Quy định pháp luật liên quan đến thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu

Trong thực tế sản xuất - kinh doanh thực phẩm tại Việt Nam, việc lưu thông hoặc tiêu thụ những lô thực phẩm có dấu hiệu hỏng mốc, ôi thiu không chỉ gây nguy cơ lớn cho sức khỏe người tiêu dùng mà còn kéo theo hàng loạt rủi ro pháp lý cho tổ chức, cá nhân liên quan. Sau đây, NPLAW sẽ đồng hành cùng quý khách hàng để tìm hiểu quy định về thực phẩm ôi thiu và những rủi ro pháp lý liên quan.

I. Rủi ro pháp lý phổ biến liên quan đến lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu

Những rủi ro pháp lý phổ biến liên quan đến lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu bao gồm:

• Bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về an toàn thực phẩm;
• Buộc thu hồi, tiêu hủy lô thực phẩm bị phát hiện ôi thiu, gây thiệt hại sản phẩm, tồn kho, chi phí doanh nghiệp;
• Bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng nếu sử dụng thực phẩm hư hỏng ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc tính mạng;
• Trong trường hợp thực phẩm hư hỏng gây thiệt hại nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
• Ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp, mất niềm tin người tiêu dùng, khả năng bị đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép.

II. Tìm hiểu về lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu

Phần này giúp phân tích cách xác định lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, hành động nên làm nếu mua phải và các rủi ro sức khỏe tiềm ẩn.

1. Làm thế nào để xác định một lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu?

Một lô thực phẩm được coi là có dấu hiệu ôi thiu khi có các biểu hiện bất thường so với đặc tính bình thường của loại thực phẩm đó. Các dấu hiệu phổ biến như:

• Màu sắc biến đổi, mùi bất thường, ôi, thối hoặc hôi hơn mức bình thường;
• Nhiệt độ hoặc bảo quản không phù hợp, mở gói thấy hơi nước, bọt, hoặc chất lỏng chảy ra ngoài;
• Hạn sử dụng đã hết nhưng vẫn được bán hoặc tuy còn trong hạn nhưng bảo quản sai, biến chất;

2. Nên làm gì nếu mua phải lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu?

Khi người tiêu dùng phát hiện mình đã mua hoặc tiêu dùng lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, nên thực hiện các bước sau:

• Ngưng sử dụng sản phẩm ngay lập tức để tránh rủi ro sức khỏe;
• Ghi lại thông tin lô hàng: tên sản phẩm, số lô, ngày sản xuất/hạn dùng, thông tin nhà sản xuất/nhập khẩu, hình ảnh bao bì, dấu hiệu ôi thiu;
• Liên hệ với nơi bán hàng hoặc nhà sản xuất để phản ánh và yêu cầu xử lý (đổi/trả/hủy);
• Gửi phản ánh hoặc khiếu nại tới cơ quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm hoặc tổ chức quản lý thị trường địa phương.

3. Lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu có thể gây ra những rủi ro sức khỏe nào?

Việc sử dụng thực phẩm ôi thiu có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng về sức khỏe, như ngộ độc thực phẩm gây nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng, tử vong trong trường hợp nặng. 

Ngoài ra, còn có thể gây nhiễm độc lâu dài ảnh hưởng gan, thận, đường tiêu hóa, tổn thương hệ miễn dịch, tăng nguy cơ nhiễm bệnh, suy giảm sức đề kháng.

III. Các quy định pháp luật có liên quan đến lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu

Phần này hệ thống các quy định pháp luật cần biết khi xử lý lô thực phẩm ôi thiu gồm  khiếu nại, trách nhiệm, xử lý và chế tài.

1. Quy trình khiếu nại đối với lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu như thế nào?

Người tiêu dùng hoặc đơn vị liên quan khi phát hiện lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu có thể thực hiện theo các bước:

• Gửi phản ánh, yêu cầu tới doanh nghiệp/nhà sản xuất nơi mua hoặc nơi phân phối sản phẩm;
• Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được khiếu nại, doanh nghiệp phải thông báo cho người tiêu dùng về việc tiếp nhận và hướng xử lý (khoản 2 Điều 31 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023);
• Nếu doanh nghiệp không xử lý thỏa đáng, gửi khiếu nại tới cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền như Bộ Y tế hoặc cơ quan quản lý thị trường địa phương.

2. Ai sẽ chịu trách nhiệm pháp lý khi lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu được bán ra thị trường?

Khi lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu được bán ra thị trường, trách nhiệm pháp lý có thể thuộc về nhiều chủ thể khác nhau tùy theo mức độ liên quan:

• Tổ chức, cá nhân sản xuất thực phẩm và tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm: Có trách nhiệm công bố thông tin về sản phẩm bị thu hồi; chịu trách nhiệm thu hồi, xử lý thực phẩm không bảo đảm an toàn, ôi thiu (trong thời hạn do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, quá thời hạn sẽ bị cưỡng chế thu hồi); chịu mọi chi phí cho việc thu hồi, xử lý thực phẩm ôi thiu.

• Cơ quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm: Chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát, đình chỉ lưu thông và thu hồi sản phẩm vi phạm (trách nhiệm quy định tại khoản 5 Điều 55 Luật An toàn thực phẩm 2010).

3. Quy trình giải quyết lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu?

Quy trình giải quyết lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu gồm:

• Cơ quan quản lý khi tiếp nhận phản ánh có quyền lấy mẫu kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc, xác định nguyên nhân ôi thiu. 
• Ra quyết định thu hồi hoặc tiêu hủy lô thực phẩm nếu không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm hoặc có dấu hiệu hư hỏng. 
• Doanh nghiệp thực hiện thu hồi, thông báo người tiêu dùng, báo cáo kết quả theo quy định.

4. Lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu có thể được xử lý như thế nào theo quy định pháp luật?

Thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu được xem là sản phẩm không đảm bảo chất lượng theo điểm d khoản 1 Điều 55 Luật An toàn thực phẩm 2010 và sẽ bị xử lý như sau:

• Thu hồi theo hình thức tự nguyện hoặc bắt buộc bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
• Trường hợp thực phẩm ôi thiu có khả năng sẽ bị xử lý theo hình thức tiêu hủy và tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh chịu toàn bộ chi phí cho việc này.
• Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể bị phạt hành chính về hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn hoặc không bảo đảm trong quá trình sản xuất, bảo quản, vận chuyển theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP và tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017).

IV. Các thắc mắc thường gặp liên quan đến thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu

Dưới đây là giải đáp một số câu hỏi người tiêu dùng và doanh nghiệp thường gặp khi đối mặt với lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu.

1. Nếu thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu vẫn trong hạn sử dụng, xử lý như thế nào?

Một sản phẩm vẫn trong hạn sử dụng nhưng có dấu hiệu ôi thiu vẫn bị coi là không bảo đảm an toàn thực phẩm nếu người tiêu dùng đã bảo quản đúng phương pháp. Do đó, người tiêu dùng nên ngưng sử dụng và phản ánh tới nơi bán/hãng sản xuất. Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm nếu đã lưu thông sản phẩm ôi thiu dù còn hạn.

2. Thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu gây ngộ độc hàng loạt có bị xử lý hình sự không?

Trường hợp việc lưu thông thực phẩm ôi thiu dẫn đến ngộ độc hàng loạt, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng người tiêu dùng, doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017).

Theo đó, doanh nghiệp sẽ bị phạt tiền từ 100 - 400 triệu và phạt tù từ 2 - 5 năm. Nếu mức độ vi phạm cao hơn như có tổ chức hoặc gây chết người, doanh nghiệp có thể đối mặt với số tiền phạt là 1 tỷ và ngồi tù đến 7 năm, cấm hành nghề tối đa 5 năm.

3. Nếu phát hiện thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu trong chương trình viện trợ nhân đạo được thì sẽ xử lý thế nào?

Thực phẩm viện trợ cũng phải tuân thủ quy định an toàn thực phẩm. Nếu trong chương trình viện trợ xuất hiện lô thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu:

• Người nhận/đơn vị phân phối nên tạm ngưng sử dụng và báo cáo ngay cho đơn vị viện trợ và cơ quan quản lý.
• Nhà tài trợ hoặc đơn vị nhập khẩu chịu trách nhiệm xử lý: thu hồi, thay thế, bồi thường nếu có thiệt hại.
• Cơ quan quản lý có thể áp dụng chế tài hành chính nếu vi phạm lưu thông thực phẩm không đảm bảo an toàn.

4. Thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu liên quan đến trách nhiệm của cơ quan kiểm dịch như thế nào?

Các cơ quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm bao gồm:

• Bộ Y tế chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm;
• Các bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Y tế thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm;
• Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong phạm vi địa phương.

5. Thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu có ảnh hưởng đến thương hiệu doanh nghiệp không?

Việc cung cấp thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, không đảm bảo an toàn ra thị trường ảnh hưởng tiêu cực đến thương hiệu của doanh nghiệp. Khi đó, người tiêu dùng sẽ không còn lòng tin để tiếp tục ủng hộ sản phẩm của doanh nghiệp, thiếu khách hàng dẫn tới doanh thu giảm sút. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có khả năng bị mất giấy phép, bị đình chỉ kinh doanh trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng.

V. Bạn đang tìm luật sư tư vấn để được hỗ trợ hiệu quả liên quan đến vấn đề thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu

Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến vấn đề thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu sẽ hỗ trợ quý khách hàng về:

• Xác định người chịu trách nhiệm (nhà sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu) và quyền lợi của khách hàng.
• Soạn thảo và gửi khiếu nại, yêu cầu xử lý vi phạm hoặc khởi kiện đòi bồi thường nếu có thiệt hại về sức khỏe/ tài sản.
• Đàm phán hoặc đại diện trong thương lượng với doanh nghiệp hoặc trong phiên tòa nếu cần.

Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay nhu cầu tư vấn về thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, vui lòng liên hệ cho NPLAW để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.