Quy định pháp luật liên quan đến gói thầu nhiều phần lô

Gói thầu nhiều phần lô là một hình thức tổ chức đấu thầu quan trọng, giúp phân chia khối lượng công việc hợp lý và tạo điều kiện cho nhiều nhà thầu cùng tham gia.

I. Giới thiệu các vấn đề liên quan đến gói thầu nhiều phần lô

Trong bối cảnh hoạt động đấu thầu ngày càng chuyên nghiệp và yêu cầu sử dụng vốn hiệu quả, mô hình gói thầu nhiều phần lô đã và đang được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như xây dựng, mua sắm hàng hóa và cung cấp dịch vụ. Việc phân chia gói thầu thành nhiều phần lô không chỉ nhằm tăng tính cạnh tranh mà còn tạo điều kiện cho các nhà thầu có quy mô và năng lực khác nhau tham gia.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, việc tổ chức gói thầu theo nhiều phần lô cũng đặt ra nhiều vấn đề pháp lý và thực tiễn như: tiêu chí phân chia lô, cơ chế đánh giá hồ sơ dự thầu, trách nhiệm của các bên liên quan và nguy cơ phát sinh tranh chấp. Do đó, việc nghiên cứu toàn diện về mô hình này có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả đấu thầu.

II. Tìm hiểu về gói thầu nhiều phần lô

Việc hiểu rõ bản chất, ưu nhược điểm và cơ chế vận hành của gói thầu nhiều phần lô là cơ sở quan trọng để áp dụng hiệu quả trong thực tiễn.

1. Gói thầu nhiều phần lô là gì và khi nào nên áp dụng mô hình gói thầu nhiều phần lô

Gói thầu nhiều phần lô được hiểu là việc một gói thầu được chia thành nhiều phần độc lập tương đối, mỗi phần có thể được mời thầu, đánh giá và trao hợp đồng riêng biệt hoặc kết hợp tùy theo quy định trong hồ sơ mời thầu.

Mô hình này nên được áp dụng trong các trường hợp:

• Dự án có quy mô lớn, bao gồm nhiều hạng mục khác nhau;
• Các phần công việc có thể tách biệt về kỹ thuật hoặc địa lý;
• Mong muốn tăng sự tham gia của nhiều nhà thầu, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Gói thầu nhiều phần lô là phương thức phân chia gói thầu linh hoạt, phù hợp với các dự án có tính chất phức tạp và đa dạng.

2. Ưu và nhược điểm của việc tổ chức gói thầu nhiều phần lô so với gói thầu một hợp đồng là gì

Về ưu điểm:

• Tăng tính cạnh tranh do nhiều nhà thầu có thể tham gia;
• Tạo cơ hội cho các nhà thầu nhỏ và vừa;
• Giảm rủi ro phụ thuộc vào một nhà thầu duy nhất;
• Linh hoạt trong triển khai từng phần của dự án.

Về nhược điểm:

• Khó khăn trong việc điều phối và quản lý nhiều hợp đồng cùng lúc;
• Nguy cơ chậm tiến độ nếu các phần lô không đồng bộ;
• Tăng chi phí quản lý và giám sát;
• Có thể phát sinh tranh chấp giữa các nhà thầu ở các phần lô khác nhau.

Có thể thấy, gói thầu nhiều phần lô mang lại nhiều lợi ích về cạnh tranh và linh hoạt, nhưng cũng đòi hỏi năng lực quản lý cao để kiểm soát rủi ro.

3. Tiêu chí nào để quyết định phân chia một dự án thành gói thầu nhiều phần lô

Việc phân chia dự án thành nhiều phần lô cần dựa trên các tiêu chí sau:

• Thứ nhất, tính chất kỹ thuật của công việc. Các phần công việc có thể tách biệt về kỹ thuật hoặc không phụ thuộc lẫn nhau thì nên chia thành các lô riêng.
• Thứ hai, quy mô và giá trị gói thầu. Dự án có quy mô lớn, giá trị cao thường phù hợp để chia nhỏ nhằm tăng khả năng tham gia của nhiều nhà thầu.
• Thứ ba, yếu tố địa lý và tiến độ thực hiện. Các công việc phân bố ở nhiều địa điểm khác nhau hoặc cần triển khai song song có thể chia thành nhiều lô.
• Thứ tư, mức độ cạnh tranh trên thị trường. Việc phân chia cần đảm bảo thu hút được nhiều nhà thầu, tránh tình trạng “độc quyền” hoặc hạn chế cạnh tranh.

Việc phân chia phần lô phải dựa trên các tiêu chí khách quan nhằm đảm bảo hiệu quả, cạnh tranh và phù hợp với thực tiễn.

4. Vai trò và trách nhiệm chính của bên mời thầu, tư vấn và nhà thầu trong gói thầu nhiều phần lô là gì

Vai trò và trách nhiệm chính của bên mời thầu, tư vấn và nhà thầu trong gói thầu nhiều phần lô được thể hiện như sau: 

• Thứ nhất, đối với bên mời thầu. Có trách nhiệm lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu, xác định phương án chia lô hợp lý, tổ chức đấu thầu và quản lý hợp đồng. Bên mời thầu đóng vai trò trung tâm trong việc điều phối các phần lô.
• Thứ hai, đối với đơn vị tư vấn. Tư vấn hỗ trợ xây dựng hồ sơ mời thầu, tiêu chí đánh giá và phương án phân chia lô, đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật và thực tiễn dự án.
• Thứ ba, đối với nhà thầu. Nhà thầu tham gia đấu thầu cho một hoặc nhiều phần lô, thực hiện hợp đồng đúng tiến độ, chất lượng và phối hợp với các nhà thầu khác nếu cần thiết.

Mỗi chủ thể trong gói thầu nhiều phần lô đều có vai trò riêng, và sự phối hợp hiệu quả giữa các bên là yếu tố quyết định thành công của dự án.

III. Các quy định pháp luật có liên quan đến gói thầu nhiều phần lô

Trong hệ thống pháp luật đấu thầu Việt Nam, mô hình gói thầu nhiều phần lô không được quy định như một chế định độc lập, nhưng được điều chỉnh thông qua các quy định về lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu, hồ sơ mời thầu và tổ chức lựa chọn nhà thầu trong Luật Đấu thầu 2023 và các văn bản hướng dẫn. Việc phân tích các quy định này giúp làm rõ cơ sở pháp lý và cách thức áp dụng trong thực tiễn.

1. Pháp luật đấu thầu hiện hành quy định những nội dung nào về gói thầu nhiều phần lô

Pháp luật hiện hành cho phép chia gói thầu thành nhiều phần (lô) trên cơ sở bảo đảm tính hợp lý và hiệu quả. Cụ thể:

• Khoản 1 Điều 39 Luật Đấu thầu 2023: Tên gói thầu thể hiện tính chất, nội dung và phạm vi công việc của gói thầu. Trường hợp gói thầu gồm nhiều phần riêng biệt, kế hoạch lựa chọn nhà thầu cần nêu tên thể hiện nội dung cơ bản của từng phần.
• Khoản 1 Điều 67 Luật Đấu thầu 2023: Một gói thầu được thực hiện theo một hợp đồng; trong một hợp đồng có thể áp dụng một hoặc nhiều loại hợp đồng quy định tại Điều 64 của Luật này; đối với gói thầu mua sắm tập trung hoặc gói thầu chia thành nhiều phần, một gói thầu có thể thực hiện theo nhiều hợp đồng tương ứng với một hoặc một số phần. Trường hợp áp dụng nhiều loại hợp đồng thì phải quy định rõ loại hợp đồng tương ứng với từng nội dung công việc cụ thể;

Ngoài ra, pháp luật cũng yêu cầu việc chia lô không được nhằm mục đích hạn chế cạnh tranh hoặc chia nhỏ để tránh áp dụng hình thức đấu thầu phù hợp.

2. Thủ tục điều chỉnh, tách hoặc gộp các phần, lô trong gói thầu nhiều phần lô phải thực hiện thế nào theo quy định

Việc điều chỉnh, tách hoặc gộp các phần lô phải tuân thủ quy định về điều chỉnh kế hoạch lựa chọn nhà thầu. 

Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 79/2025/TT-BTC, lập, trình, phê duyệt nội dung có sự thay đổi, điều chỉnh như sau:

• Trường hợp cần điều chỉnh một số nội dung thuộc kế hoạch lựa chọn nhà thầu đã được phê duyệt thì chỉ lập, trình, phê duyệt đối với các nội dung có sự thay đổi, điều chỉnh.
• Đối với phần công việc chưa đủ điều kiện lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu, khi đủ điều kiện để lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu thì chỉ lập, trình, phê duyệt cho phần công việc này mà không phải lập, trình, phê duyệt lại cho phần công việc đã được phê duyệt trước đó.
• Trường hợp trong quá trình thực hiện hợp đồng có thay đổi về thời gian thực hiện gói thầu so với kế hoạch lựa chọn nhà thầu đã được phê duyệt thì không phải điều chỉnh kế hoạch lựa chọn nhà thầu.

Trong trường hợp đã phát hành hồ sơ mời thầu, việc điều chỉnh còn phải tuân thủ quy định về sửa đổi hồ sơ mời thầu và thông báo công khai cho các nhà thầu theo quy định của pháp luật.

3. Những rủi ro quản lý thường gặp khi triển khai gói thầu nhiều phần lô và biện pháp phòng ngừa đơn giản

Trong thực tiễn triển khai, gói thầu nhiều phần lô thường phát sinh một số rủi ro quản lý:

• Thứ nhất, rủi ro về tiến độ không đồng bộ. Các phần lô do nhiều nhà thầu thực hiện có thể không hoàn thành cùng thời điểm, ảnh hưởng đến tiến độ chung. Biện pháp: Quy định rõ tiến độ tổng thể và cơ chế phối hợp giữa các nhà thầu trong hợp đồng.
• Thứ hai, rủi ro về chất lượng không đồng đều. Mỗi nhà thầu có năng lực khác nhau, dẫn đến sự chênh lệch về chất lượng. Biện pháp: Xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất và cơ chế giám sát chặt chẽ.
• Thứ ba, rủi ro trong điều phối và quản lý hợp đồng. Việc quản lý nhiều hợp đồng cùng lúc làm tăng áp lực cho bên mời thầu. Biện pháp: Tăng cường vai trò của tư vấn quản lý dự án và áp dụng hệ thống quản lý chuyên nghiệp.
• Thứ tư, rủi ro pháp lý và tranh chấp. Có thể phát sinh tranh chấp giữa các nhà thầu hoặc giữa nhà thầu với chủ đầu tư. Biện pháp: Quy định rõ trách nhiệm, phạm vi công việc và cơ chế giải quyết tranh chấp ngay từ hợp đồng.

Như vậy, gói thầu nhiều phần lô tiềm ẩn nhiều rủi ro quản lý, nhưng có thể kiểm soát hiệu quả nếu có cơ chế tổ chức, giám sát và điều phối phù hợp.

IV. Các thắc mắc thường gặp liên quan đến gói thầu nhiều phần lô

Trong quá trình áp dụng mô hình gói thầu nhiều phần lô, các chủ thể thường gặp nhiều vướng mắc liên quan đến nguyên tắc lập kế hoạch, quy trình đánh giá, cũng như xử lý tranh chấp và vi phạm. Việc làm rõ các vấn đề này có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo tuân thủ pháp luật và nâng cao hiệu quả đấu thầu.

1. Khi lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho gói thầu nhiều phần lô cần tuân thủ những nguyên tắc pháp luật nào

Khi lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho gói thầu nhiều phần lô cần tuân thủ những nguyên tắc tại Điều 37 Luật Đấu thầu năm 2023: 

• Kế hoạch lựa chọn nhà thầu được lập cho toàn bộ dự án, dự toán mua sắm. Đối với dự toán mua sắm, kế hoạch lựa chọn nhà thầu có thể được lập trên cơ sở dự toán mua sắm của năm ngân sách và dự kiến dự toán mua sắm của các năm ngân sách tiếp theo. Trường hợp chưa đủ điều kiện lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho toàn bộ dự án, dự toán mua sắm thì lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho một hoặc một số gói thầu để thực hiện trước.
• Trường hợp gói thầu có thời gian thực hiện dài hơn 01 năm, kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải nêu rõ thời gian thực hiện gói thầu, giá gói thầu trên cơ sở toàn bộ thời gian thực hiện gói thầu.
• Kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải ghi rõ số lượng gói thầu và nội dung của từng gói thầu.
• Việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải căn cứ theo tính chất kỹ thuật, trình tự thực hiện; bảo đảm tính đồng bộ của dự án, dự toán mua sắm và phù hợp với kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu được duyệt (nếu có).
• Kế hoạch lựa chọn nhà thầu được lập sau khi có dự toán mua sắm, quyết định phê duyệt dự án hoặc đồng thời với quá trình lập dự án, dự toán mua sắm hoặc trước khi có quyết định phê duyệt dự án đối với gói thầu cần thực hiện trước khi có quyết định phê duyệt dự án.

Việc lập kế hoạch cho gói thầu nhiều phần lô phải tuân thủ nguyên tắc minh bạch, cạnh tranh và không được lợi dụng việc chia lô để vi phạm pháp luật.

2. Quy trình đánh giá hồ sơ dự thầu và chấm điểm trong gói thầu nhiều phần lô có khác biệt pháp lý gì

Về cơ bản, quy trình đánh giá hồ sơ dự thầu vẫn tuân theo các quy định chung của pháp luật đấu thầu, đặc biệt là các quy định về tiêu chuẩn đánh giá trong Luật Đấu thầu 2023.

Tuy nhiên, điểm khác biệt là:

• Hồ sơ mời thầu phải quy định rõ tiêu chí đánh giá riêng cho từng phần lô;
• Nhà thầu có thể dự thầu một hoặc nhiều lô, và việc đánh giá có thể độc lập hoặc kết hợp;
• Có thể áp dụng nguyên tắc lựa chọn nhà thầu tối ưu tổng thể (ví dụ: trúng nhiều lô nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả).

Quy trình đánh giá không thay đổi về bản chất pháp lý, nhưng có sự linh hoạt và phức tạp hơn do phải xử lý nhiều phần lô.

3. Khi phát sinh tranh chấp giữa các bên liên quan đến gói thầu nhiều phần lô thì cơ chế giải quyết theo pháp luật ra sao

Tranh chấp trong đấu thầu nói chung và gói thầu nhiều phần lô nói riêng được giải quyết theo các cơ chế sau:

• Thứ nhất, giải quyết nội bộ giữa các bên trên cơ sở hợp đồng;
• Thứ hai, khiếu nại, kiến nghị trong đấu thầu theo Điều 89 Luật Đấu thầu năm 2023, sửa đổi năm 2025, 
• Thứ ba, giải quyết tại tòa án theo khoản  6 Điều 92 Luật Đấu thầu năm 2023.

Tranh chấp được giải quyết theo nhiều cấp độ, từ thương lượng đến tài phán, tùy thuộc vào tính chất và mức độ của vụ việc.

4. Thông thầu, bắt tay giữa các nhà thầu trong gói thầu nhiều phần lô có những dấu hiệu nhận biết nào và biện pháp xử lý ra sao

Thông thầu là hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 3 Điều 16 Luật Đấu thầu 2023.

Dấu hiệu nhận biết thường gặp:

• Các nhà thầu có hồ sơ dự thầu giống nhau bất thường;
• Giá dự thầu có sự “dàn xếp” theo thứ tự;
• Nhà thầu luân phiên trúng thầu ở các phần lô;
• Có mối liên hệ bất thường giữa các nhà thầu.

Biện pháp xử lý:

• Hủy kết quả lựa chọn nhà thầu;
• Cấm tham gia hoạt động đấu thầu;
• Xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy mức độ.

Có thể thấy, thông thầu là hành vi vi phạm nghiêm trọng và bị xử lý nghiêm khắc nhằm bảo đảm tính công bằng và minh bạch trong đấu thầu.

5. Việc chia nhỏ dự án để tạo gói thầu nhiều phần lô nhằm né các quy định đấu thầu có bị coi là vi phạm không và hậu quả ra sao

Căn cứ Điều 16 Luật Đấu thầu 2023, các hành vi gian lận, chia tách trái quy định để lách luật đều bị coi là vi phạm.

Hậu quả pháp lý có thể bao gồm:

• Bị hủy thầu hoặc hủy kết quả lựa chọn nhà thầu;
• Bị xử phạt vi phạm hành chính;
• Cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu;
• Trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Việc chia nhỏ dự án để né quy định là hành vi vi phạm pháp luật và có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

V. Bạn đang tìm một chuyên gia pháp lý uy tín để hỗ trợ vấn đề liên quan đến gói thầu nhiều phần lô?

Trong bối cảnh pháp luật đấu thầu ngày càng chặt chẽ và gói thầu nhiều phần lô tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, việc tìm đến sự hỗ trợ từ đơn vị chuyên nghiệp như NPLaw là lựa chọn cần thiết. Với kinh nghiệm trong lĩnh vực đấu thầu và tư vấn doanh nghiệp, đội ngũ luật sư có thể hỗ trợ xây dựng hồ sơ, rà soát quy trình, phòng ngừa vi phạm và giải quyết tranh chấp hiệu quả, giúp doanh nghiệp đảm bảo tuân thủ pháp luật và tối ưu hiệu quả dự án.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.