10 - 100 triệu đối với hành vi sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm;
- Tùy theo mức độ vi phạm, cơ quan chức năng có thể tước quyền sử dụng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn của cơ sở sản xuất;
- Tịch thu tang vật, phương tiện, buộc tiêu hủy thực phẩm được sản xuất từ nguyên liệu không đạt chuẩn, buộc thu hồi và tiêu hủy thực phẩm đã đưa ra lưu thông.
Trách nhiệm hình sự: Trong trường hợp hành vi vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng, chủ doanh nghiệp có thể phải đối mặt với trách nhiệm hình sự theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi bởi Khoản 119 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017) về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm sẽ bị phạt tiền từ 50 - 200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 01 - 05 năm.
4. Thủ tục tiêu hủy sản phẩm do sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm được thực hiện thế nào?
Để tiêu hủy sản phẩm do sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn, doanh nghiệp cần gửi văn bản thông báo cho Chi cục Hải quan nơi quản lý hàng hóa, trình bày rõ phương án tiêu hủy (hình thức, địa điểm), sau đó tiến hành giám sát tiêu hủy và lập biên bản xác nhận hoàn tất việc tiêu hủy theo đúng quy định pháp luật (Điều 55 Luật An toàn thực phẩm 2010 được được hướng dẫn bởi Thông tư 23/2018/TT-BYT của Bộ Y tế có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/11/2018).
- Chuẩn bị hồ sơ và văn bản thông báo;
- Nộp hồ sơ và xin phê duyệt;
- Thực hiện giám sát tiêu hủy;
- Lập biên bản xác nhận hoàn tất.
III. Giải đáp các thắc mắc về sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm
Trong thực tiễn, nhiều câu hỏi thường được đặt ra liên quan đến trách nhiệm pháp lý, quyền lợi của người tiêu dùng và hình thức xử lý đối với hành vi sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn.
1. Cơ quan công an có thể khởi tố vụ án hình sự nếu phát hiện sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm không?
Cơ quan công an có thể khởi tố vụ án hình sự nếu phát hiện sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi bởi Khoản 119 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017) về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
2. Doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm có bị đình chỉ hoạt động không?
Doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm có thể bị đình chỉ hoạt động tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của vi phạm, đặc biệt nếu hành vi đó thuộc các trường hợp bị cấm quy định tại Luật An toàn thực phẩm 2010. Các hành vi sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn có thể dẫn đến bị phạt tiền, buộc tiêu hủy sản phẩm, và trong những trường hợp vi phạm nghiêm trọng còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung như đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, chế biến thực phẩm (khoản 7 Điều 5 Nghị định 115/2018/NĐ-CP).
3. Người tiêu dùng có quyền khiếu nại khi phát hiện thực phẩm được sản xuất từ nguyên liệu không đạt chuẩn không?
Người tiêu dùng hoàn toàn có quyền khiếu nại khi phát hiện thực phẩm được sản xuất từ nguyên liệu không đạt chuẩn. Theo khoản 7 Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, người tiêu dùng có quyền khiếu nại đối với các hành vi vi phạm pháp luật để bảo vệ quyền lợi của mình.
4. Trường hợp sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm nhưng chưa gây thiệt hại thì có bị xử phạt không?
Hành vi sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính, ngay cả khi chưa gây thiệt hại về sức khỏe người tiêu dùng. Mức xử phạt sẽ tùy thuộc vào mức độ vi phạm và loại nguyên liệu không đạt chuẩn, bao gồm phạt tiền và biện pháp khắc phục hậu quả như buộc tiêu hủy nguyên liệu vi phạm.
5. Hành vi sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm có thể bị coi là tội sản xuất hàng giả không?
Hành vi sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm có thể không bị coi là tội sản xuất hàng giả. Tội sản xuất hàng giả, theo định nghĩa của pháp luật, thường liên quan đến việc làm giả mạo nhãn hiệu, nguồn gốc hoặc tính chất của sản phẩm, chứ không chỉ đơn thuần là sử dụng nguyên liệu kém chất lượng Điều 193 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017).
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm
Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm sẽ hỗ trợ quý khách hàng về:
- Xây dựng quy trình sản xuất an toàn: kiểm soát nguyên liệu đầu vào, tuân thủ quy chuẩn.
- Soạn thảo, rà soát hợp đồng: quy định rõ chất lượng, bảo quản, chế tài vi phạm.
- Đại diện làm việc với cơ quan chức năng: hỗ trợ giải trình, bảo vệ quyền lợi.
- Xử lý tranh chấp và khiếu nại: giải quyết với đối tác, người tiêu dùng.
- Đào tạo pháp lý cho nhân sự: nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm.
- Tư vấn về trách nhiệm pháp lý: hỗ trợ khi có nguy cơ xử phạt hành chính, hình sự.
Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay nhu cầu tư vấn về sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn để sản xuất thực phẩm, vui lòng liên hệ cho NPLAW để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.
