Chương trình khuyến mãi là công cụ tiếp thị phổ biến nhưng dễ bị lợi dụng để thực hiện hành vi gian lận, lừa dối người tiêu dùng. Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp khuyến mãi không hợp pháp gây thiệt hại cho khách hàng và ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh. Sau đây, kính mời quý độc giả hãy cùng NPLaw tìm hiểu các vấn đề pháp lý liên quan đến chương trình khuyến mãi không hợp pháp.
Chương trình khuyến mãi là công cụ tiếp thị phổ biến nhưng dễ bị lợi dụng để thực hiện hành vi gian lận, lừa dối người tiêu dùng. Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp khuyến mãi không hợp pháp gây thiệt hại cho khách hàng và ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh. Sau đây, kính mời quý độc giả hãy cùng NPLaw tìm hiểu các vấn đề pháp lý liên quan đến chương trình khuyến mãi không hợp pháp.
I. Tìm hiểu về chương trình khuyến mãi không hợp pháp
Chương trình khuyến mãi không hợp pháp là những chương trình được doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân triển khai nhằm xúc tiến thương mại nhưng không tuân thủ các quy định của pháp luật. Các hành vi khuyến mãi không hợp pháp có thể bao gồm: tổ chức chương trình khuyến mãi mà không thông báo hoặc đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước, vượt quá hạn mức khuyến mãi, khuyến mãi sai đối tượng, sai hình thức được pháp luật cho phép, hoặc sử dụng các hình thức khuyến mãi bị cấm như đánh đố, gây nhầm lẫn, lừa dối người tiêu dùng, hoặc dùng khuyến mãi để cạnh tranh không lành mạnh.
Những hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng mà còn gây rối loạn môi trường cạnh tranh và có thể bị xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, trong các trường hợp nghiêm trọng, doanh nghiệp vi phạm còn có thể bị thu hồi giấy phép kinh doanh, bị đình chỉ hoạt động khuyến mãi, hoặc thậm chí bị xử lý hình sự nếu hành vi có dấu hiệu lừa đảo.
II. Quy định pháp luật về chương trình khuyến mãi không hợp pháp
1. Các hành vi thực hiện chương trình khuyến mãi không hợp pháp bị cấm theo quy định pháp luật
Theo quy định tại Điều 100 của Luật Thương mại 2005, hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại gồm:
- Khuyến mại hàng hóa, dịch vụ bị cấm/hạn chế kinh doanh hoặc chưa được phép lưu thông/cung ứng;
- Hành vi sử dụng hàng hóa, dịch vụ bị cấm, hạn chế hoặc chưa được phép để làm quà tặng trong chương trình khuyến mại cũng bị nghiêm cấm;
- Khuyến mại rượu, bia cho người dưới 18 tuổi;
- Khuyến mại thuốc lá, rượu từ 30 độ trở lên;
- Khuyến mại không trung thực hoặc gây hiểu nhầm;
- Khuyến mại để tiêu thụ hàng kém chất lượng, gây hại;
- Khuyến mại tại các địa điểm đặc thù: Trường học, bệnh viện, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, đơn vị vũ trang,... là các địa điểm không được tổ chức chương trình khuyến mại.
- Hứa tặng hoặc thưởng nhưng không thực hiện;
- Khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh;
- Vượt quá hạn mức giảm giá/giá trị tặng phẩm: Nếu vượt quá mức giảm giá hoặc giá trị hàng khuyến mại theo quy định tại khoản 4, Điều 94 Luật Thương mại 2005.
2. Hồ sơ và quy định thủ tục thông báo, đăng ký chương trình khuyến mãi nhằm tránh rơi vào diện không hợp pháp
Theo Khoản 4, Điều 19 Nghị định số 81/2018/NĐ-CP, hồ sơ và quy định thủ tục thông báo, đăng ký chương trình khuyến mãi gồm:
Bước 1: Doanh nghiệp chuẩn bị và gửi hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền.
Theo Khoản 4, Điều 19 Nghị định 81/2018/NĐ-CP, bộ hồ sơ cần có:
- Đơn đăng ký thực hiện chương trình khuyến mãi
- Thể lệ chương trình khuyến mãi
- Mẫu bằng chứng xác định trúng thưởng hoặc mô tả chi tiết về cách xác định trúng thưởng.
Sở Công Thương: Nếu chương trình có yếu tố may rủi và chỉ thực hiện trong 1 tỉnh/thành phố.
Bộ Công Thương: Nếu chương trình có yếu tố may rủi trên nhiều tỉnh/thành phố, hoặc chương trình áp dụng các hình thức khác ngoài quy định chung.
Bước 2: Cơ quan tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc, tính từ ngày cơ quan có thẩm quyền nhận đủ hồ sơ hợp lệ, theo:
- Ngày ghi trên vận đơn (nếu gửi bưu điện),
- Ngày tiếp nhận hồ sơ (nộp trực tiếp),
- Ngày ghi nhận trên hệ thống (nộp qua dịch vụ công trực tuyến).
Bước 3: Cơ quan ra quyết định xác nhận hoặc từ chối việc đăng ký chương trình khuyến mãi.
Bước 4: Doanh nghiệp nhận kết quả xác nhận.
3. Hậu quả pháp lý của việc tổ chức chương trình khuyến mãi không hợp pháp
Căn cứ theo Điều 4 Nghị định 98/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP), việc tổ chức chương trình khuyến mãi không hợp pháp mang lại hậu quả pháp lý sau:
- Phạt cảnh cáo;
- Phạt tiền;
- Tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động;
- Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm;
Đồng thời, áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại khoản 1, Điều 1 Nghị định Nghị định 24/2025/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 98/2020/NĐ-CP như sau:
- Buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật;
- Buộc hủy bỏ kết quả đã mở thưởng và tổ chức mở thưởng lại;
- Buộc sửa đổi lại hợp đồng đã giao kết hoặc theo mẫu, điều kiện giao dịch chung;
- Buộc thu hồi tên miền “.vn” hoặc buộc gỡ bỏ ứng dụng di động;
- Buộc nộp lại giấy phép kinh doanh bị tẩy xóa, sửa chữa;
- Buộc thu hồi tang vật, phương tiện vi phạm đã bị tẩu tán.
4. Quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng liên quan đến chương trình khuyến mãi không hợp pháp
Theo quy định tại Điều 4 và Điều 5 của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, khi tham gia vào chương trình khuyến mãi không hợp pháp, người tiêu dùng có quyền và nghĩa vụ sau:
Quyền của người tiêu dùng liên quan đến chương trình khuyến mãi không hợp pháp:
- Được bảo vệ quyền lợi hợp pháp Người tiêu dùng có quyền được đảm bảo an toàn về tính mạng, sức khỏe, tài sản khi tham gia chương trình khuyến mãi, kể cả khi chương trình đó không hợp pháp.
- Được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác: Nếu doanh nghiệp che giấu thông tin, cung cấp sai lệch về khuyến mãi, người tiêu dùng có quyền yêu cầu minh bạch thông tin và làm rõ nguồn gốc hàng hóa.
- Quyền lựa chọn và từ chối giao dịch: Người tiêu dùng có quyền từ chối tham gia chương trình khuyến mãi có dấu hiệu không rõ ràng hoặc vi phạm pháp luật.
- Yêu cầu bồi thường thiệt hại: Nếu bị thiệt hại do hàng hóa, dịch vụ không đúng như công bố trong chương trình khuyến mãi, người tiêu dùng có quyền yêu cầu bồi thường.
- Khiếu nại, tố cáo, khởi kiện: Người tiêu dùng có quyền gửi đơn đến cơ quan chức năng, tổ chức xã hội hoặc khởi kiện doanh nghiệp tổ chức khuyến mãi sai phạm.
Nghĩa vụ của người tiêu dùng:
- Tiêu dùng đúng pháp luật: Người tiêu dùng phải đảm bảo việc tham gia chương trình khuyến mãi không tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật, ví dụ như tiếp nhận hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.
- Cảnh báo cho cơ quan chức năng: Nếu phát hiện chương trình khuyến mãi không hợp pháp, người tiêu dùng có nghĩa vụ thông tin kịp thời, chính xác đến cơ quan chức năng để được xử lý, góp phần bảo vệ cộng đồng.
- Kiểm tra sản phẩm trước khi nhận: Người tiêu dùng cần thận trọng với hàng khuyến mãi, kiểm tra kỹ nguồn gốc, hạn dùng, chất lượng…
5. Vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong kiểm tra và xử lý chương trình khuyến mãi không hợp pháp
Cơ quan quản lý nhà nước (như Sở Công Thương, Bộ Công Thương, Quản lý thị trường...) giữ vai trò then chốt trong việc giám sát, kiểm tra và xử lý các chương trình khuyến mãi không đúng quy định. Thông qua hoạt động thanh tra, kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất, các cơ quan này có thể phát hiện hành vi vi phạm như khuyến mãi vượt hạn mức, không đăng ký, sai đối tượng hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Ngoài ra, các cơ quan còn có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, đình chỉ hoạt động khuyến mãi hoặc thu hồi hàng hóa vi phạm theo quy định của pháp luật. Vai trò này giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh trên thị trường.
6. Giải pháp pháp lý nhằm phòng ngừa và xử lý chương trình khuyến mãi không hợp pháp
Một trong những giải pháp pháp lý quan trọng là tăng cường tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật về khuyến mãi đến doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc nắm rõ các điều kiện, thủ tục và giới hạn khuyến mãi sẽ giúp doanh nghiệp chủ động tuân thủ pháp luật.
Bên cạnh đó, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng rõ ràng, minh bạch, phù hợp với thực tiễn cũng là giải pháp cần thiết. Quy định cụ thể về hình thức xử lý, mức phạt và thẩm quyền sẽ giúp cơ quan chức năng dễ dàng áp dụng, đồng thời nâng cao tính răn đe.
Cuối cùng, cần tăng cường công tác kiểm tra, hậu kiểm và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý khuyến mãi để kịp thời phát hiện và ngăn chặn các chương trình bất hợp pháp. Đây là cơ sở để xây dựng môi trường thương mại lành mạnh, công bằng.
III. Giải đáp một số câu hỏi về chương trình khuyến mãi không hợp pháp
1. Doanh nghiệp sẽ bị xử lý như thế nào nếu thực hiện chương trình khuyến mãi không hợp pháp do không đăng ký đúng thủ tục?
Theo quy định tại khoản 2, Điều 33 Nghị định 98/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP), phạt tiền từ 10 triệu đến 20 triệu đồng (đối với cá nhân), 20 triệu đến 40 triệu đồng (đối với tổ chức được quy định tại khoản 4, Điều 4 Nghị định 98/2020/NĐ-CP) đối với hành vi không đăng ký hoặc không thông báo chương trình khuyến mãi với cơ quan nhà nước có thẩm quyền, hoặc đăng ký/thông báo sai thực tế.
2. Thời hạn thông báo và đăng ký chương trình khuyến mãi không hợp pháp có ảnh hưởng gì đến hiệu lực chương trình?
Thời hạn thông báo và đăng ký chương trình khuyến mãi ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực pháp lý của chương trình khuyến mãi. Nếu doanh nghiệp không tuân thủ đúng thời hạn thông báo/đăng ký, chương trình sẽ không có giá trị pháp lý và bị xem là khuyến mãi không hợp pháp, đồng thời sẽ bị xử phạt theo Điều 33 Nghị định 98/2020/NĐ-CP.
3. Các biện pháp khắc phục hậu quả phổ biến trong trường hợp phát hiện chương trình khuyến mãi không hợp pháp là gì?
Theo quy định tại khoản 1, Điều 1 Nghị định 24/2025/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 98/2020/NĐ-CP, các biện pháp khắc phục hậu quả phổ biến khi phát hiện chương trình khuyến mãi không hợp pháp gồm:
- Buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật;
- Buộc hủy bỏ kết quả đã mở thưởng và tổ chức mở thưởng lại;
- Buộc sửa đổi lại hợp đồng đã giao kết hoặc theo mẫu, điều kiện giao dịch chung;
- Buộc thu hồi tên miền “.vn” hoặc buộc gỡ bỏ ứng dụng di động;
- Buộc nộp lại giấy phép kinh doanh bị tẩy xóa, sửa chữa;
- Buộc thu hồi tang vật, phương tiện vi phạm đã bị tẩu tán.
4. Người tiêu dùng bị ảnh hưởng bởi chương trình khuyến mãi không hợp pháp có thể khiếu nại ở đâu?
Theo quy định từ Điều 17 đến Điều 22 Luật Khiếu nại 2011, người tiêu dùng bị ảnh hưởng bởi chương trình khuyến mãi không hợp pháp có thể khiếu nại đến một trong các cơ quan sau:
- Cơ quan quản lý thị trường;
- Sở Công Thương;
- UBND cấp xã/huyện/tỉnh
5. Cơ quan chức năng có quyền đình chỉ ngay lập tức chương trình khuyến mãi không hợp pháp hay phải qua thủ tục nào?
Cơ quan chức năng có quyền đình chỉ ngay lập tức chương trình khuyến mãi không hợp pháp nếu phát hiện vi phạm rõ ràng, đặc biệt khi ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng hoặc trật tự công cộng. Việc đình chỉ có thể đi kèm quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định pháp luật, không cần chờ qua thủ tục kéo dài.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về chương trình khuyến mãi không hợp pháp
Trên đây là bài viết của NPLaw về chương trình khuyến mãi không hợp pháp, với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm NPLaw luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và hỗ trợ Quý khách hàng các vấn đề pháp lý liên quan đến chương trình khuyến mãi không hợp pháp. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, hãy liên hệ ngay với NPLaw.
