Quy định mới nhất về vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo

Hiện nay, quảng cáo là công cụ không thể thiếu để đưa sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng. Tuy nhiên, đi kèm với sự bùng nổ của các chiến dịch quảng cáo là những rủi ro tiềm ẩn về vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo. Bài viết dưới đây của NPLaw sẽ giải đáp thắc mắc và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm kiếm sự tư vấn pháp lý để phòng ngừa và xử lý hiệu quả các hành vi vi phạm này.

I. Thực trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo trong giai đoạn hiện nay

Cùng với sự phát triển của kỷ nguyên số, hoạt động quảng cáo ngày càng phát triển tại Việt Nam. Việc áp dụng quảng cáo giúp các tổ chức, cá nhân nhanh chóng tiếp cận được tệp khách hàng, đẩy nhanh tốc độ tiêu thụ sản phẩm và tăng khả năng mở rộng thị trường kinh doanh. 

Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển của hoạt động quảng cáo là sự gia tăng các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo. Các hành vi này ngày càng trở nên tinh vi, gây khó khăn cho cơ quan quản lý nhà nước và cả các chủ sở hữu quyền. Hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo chủ yếu xâm phạm quyền tác giả hoặc xâm phạm nhãn hiệu (quyền sở hữu công nghiệp). 

Như vậy, với thực trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo diễn ra ngày càng phức tạp trong bối cảnh phát triển của công nghệ số và mạng xã hội, việc tìm hiểu các quy định liên quan đến vấn đề này đang được nhiều chủ thể quan tâm. 

II. Vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo là gì?

Việc tìm hiểu các thông tin về vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo đang là vấn đề được nhiều người quan tâm. Hiểu được điều này, NPLaw sẽ cung cấp cho bạn những thông tin cần thiết về vấn đề này. 

Trước khi đi sâu vào phân tích các quy định liên quan đến vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo, quý bạn đọc cần nắm rõ khái niệm và các trường hợp dẫn đến hành vi vi phạm này. 

1. Khái niệm về vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo

Để hiểu thế nào là vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo, trước hết, cần nắm rõ định nghĩa về quyền sở hữu trí tuệ. Theo khoản 1 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi bổ sung năm 2009, 2019, 2022 (sau đây gọi là Luật Sở hữu trí tuệ) thì quyền sở hữu trí tuệ được hiểu là “quyền của tổ chức, cá nhân đối với tài sản trí tuệ, bao gồm quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng”. 

Như vậy, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo là hành vi sử dụng trái phép các đối tượng được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (như nhãn hiệu, quyền tác giả, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế….) trong các hoạt động quảng bá, truyền thông mà không được sự cho phép của chủ sở hữu quyền. 

2. Các trường hợp dẫn đến vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo 

Vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trong đó, các trường hợp phổ biến dẫn đến vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo bao gồm: 

• Hàng giả, hàng nhái: Việc quảng cáo các sản phẩm giả mạo từ kiểu dáng đến nhãn hiệu khiến người tiêu dùng nhầm lẫn, gây thiệt hại cho thương hiệu chính hãng. 
• Sao chép nội dung, hình ảnh, âm nhạc: Nhiều doanh nghiệp, cá nhân vì muốn tiết kiệm chi phí hoặc thiếu hiểu biết đã tùy tiện sử dụng các tác phẩm (hình ảnh, video, nhạc nền, bài viết) có bản quyền mà không xin phép hoặc trả phí.
• Bán hàng lậu: Các sản phẩm nhập lậu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ được quảng cáo ngang nhiên trên các sàn thương mại điện tử gây ảnh hưởng tới quyền lợi của chủ thể quyền. 

Tóm lại, các trường hợp dẫn đến vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo thường xuất phát từ sự cố ý của chủ thể hoặc thiếu nhận thức về các quy định pháp luật hiện hành. 

III. Quy định pháp luật liên quan đến vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo 

Vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo không chỉ ảnh hưởng tới quyền lợi chính đáng của chủ sở hữu quyền mà còn khiến công tác quản lý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền gặp khó khăn. 

Do vậy, pháp luật đã đưa ra các quy định liên quan đến giải quyết vi phạm, cách giải quyết và các hậu quả có thể xảy ra với hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo. 

1. Quy định liên quan khi giải quyết vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo

Để giải quyết các vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo, trước hết, quý bạn đọc cần nắm rõ các hành vi được xem là vi phạm. Như đã phân tích ở trên, hiện nay, hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo chủ yếu hướng tới các đối tượng là quyền tác giả, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và sáng chế. 

Theo đó, Điều 28, Điều 126 và Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ đưa ra các quy định về hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo đối với các đối tượng trên như sau:

(a); Đối với quyền tác giả

• Xâm phạm quyền quyền nhân thân như sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào… 
• Xâm phạm quyền tài sản như sao chép tác phẩm hoặc làm tác phẩm phái sinh mà không có sự cho phép của chủ thể quyền,....

(b); Đối với nhãn hiệu

• Sử dụng dấu hiệu trùng với nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ trùng với hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu đó. 
• Sử dụng dấu hiệu trùng với nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ tương tự hoặc liên quan tới hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu đó, nếu việc sử dụng có khả năng gây nhầm lẫn về nguồn gốc hàng hóa, dịch vụ. 
• Sử dụng dấu hiệu tương tự với nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ trùng, tương tự hoặc liên quan tới hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu đó, nếu việc sử dụng có khả năng gây nhầm lẫn về nguồn gốc hàng hóa, dịch vụ. 
• Sử dụng dấu hiệu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu nổi tiếng hoặc dấu hiệu dưới dạng dịch nghĩa, phiên âm từ nhãn hiệu nổi tiếng cho hàng hóa, dịch vụ bất kỳ, kể cả hàng hóa, dịch vụ không trùng, không tương tự và không liên quan tới hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ mang nhãn hiệu nổi tiếng, nếu việc sử dụng có khả năng gây nhầm lẫn về nguồn gốc hàng hóa hoặc gây ấn tượng sai lệch về mối quan hệ giữa người sử dụng dấu hiệu đó với chủ sở hữu nhãn hiệu nổi tiếng. 

(c); Đối với kiểu dáng công nghiệp và sáng chế: Sử dụng sáng chế được bảo hộ, kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ hoặc kiểu dáng công nghiệp không khác biệt đáng kể với kiểu dáng đó, thiết kế bố trí được bảo hộ hoặc bất kỳ phần nào có tính nguyên gốc của thiết kế bố trí đó trong thời hạn hiệu lực của văn bằng bảo hộ mà không được phép của chủ sở hữu. 

Việc nắm rõ các hành vi được xem là vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo giúp chủ thể quyền tìm ra hướng giải quyết nhanh chóng, chính xác và phù hợp với quy định pháp luật. 

2. Cách giải quyết khi xảy ra vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo

Nhằm giảm mức ảnh hưởng quyền lợi của chủ thể quyền đến mức tối thiểu, pháp luật hiện hành ghi nhận 04 cách giải quyết khi xảy ra vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo như sau:

(a); Biện pháp tự bảo vệ: Đây là biện pháp mà chủ thể quyền có thể tự áp dụng mà không cần sự cho phép của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Theo đó Khoản 1 Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ, liệt kê các biện pháp sau: 

• Áp dụng biện pháp công nghệ bảo vệ quyền, đưa thông tin quản lý quyền hoặc áp dụng các biện pháp công nghệ khác nhằm ngăn ngừa hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. 
• Yêu cầu tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ phải chấm dứt hành vi xâm phạm, gỡ bỏ và xóa nội dung vi phạm trên môi trường mạng viễn thông và mạng Internet, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại. 
• Yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan. 
• Khởi kiện ra tòa án hoặc trọng tài để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. 

(b); Biện pháp dân sự: Chủ thể quyền có thể nộp đơn ra Tòa án để yêu cầu Tòa án xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân khác. Theo Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ, các biện pháp có thể áp dụng trong trường hợp này là: 

• Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm. 
• Buộc xin lỗi, cải chính công khai. 
• Buộc xin lỗi, cải chính công khai. 
• Buộc bồi thường thiệt hại.
• Buộc tiêu hủy hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại đối với hàng hóa, nguyên liệu, vật liệu và phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với điều kiện không làm ảnh hưởng đến khả năng khai thác quyền của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ. 

(c); Biện pháp hành chính: Theo Điều 211 Luật Sở hữu trí tuệ, chủ thể quyền còn có thể gửi đơn đến các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ như Thanh Tra, Quản lý thị trường,...để ngăn chặn hành vi xâm phạm. 

(d); Biện pháp hình sự: Trường hợp hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ tiến hành truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 212 Luật Sở hữu trí tuệ). 

Việc pháp luật quy định cụ thể về cách giải quyết mà chủ thể quyền có thể áp dụng khi phát hiện hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo đã phần nào thể hiện sự chú trọng của nhà nước tới lĩnh vực này, đồng thời nâng cao ý thức pháp luật của các chủ thể. 

3. Hậu quả nếu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo không thể xử lý? 

Nếu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo không được xử lý kịp thời và hiệu quả, sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho cả chủ sở hữu quyền và bên vi phạm. Cụ thể: 

(a); Đối với chủ thể quyền: quyền sở hữu trí tuệ là tài sản vô giá với các chủ sở hữu, do vậy, việc không thể xử lý hành vi vi phạm sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng sau: 

• Thiệt hại về doanh thu và lợi nhuận: Hàng giả, hàng nhái, quảng cáo gây nhầm lẫn sẽ làm giảm doanh số bán hàng của sản phẩm chính hãng. 
• Suy giảm uy tín và hình ảnh thương hiệu: Người tiêu dùng có thể mất niềm tin vào sản phẩm/thương hiệu gốc khi thấy các sản phẩm/quảng cáo giả mạo, chất lượng kém.
• Mất đi lợi thế cạnh tranh: Khả năng độc quyền khai thác tài sản trí tuệ bị ảnh hưởng, làm giảm lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

(b); Đối với bên vi phạm

• Đối diện với các trách nhiệm pháp lý: bên vi phạm có thể phải bồi thường thiệt hại cho chủ thể quyền, phải chịu trách nhiệm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự với hành vi trái phép của mình. 
• Ảnh hưởng uy tín và danh tiếng: chủ thể vi phạm sẽ bị công chúng lên án, mất uy tín, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh trong tương lai.

Như vậy, hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo nếu không được xử lý kịp thời dẫn đến việc không thể xử lý sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng cho bên vi phạm và bên bị vi phạm, cũng như ảnh hưởng tới trật tự xã hội. 

IV. Giải đáp các thắc mắc liên quan vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo 

NPLaw giải đáp cho quý bạn đọc những vướng mắc liên quan đến vấn đề này như sau: 

1. Trong trường hợp vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo, ai là người chịu trách nhiệm pháp lý? 

Trong trường hợp vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo, chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý là tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi vi phạm. 

2. Các hình thức chế tài nào có thể áp dụng khi xảy ra vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo? 

Khi xảy ra vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo, các hình thức chế tài có thể áp dụng bao gồm: 

• Chế tài dân sự: bên vi phạm phải bồi thường thiệt hại cho bên bị vi phạm (theo Điều 360, 361 Bộ Luật Dân sự năm 2015). 
• Chế tài hành chính: bên vi phạm có thể bị phạt tiền, tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động hoặc buộc cải chính thông tin tùy theo mức độ vi phạm được quy định tại Nghị định 99/2013/NĐ-CP. 
• Chế tài hình sự: bên vi phạm còn có thể chịu các hình phạt tù hoặc hình phạt bổ sung nếu đáp ứng đủ các yếu tố cấu thành tội phạm (Điều 225, 226 Bộ Luật Hình sự năm 2015). 

3. Vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo có thể gây tranh chấp pháp lý giữa các bên không?

Có. Vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo sẽ gây ra tranh chấp pháp lý giữa các bên, phổ biến là tranh chấp giữa các chủ thể: 

• Chủ sở hữu quyền và bên vi phạm.
• Chủ sở hữu quyền và các đơn vị trung gian (nhà quảng cáo, nền tảng).
• Các đối thủ cạnh tranh (khi một bên sử dụng logo/nhãn hiệu gây nhầm lẫn). 

Các tranh chấp này thường được giải quyết thông qua các phương thức: thương lượng, hòa giải, khởi kiện tại Tòa án. 

4. Làm thế nào để thu thập bằng chứng khi phát hiện vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo?

Để thu thập bằng chứng khi phát hiện vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo, quý bạn đọc có thể thu thập các loại giấy tờ sau: 

• Bằng chứng về quyền sở hữu: Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, Bằng độc quyền sáng chế/kiểu dáng công nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả (nếu có), hoặc các tài liệu chứng minh quyền phát sinh (đối với quyền tác giả không cần đăng ký). 
• Bằng chứng về hành vi vi phạm: như ảnh chụp/video; bản in/bản sao các sản phẩm quảng cáo vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; các mẫu sản phẩm xâm phạm quyền…

5. Doanh nghiệp nên làm gì để bảo vệ mình khỏi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo của đối tác?

Để bảo vệ mình khỏi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo của đối tác, doanh nghiệp nên làm những việc sau: 

• Kiểm tra kỹ lưỡng đối tác: Lựa chọn các đơn vị quảng cáo, nhà cung cấp dịch vụ có uy tín, có kinh nghiệm và cam kết tuân thủ pháp luật sở hữu trí tuệ. 
• Soạn thảo hợp đồng chặt chẽ: Hợp đồng là cơ sở để xác định trách nhiệm khi xảy ra tranh chấp, do vậy, việc hợp đồng đủ điều kiện ngay từ ban đầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro về sau. 
• Tham khảo ý kiến của luật sư: Luật sư là những chủ thể am hiểu sâu sắc các quy định về quyền sở hữu trí tuệ, do vậy, việc tham khảo ý kiến của các chủ thể này cũng là một biện pháp để hạn chế tranh chấp pháp lý về sau. 

V. Tại sao nên tìm luật sư tư vấn liên quan đến vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo? 

Việc giải quyết các vấn đề liên quan đến vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo là vô cùng phức tạp, đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về nhiều lĩnh vực pháp luật. Do đó, việc tìm kiếm sự tư vấn từ luật sư hoặc chuyên gia sở hữu trí tuệ là cực kỳ cần thiết vì những lý do sau:

• Đánh giá chính xác mức độ vi phạm và thiệt hại: Luật sư có kinh nghiệm sẽ giúp bạn phân tích, đánh giá tính chất, mức độ của hành vi vi phạm và ước tính thiệt hại để đưa ra yêu cầu bồi thường hợp lý.
• Tư vấn biện pháp xử lý phù hợp: Dựa trên tình hình cụ thể, luật sư sẽ tư vấn cho bạn lựa chọn biện pháp xử lý hiệu quả nhất (hành chính, dân sự, hình sự) và xây dựng chiến lược pháp lý tối ưu.
• Hỗ trợ thu thập và củng cố bằng chứng: Luật sư sẽ hướng dẫn bạn cách thức thu thập bằng chứng hợp pháp, có giá trị để chứng minh hành vi vi phạm, bao gồm cả việc sử dụng dịch vụ thừa phát lại.
• Đại diện và bảo vệ quyền lợi: Luật sư có thể đại diện cho bạn làm việc với các cơ quan nhà nước, đối tác, hoặc tham gia tố tụng tại Tòa án, giúp bạn bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình.

Vấn đề đặt ra là việc lựa chọn đơn vị pháp lý đồng hành. NPLaw với kinh nghiệm nhiều năm trong ngành, là đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo uy tín hàng đầu tại Việt Nam. Việc sử dụng dịch vụ của chúng tôi sẽ đáp ứng mọi yêu cầu của khách hàng. 

Như vậy, hy vọng qua bài viết trên đây, NPLaw đã cung cấp cho quý bạn đọc cái nhìn tổng quan về vấn đề vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quảng cáo. Việc nắm rõ các quy định này không chỉ giúp quý khách hàng đảm bảo quyền lợi mà còn hạn chế rủi ro pháp lý có thể phát sinh.