Quy định pháp luật về doanh nghiệp chậm đóng bhxh

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là quyền lợi của người lao động, được pháp luật quy định nhằm đảm bảo an sinh xã hội, bảo vệ quyền lợi cho người lao động trong các tình huống mất khả năng lao động hoặc khi về hưu. Tuy nhiên, trong thực tế, không ít doanh nghiệp đã vi phạm quy định về việc đóng BHXH đúng hạn cho người lao động, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của họ. 

Hình ảnh bảo hiểm xã hội

Vậy pháp luật hiện hành có những quy định như thế nào đối với các doanh nghiệp chậm đóng BHXH? Bài viết này NPLAW sẽ giúp Quý khách hàng hiểu rõ các quy định về vấn đề này. 

I. Tìm hiểu về doanh nghiệp chậm đóng BHXH

Mặc dù hệ thống pháp luật về BHXH đã được xây dựng tương đối hoàn chỉnh, với các quy định nghiêm ngặt yêu cầu doanh nghiệp phải đóng BHXH đầy đủ và đúng hạn cho người lao động, nhưng vẫn có không ít doanh nghiệp vi phạm.

Theo BHXH Việt Nam, tính đến ngày 31/5/2023, tổng số tiền chậm đóng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) phải tính lãi là 15.848 tỷ đồng, chiếm 3,3% số tiền phải thu. Trong số tiền chậm đóng này, khó khăn nhất là số tiền chậm đóng BHXH tại các đơn vị đã phá sản, giải thể, ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh, đơn vị không có người đại diện theo pháp luật làm ảnh hưởng quyền lợi hưởng BHXH của người lao động tại các doanh nghiệp này. 

Nguyên nhân của tình trạng trên là do nhận thức của một số doanh nghiệp chưa đầy đủ. Tình trạng doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, một số doanh nghiệp phải hoạt động cầm chừng, làm ăn thua lỗ dẫn đến nợ đọng kéo dài, trong đó chủ yếu là doanh nghiệp tư nhân. Ngoài ra, nguyên nhân của tình trạng này là cơ quan quản lý bảo hiểm chưa quản lý hết đối tượng quản lý, sử dụng thiếu hiệu quả.

II. Quy định pháp luật về doanh nghiệp chậm đóng BHXH

1. Thế nào là doanh nghiệp chậm đóng BHXH

Theo Khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.

BHXH gồm BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện, trong đó BHXH bắt buộc là loại hình bảo hiểm do người lao động và doanh nghiệp đóng theo thời hạn và phương thức quy định.

Như vậy, Doanh nghiệp chậm đóng BHXH là tình trạng doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đầy đủ và đúng hạn theo quy định của pháp luật.

Hình ảnh sổ bảo hiểm xã hội

Theo Khoản 2 Điều 17 Luật BHXH năm 2014, hành vi được xem là chậm đóng BHXH là hành vi bị nghiêm cấm. Luật BHXH 2014 không giải thích các trường hợp chậm đóng BHXH bắt buộc của doanh nghiệp, tuy nhiên có thể thấy một số trường hợp chậm đóng BHXH bao gồm:

- Chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền phải đóng theo hồ sơ tham gia BHXH bắt buộc đã đăng ký kể từ sau ngày đóng BHXH chậm nhất theo quy định;

- Không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia BHXH bắt buộc trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định;

- Thuộc trường hợp không bị coi là trốn đóng BHXH bắt buộc theo quy định.

2. Cơ quan nào quản lý doanh nghiệp chậm đóng BHXH

Theo Khoản 1 Điều 93 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, Cơ quan bảo hiểm xã hội là cơ quan nhà nước có chức năng thực hiện chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội, quản lý và sử dụng các quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; thanh tra việc đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế và nhiệm vụ khác theo quy định.

Như vậy, cơ quan quản lý doanh nghiệp chậm đóng BHXH là cơ quan bảo hiểm xã hội.

3. Xử lý như thế nào khi doanh nghiệp chậm đóng BHXH

Căn cứ khoản 5 Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng BHXH bắt buộc tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với: Người sử dụng lao động có hành vi chậm đóng BHXH bắt buộc.

Bên cạnh đó, tại Khoản 10 Điều 39 Nghị định 12/20222/NĐ-CP quy định biện pháp khắc phục hậu quả như sau:

- Buộc người sử dụng lao động đóng đủ số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc phải đóng cho cơ quan bảo hiểm xã hội;

- Buộc người sử dụng lao động nộp khoản tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền, thời gian chậm đóng, không đóng, trốn đóng, chiếm dụng tiền đóng

Như quy định nêu trên, doanh nghiệp khi có hành vi chậm đóng BHXH sẽ bị phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền đóng BHXH bắt buộc nhưng không quá 75.000.000 đồng. Ngoài ra, còn phải nộp lại số tiền chậm nộp và tiền lãi chậm nộp. 

Lưu ý: Đối với tổ chức, mức phạt sẽ gấp 02 lần cá nhân theo khoản 3 Điều 6 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

III. Một số thắc mắc về doanh nghiệp chậm đóng BHXH

1. Khi doanh nghiệp chậm đóng BHXH thì có bị phạt lãi chậm trả không

Theo Khoản 10 Điều 39 Nghị định 12/20222/NĐ-CP quy định biện pháp khắc phục hậu quả khi doanh nghiệp chậm đóng BHXH. Theo đó, người sử dụng lao động phải nộp khoản tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền, thời gian chậm đóng, không đóng, trốn đóng, chiếm dụng tiền đóng.

2. Doanh nghiệp có thể nợ đóng bảo hiểm xã hội trong thời hạn bao lâu

Theo khoản 3 Điều 122 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, doanh nghiệp có thể chậm đóng BHXH nhưng chỉ được chậm 29 ngày so với thời hạn quy định. Trường hợp chậm đóng BHXH từ 30 ngày trở lên, doanh nghiệp không chỉ bị xử lý vi phạm mà còn bị tính thêm tiền lãi.

Hình ảnh bảo hiểm xã hội Việt 

Như vậy, doanh nghiệp có thể nợ đóng bảo hiểm xã hội trong thời hạn là sau 60 ngày kể từ ngày đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc chậm nhất theo quy định. 

3. Khi doanh nghiệp chậm đóng BHXH thì người lao động có được sử dụng chính sách bảo hiểm xã hội không?

Khi doanh nghiệp chậm đóng BHXH thì người lao động vẫn sử dụng chính sách bảo hiểm xã hội khi đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật. 

4. Doanh nghiệp chậm đóng BHXH có được gia hạn thời gian đóng không?

Doanh nghiệp chậm đóng BHXH có thể khôi phục quyền lợi bảo hiểm xã hội cho người lao động như thế nào?

Hiện nay, pháp luật không có quy định doanh nghiệp chậm đóng BHXH được gia hạn thời gian đóng BHXH.

Về khôi phục quyền lợi BHXH cho người lao động, doanh nghiệp phải buộc đóng đủ số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc phải đóng cho cơ quan bảo hiểm xã hội. Nếu không thực hiện thì theo yêu cầu của người có thẩm quyền, ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước có trách nhiệm trích từ tài khoản tiền gửi của người sử dụng lao động để nộp số tiền chưa đóng và khoản tiền lãi của số tiền này tính theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất của các ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt vào tài khoản của cơ quan bảo hiểm xã hội

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan doanh nghiệp chậm đóng BHXH

Trên đây là tất cả các thông tin chi tiết mà NPLaw cung cấp để hỗ trợ quý khách hàng liên quan đến vấn đề doanh nghiệp chậm đóng BHXH. Trường hợp Quý Khách hàng còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến vấn đề nêu trên hoặc các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ ngay cho NPLaw để được đội trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.