Hiện nay, cuộc cách mạng 5.0 đang mở ra trong xu thế tập trung vào sự “hợp tác” giữa con người và máy móc, trí thông minh của con người hoạt động hài hòa với “điện toán nhận thức” thì ngành công nghệ phần mềm ngày càng đóng vai trò quan trọng trong mọi hoạt động của đời sống xã hội. Thông qua bài viết dưới đây, nhằm giúp các tác giả, chủ sở hữu phần mềm có cái nhìn toàn điện về việc đăng ký bản quyền phần mềm máy tính, NPLaw sẽ cung cấp cho quý khách hàng những nội dung pháp lý liên quan đến bản quyền phần mềm máy tính tại Việt Nam.
Hiện nay, cuộc cách mạng 5.0 đang mở ra trong xu thế tập trung vào sự “hợp tác” giữa con người và máy móc, trí thông minh của con người hoạt động hài hòa với “điện toán nhận thức” thì ngành công nghệ phần mềm ngày càng đóng vai trò quan trọng trong mọi hoạt động của đời sống xã hội. Thông qua bài viết dưới đây, nhằm giúp các tác giả, chủ sở hữu phần mềm có cái nhìn toàn điện về việc đăng ký bản quyền phần mềm máy tính, NPLaw sẽ cung cấp cho quý khách hàng những nội dung pháp lý liên quan đến bản quyền phần mềm máy tính tại Việt Nam.
I. Bản quyền phần mềm máy tính là gì?
Bản quyền phần mềm máy tính là biện pháp bảo vệ hợp pháp cho mã máy có thể đọc được. Nó được sử dụng bởi các nhà phát triển phần mềm và chủ sở hữu để ngăn mọi người sao chép tài sản trí tuệ của họ mà không được phép hoặc sử dụng nó theo bất kỳ cách nào mà họ không đồng ý.
Bản quyền phần mềm được hiểu là quyền mà cơ quan, cá nhân, tổ chức có quyền sử dụng phần mềm đó hợp pháp theo quy định pháp luật. Việc các cá nhân, cơ quan, tổ chức sử dụng những phần mềm mà không có bản quyền theo quy định pháp luật hợp pháp thì sẽ được xem là sao chép phần mềm trái phép và bị xử lý theo quy định của pháp luật.
II. Quy định về bản quyền phần mềm máy tính
Thông thường luật bản quyền các nước quy định các độc quyền kinh tế thuộc chủ sở hữu bản quyền tác giả theo hình thức khai thác, sử dụng:
- Quyền sao chép, tái tạo tác phẩm (bao gồm cả các bản sao trong bộ nhớ của máy tính);
- Quyền phân phối, phổ biến tác phẩm thông qua phát hành, bày bán, biểu diễn, cho thuê..;
- Quyền biểu diễn đối với các tác phẩm viết, âm nhạc, sân khấu hoặc quyền trưng bày (right to display) đối với các tác phẩm mỹ thuật, điện ảnh...;
- Quyền phát sóng (bao gồm cả việc đưa tác phẩm lên mạng Internet);
- Quyền cho phép làm các tác phẩm phái sinh thông qua dịch, cải biên, chuyển thể.
Hiện nay, Luật sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi bổ sung 2022 đã ghi nhận các quyền kinh tế theo hướng này.
Ngoài ra, để chống việc xâm phạm một sản phẩm phần mềm, chủ sở hữu có thể vận dụng các quy định luật pháp khác để bảo vệ sở hữu của mình như đăng ký nhãn hiệu hàng hoá, kiểu dáng công nghiệp hay quyền tác giả để bảo hộ trình bày đóng gói cho sản phẩm của mình, đăng ký sáng chế hay giải pháp hữu ích nếu chương trình máy tính là một bộ phận không thể tách rời của sáng chế và đặc biệt là các điều khoản của hợp đồng lao động với các lập trình viên làm thuê, hợp đồng li-xăng, về chống cạnh tranh không lành mạnh và bí mật thương mại. Điều 84 Luật sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi bổ sung 2022 quy định bí mật kinh doanh được bảo hộ là thành quả đầu tư dưới dạng thông tin có đủ các điều kiện sau:
- Không phải là hiểu biết thông thường và không dễ dàng có được;
- Khi được sử dụng trong kinh doanh sẽ tạo cho người nắm giữ bí mật kinh doanh lợi thế so với người không nắm giữ hoặc không sử dụng bí mật kinh doanh đó;
- Được chủ sở hữu bảo mật bằng các biện pháp cần thiết để bí mật kinh doanh đó không bị bộc lộ và không dễ dàng tiếp cận được.
Chủ sở hữu quyền đối với bí mật kinh doanh là tổ chức, cá nhân đã đầu tư để tạo ra và là bên thuê trong trường hợp bí mật kinh doanh được bên làm thuê hay bên thực hiện hợp đồng tạo ra. Như vậy rõ ràng các bí mật liên quan đến phần mềm máy tính thuộc quyền sở hữu của bên đầu tư xây dựng phần mềm đó và bên làm thuê không có quyền tiết lộ hay sử dụng để xây dựng các phần mềm cho người chủ khác.
Đối với các trường hợp vi phạm bản quyền gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính hay đã bị kết án mà chưa được xoá án tích mà lại vi phạm thì người vi phạm có thể bị xử lý hình sự theo Điều 225 “Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” của Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.
III. Đăng ký bản quyền phần mềm máy tính như thế nào?
3.1. Hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền tác giả cho phần mềm máy tính
Thứ nhất, có thành phần hồ sơ đầy đủ theo quy định gồm:
- Tờ khai đăng ký quyền tác giả.
- Tài liệu chứng minh việc hình thành quyền tác giả hợp pháp.
- 02 đĩa CD có ghi phần mềm.
- 02 bản mô tả về phần mềm dự kiến đăng ký.
- Giấy ủy quyền cho người khai nộp hồ sơ.
Thứ hai, nội dung hồ sơ phù hợp với quy định pháp luật
Điều kiện này liên quan đến việc soát xét tính hợp lệ của hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền tác giả, trong đó một số vướng mắc thường gặp sẽ như sau:
- Người soạn hồ sơ không biết tài liệu chứng minh việc hình thành quyền tác giả hợp pháp là gì đối với chương trình máy tính được sáng tạo bởi nhiều tác giả, hoặc được chủ sở hữu mua lại bản quyền của đơn vị khác.
- Người chuẩn bị tài liệu không biết ghi cái gì trên đĩa CD đối với những phần mềm như App điện thoại di động, website, hoặc phần mềm chỉ chạy được khi có thêm các công cụ hỗ trợ khác.
Thứ ba, hồ sơ được khai nộp theo đúng quy định pháp luật.
3.2. Cách thức đăng ký bản quyền phần mềm máy tính
Quy trình đăng ký bản quyền phần mềm gồm các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị tài liệu cần thiết đăng ký bản quyền phần mềm
Để biết được đầy đủ các thông tin và tài liệu cần thiết cho việc đăng ký bản quyền phần mềm, các bạn có thể liên hệ với NPLaw để được tư vấn chi tiết.
Bước 2: Soạn hồ sơ đăng ký bản quyền phần mềm
Hồ sơ cần được soạn thảo bởi người có chuyên môn về sở hữu trí tuệ để đảm bảo tính chính xác, tránh trường hợp hồ sơ sau khi nộp đăng ký sẽ bị trả về do những thiếu sót trong quá trình soạn thảo.
Bước 3: Nộp hồ sơ đăng ký tới Cục bản quyền tác giả
Sau khi chuẩn bị xong hồ sơ đăng ký bản quyền, chủ sở hữu sẽ tiến hành nộp hồ sơ tại Cục bản quyền tác giả.
Bước 4: Theo dõi hồ sơ đăng ký bản quyền phần mềm máy tính
Sau khi đã nộp, người nộp hồ sơ cần theo dõi hồ sơ đăng ký, kịp thời bổ sung, sửa đổi hồ sơ trong trường hợp hồ sơ có những thiếu sót, bổ sung theo yêu cầu của cơ quan đăng ký.
Bước 5: Nhận kết quả là giấy chứng nhận đăng ký bản quyền phần mềm máy tính hoặc thông báo từ chối.
IV. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về bản quyền phần mềm máy tính
4.1. Thời hạn đăng ký bao lâu thì được cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả đối với phần mềm máy tính?
Căn cứ Điều 52 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 quy định về thời hạn cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan như sau:
Điều 52. Thời hạn cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan
Trong thời hạn mười lăm ngày làm việc, kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan có trách nhiệm cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan cho người nộp hồ sơ. Trong trường hợp từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan thì cơ quan quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do cho người nộp hồ sơ.
Như vậy, nếu hồ sơ của bạn hợp lệ thì trong thời hạn mười lăm ngày làm việc, kể từ ngày nhận đơn hợp lệ, cơ quan quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan có trách nhiệm cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan cho người nộp đơn.
4.2. Hiệu lực của giấy chứng nhận đăng ký bản quyền đối với phần mềm máy tính?
Hiệu lực Giấy chứng nhận đăng ký bản quyền phần mềm được quy định tại Điều 53 Luật Sở hữu trí tuệ. Theo đó:
- Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan của phần mềm máy tính có hiệu lực trên toàn lãnh thổ Việt Nam.
- Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan do cơ quan quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan cấp trước ngày Luật này có hiệu lực tiếp tục được duy trì hiệu lực.
Đối với hiệu lực về thời gian, khoản 4 Điều 93 Luật Sở hữu trí tuệ quy định bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp có hiệu lực từ ngày cấp và kéo dài đến hết 05 năm kể từ ngày nộp đơn, có thể gia hạn 02 lần liên tiếp, mỗi lần 05 năm.
4.3. Ai có quyền đăng ký bản quyền phần mềm máy tính?
Tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu tác phẩm và tác giả (Người sáng tạo ra tác phẩm phần mềm) có quyền trực tiếp hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác nộp hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan tại trụ sở Cục Bản quyền tác giả.
Cá nhân, pháp nhân nước ngoài tạo ra phần mềm có thể trực tiếp hoặc ủy quyền cho tổ chức tư vấn, dịch vụ quyền tác giả, quyền liên quan nộp đơn đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan tại Cục Bản quyền tác giả.
4.4. Có bắt buộc phải đăng ký bản quyền phần mềm hay không?
Pháp luật không bắt buộc tác giả, chủ sở hữu phần mềm đăng ký bản quyền phần mềm nhưng tác giả, chủ sở hữu phần mềm nên đăng ký bản quyền cho phần mềm của mình vì khi đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký bản quyền tác giả thì chủ sở hữu, tác giả phần mềm sẽ không có nghĩa vụ chứng minh quyền tác giả thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại.
V. Dịch vụ luật sư tư vấn và giải quyết các vấn đề về bản quyền phần mềm máy tính
Trên đây là bài viết của NPLaw về bản quyền phần mềm máy tính, với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm NPLaw luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và hỗ trợ các vấn đề pháp lý liên quan đến giảm giá sữa cho trẻ em. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ ngay với NPLaw.
