Quy định pháp luật hiện nay về cách tính thuế TNDN

Việc nắm rõ quy định pháp luật hiện hành về cách tính thuế TNDN sẽ giúp doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch tài chính, tối ưu chi phí hợp pháp và hạn chế rủi ro vi phạm pháp luật về thuế. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các quy định hiện nay về căn cứ tính thuế nhằm giúp doanh nghiệp áp dụng đúng và hiệu quả.

I. Tầm quan trọng của cách tính thuế TNDN hiện nay

Thuế TNDN là một trong những nguồn thu chủ yếu của ngân sách Nhà nước, đồng thời đóng vai trò định hướng hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp theo mục tiêu phát triển bền vững. Việc tính thuế TNDN đúng và đủ không chỉ đảm bảo thực hiện nghĩa vụ pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, dòng tiền và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, quy định pháp luật về cách tính thuế TNDN ngày càng chặt chẽ, minh bạch và tiệm cận với chuẩn mực quốc tế. Doanh nghiệp nếu nắm vững nguyên tắc và phương pháp tính thuế sẽ:

• Chủ động kế hoạch tài chính: Xác định được mức thuế phải nộp để dự trù ngân sách và phân bổ nguồn lực hợp lý.
• Tối ưu chi phí hợp pháp: Tận dụng tối đa các khoản chi được trừ, ưu đãi thuế nhằm giảm gánh nặng tài chính.
• Hạn chế rủi ro pháp lý: Tránh các sai sót dẫn đến truy thu, phạt chậm nộp hoặc xử lý vi phạm hành chính về thuế.

Do đó, việc tìm hiểu và áp dụng đúng quy định pháp luật hiện hành về cách tính thuế TNDN là yêu cầu cấp thiết đối với mọi doanh nghiệp, đặc biệt trong môi trường cạnh tranh và biến động như hiện nay.

II. Quy định của pháp luật liên quan đến cách tính thuế TNDN

1. Cách tính thuế TNDN là gì?

Thuế thu nhập doanh nghiệp là một loại thuế trực thu, đánh trực tiếp vào phần thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và thu nhập khác theo quy định của pháp luật sau khi đã trừ đi các khoản chi phí hợp lý, hợp pháp liên quan đến thu nhập của doanh nghiệp.

Cách tính thuế TNDN là phương pháp xác định số thuế mà doanh nghiệp phải nộp cho Nhà nước dựa trên thu nhập chịu thuế trong kỳ tính thuế. Việc tính thuế TNDN tuân thủ các nguyên tắc, công thức và căn cứ theo quy định pháp luật. 

2. Căn cứ tính thuế TNDN theo Luật thuế TNDN

Căn cứ tính thuế TNDN được quy định tại Điều 6, Điều 7 Luật Thuế TNDN năm 2025 (có hiệu lực từ 1/10/2025), cụ thể:

Căn cứ tính thuế là thu nhập tính thuế và thuế suất.

Trong đó:

• Thu nhập tính thuế trong kỳ tính thuế được xác định như sau:

• Thu nhập chịu thuế được xác định như sau:

• Doanh thu để tính thu nhập chịu thuế là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà doanh nghiệp được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.
• Các khoản chi được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế quy định tại Điều 9 Luật Thuế TNDN năm 2025. 
• Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 20%, trừ trường hợp đối tượng được ưu đãi về thuế suất. Thuế suất 15% áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng. Thuế suất 17% áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ trên 03 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng.

3. Phương pháp tính thuế TNDN mới nhất hiện nay

Phương pháp tính thuế TNDN mới nhất hiện nay được quy định tại Điều 11 Luật Thuế TNDN năm 2025, cụ thể:

Số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong kỳ tính thuế được tính bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất, trừ trường hợp Chính phủ quy định số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tính theo tỷ lệ % trên doanh thu đối với các trường hợp sau đây:

• Doanh nghiệp quy định tại điểm c, điểm d khoản 2 Điều 2 của Luật này; đối tượng thực hiện nghĩa vụ kê khai, nộp thuế, thời điểm và cách xác định doanh thu tính thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam;
• Doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng quy định tại khoản 2 Điều 10 của Luật này trong trường hợp xác định được doanh thu nhưng không xác định được chi phí, thu nhập của hoạt động sản xuất, kinh doanh;
• Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp và tổ chức khác quy định tại các điểm c, d và đ khoản 1 Điều 2 của Luật này có hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ có thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (trừ thu nhập được miễn thuế quy định tại Điều 4 của Luật này) mà các đơn vị này hạch toán được doanh thu nhưng không xác định được chi phí, thu nhập của hoạt động sản xuất, kinh doanh.

III. Giải đáp các thắc mắc liên quan đến cách tính thuế TNDN

1. Doanh nghiệp mới thành lập kinh doanh thiết bị đồ dùng gia đình nhưng chưa phát sinh doanh thu thì có phải nộp tờ khai và thuế TNDN không?

Theo Điều 2 Luật Thuế TNDN năm 2025, người nộp thuế thu nhập doanh nghiệp là tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có thu nhập chịu thuế theo quy định. Như vậy, doanh nghiệp không phát sinh doanh thu, thu nhập chịu thuế thì không phải tạm nộp thuế TNDN.

Tuy nhiên, cuối năm vẫn phải nộp tờ khai quyết toán thuế TNDN để báo cáo tình hình tài chính và xác nhận không phát sinh nghĩa vụ thuế.

2. Khi doanh nghiệp được hoàn thuế GTGT, khoản hoàn này có ảnh hưởng đến cách tính thuế TNDN không?

Theo điểm l Khoản 2 Điều 9 Luật Thuế TNDN năm 2025, từ 1/10/2025 số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ hết nhưng không được hoàn thuế thì vẫn được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.

Số thuế giá trị gia tăng đầu vào khi đã được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN thì không được khấu trừ với số thuế giá trị gia tăng đầu ra.

Như vậy, việc hoàn thuế GTGT không làm thay đổi cách xác định chi phí hợp lý để tính thu nhập chịu thuế TNDN. Tuy nhiên, nếu khoản thuế GTGT đầu vào đã được tính vào chi phí được trừ thuế TNDN thì không được tái sử dụng để khấu trừ thuế GTGT đầu ra nhằm tránh tính hai lần cùng một khoản thuế. 

3. Cách tính thuế TNDN tạm nộp hàng quý có khác với quyết toán cuối năm không?

Cách tính thuế TNDN tạm nộp hàng quý và quyết toán cuối năm đều áp dụng công thức thuế là: Thuế TNDN tạm nộp = Thu nhập tính thuế × Thuế suất TNDN

Tuy nhiên, có sự khác nhau về dữ liệu:

• Tạm nộp hàng quý dựa trên ước tính thu nhập và chi phí phát sinh thực tế đến thời điểm tạm tính.
• Quyết toán cuối năm dựa trên số liệu thực tế cả năm, sau khi điều chỉnh các khoản chi phí được trừ/không được trừ và kết chuyển lỗ.

4. Có cách nào để tối ưu chi phí hợp pháp nhằm giảm số thuế TNDN phải nộp không?

Doanh nghiệp có thể giảm gánh nặng thuế TNDN hợp pháp bằng cách:

• Ghi nhận đầy đủ và hợp lệ các chi phí được trừ.
• Tận dụng các chính sách ưu đãi thuế TNDN (ưu đãi thuế suất, miễn giảm thuế) khi đáp ứng điều kiện.
• Lập kế hoạch mua sắm, khấu hao tài sản cố định hợp lý.
• Kết chuyển lỗ đúng quy định để giảm thu nhập tính thuế.

5. Khi nhận cổ tức từ công ty khác, doanh nghiệp có phải tính thuế TNDN không?

Theo Khoản 7 Điều 4 Luật Thuế TNDN năm 2025, “Thu nhập được chia từ hoạt động góp vốn, mua cổ phần, liên doanh, liên kết với doanh nghiệp trong nước, sau khi đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của Luật này, kể cả trường hợp bên nhận góp vốn, phát hành cổ phiếu, bên liên doanh, liên kết được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp” sẽ được miễn thuế thuế TNDN. 

Như vậy, khi nhận cổ tức từ công ty khác, doanh nghiệp không phải tính thuế TNDN. 

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến cách tính thuế TNDN

NPLaw cung cấp dịch vụ hỗ trợ toàn diện giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và tối ưu nghĩa vụ thuế TNDN:

• Tư vấn cách tính thuế TNDN theo quy định mới nhất.
• Rà soát hồ sơ, chứng từ kế toán để đảm bảo chi phí được trừ hợp lệ.
• Hỗ trợ lập và nộp tờ khai thuế (tạm nộp và quyết toán cuối năm).
• Tư vấn chính sách ưu đãi thuế cho dự án đầu tư, ngành nghề hoặc địa bàn ưu đãi.
• Đại diện làm việc với cơ quan thuế khi có yêu cầu giải trình, kiểm tra hoặc thanh tra.

Quý Khách hàng có nhu cầu tư vấn về cách tính thuế TNDN, vui lòng liên hệ cho NPLaw để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.