Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phát triển và việc các doanh nghiệp gặp phải khó khăn tài chính ngày càng phổ biến, hoạt động thẩm định phá sản trở thành một lĩnh vực quan trọng trong việc xử lý các trường hợp phá sản doanh nghiệp. Quy định pháp luật về doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan, từ chủ nợ đến người lao động và cổ đông. Những doanh nghiệp chuyên cung cấp dịch vụ thẩm định phá sản không chỉ có nhiệm vụ xác định tình hình tài chính của doanh nghiệp bị phá sản mà còn tư vấn các giải pháp khả thi giúp quá trình phá sản diễn ra công bằng và hợp pháp. Để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong các hoạt động này, pháp luật Việt Nam đã xây dựng một khung quy định rõ ràng, từ việc cấp phép hoạt động đến các yêu cầu về chuyên môn, đảm bảo rằng các dịch vụ thẩm định phá sản được thực hiện một cách chính xác, chuyên nghiệp và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp lý.
Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản đóng vai trò quan trọng trong quá trình giải quyết phá sản, giúp đánh giá tài chính, xác định tài sản và nợ phải trả của doanh nghiệp. Sau đây, kính mời quý độc giả cùng NPLaw tìm hiểu các vấn đề pháp lý liên quan đến doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản.
I. Tìm hiểu về doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản
Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản là các công ty chuyên cung cấp dịch vụ tư vấn và thẩm định trong quá trình phá sản của doanh nghiệp. Dịch vụ này đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp, xác định các khoản nợ phải trả, các tài sản có thể thanh lý và sự khả thi của việc phục hồi hoạt động sản xuất kinh doanh.
Các doanh nghiệp thẩm định phá sản thường làm việc với các tòa án, chủ nợ và các bên liên quan khác để cung cấp các báo cáo, đánh giá và các khuyến nghị pháp lý giúp các bên đưa ra quyết định chính xác trong việc xử lý các khoản nợ, phân chia tài sản, hoặc thực hiện các biện pháp phá sản khác.
II. Quy định pháp luật về doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản
1. Điều kiện thành lập doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản?
Theo quy định tại Điều 49 Luật Giá 2023, điều kiện thành lập doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản gồm:
- Doanh nghiệp khi đề nghị cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá phải có ít nhất 05 người đáp ứng các điều kiện sau:
- Có thẻ thẩm định viên về giá;
- Đủ điều kiện đăng ký hành nghề thẩm định giá theo khoản 1 Điều 45 Luật Giá 2023;
- Đăng ký hành nghề tài chính doanh nghiệp.
- Đối với doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH một thành viên, công ty hợp danh:
- Chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật, Giám đốc/Tổng Giám đốc phải đáp ứng yêu cầu tại Điều 51 Luật Giá 2023 (các tiêu chuẩn về đạo đức, chuyên môn, không bị cấm hành nghề…);
- Chủ sở hữu (đối với công ty TNHH MTV là cá nhân) hoặc thành viên hợp danh phải có thẻ thẩm định viên về giá, và đăng ký hành nghề tại doanh nghiệp.
- Đối với công ty TNHH hai thành viên trở lên và công ty cổ phần:
- Người đại diện theo pháp luật, Giám đốc/Tổng Giám đốc phải đáp ứng điều kiện tại Điều 51 Luật Giá 2023;
- Doanh nghiệp phải có ít nhất 02 thành viên góp vốn hoặc cổ đông là thẩm định viên về giá, đăng ký hành nghề tại doanh nghiệp.
- Trường hợp cổ đông hoặc thành viên góp vốn là tổ chức:
- Người đại diện theo ủy quyền của tổ chức phải là thẩm định viên về giá đăng ký hành nghề tại doanh nghiệp;
- Tổng phần vốn góp của tổ chức không quá 35% vốn điều lệ;
- Tổng vốn góp của các thẩm định viên hành nghề tại doanh nghiệp phải chiếm trên 50% vốn điều lệ.
2. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản có cần xin phép không?
Theo Khoản 1 Điều 48 Luật Giá 2023, doanh nghiệp muốn kinh doanh dịch vụ thẩm định tài sản bắt buộc phải xin phép dưới hình thức được Bộ Tài chính cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá.
Như vậy, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản bắt buộc phải xin phép, cụ thể là phải được Bộ Tài chính cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá.
3. Trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản?
Căn cứ tại Khoản 2 Điều 53 Luật Giá 2023, trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản được quy định như sau:
- Tuân thủ pháp luật về thẩm định giá;
-
Thực hiện đúng hợp đồng và đảm bảo chất lượng chuyên môn;
- Doanh nghiệp phải có quy trình kiểm soát nội bộ để đảm bảo chất lượng báo cáo trước khi phát hành chứng thư thẩm định giá cho khách hàng;
-
Đảm bảo chứng thư thẩm định giá phải đúng theo Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam; chịu trách nhiệm trực tiếp trước khách hàng về dịch vụ đã cung cấp, trừ trường hợp khách hàng cung cấp thông tin sai lệch;
-
Nếu vi phạm hợp đồng, hoặc gây thiệt hại cho tổ chức/cá nhân vì không tuân thủ pháp luật chuyên môn, doanh nghiệp phải bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự;
- Mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp hoặc trích lập quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp theo hướng dẫn của Bộ Tài chính;
- Giám sát và quản lý hoạt động chuyên môn của thẩm định viên hành nghề tại doanh nghiệp.Thực hiện đầy đủ các báo cáo định kỳ hoặc đột xuất về hoạt động thẩm định giá theo quy định của Bộ Tài chính;
- Phải bảo mật, lưu trữ an toàn, đầy đủ, hợp pháp toàn bộ hồ sơ và tài liệu liên quan đến hoạt động thẩm định giá.
III. Giải đáp một số câu hỏi về doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản
1. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản có bị ràng buộc về trách nhiệm pháp lý nếu sai sót gây thiệt hại cho chủ nợ không?
Căn cứ tại điểm đ khoản 2 Điều 53 Luật Giá 2023, bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật do vi phạm những thỏa thuận trong hợp đồng thẩm định giá hoặc trong trường hợp hoạt động thẩm định giá gây thiệt hại đến lợi ích của cơ quan, tổ chức, cá nhân do không tuân thủ các quy định về thẩm định giá.
Ngoài ra, theo quy định tại Điều 129 Luật Phá sản 2014, mọi cá nhân, tổ chức, cơ quan có hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình giải quyết vụ việc phá sản đều có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy theo mức độ vi phạm. Nếu hành vi vi phạm đó gây thiệt hại cho chủ nợ hoặc bên liên quan, thì phải bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật. Đối với doanh nghiệp thẩm định phá sản đồng thời đóng vai trò là doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản, thì hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình giải quyết phá sản còn có thể chịu thêm trách nhiệm hành chính và hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Như vậy, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản bị ràng buộc trách nhiệm pháp lý nếu thực hiện hành vi sai sót hoặc vi phạm chuyên môn trong quá trình thẩm định, đặc biệt khi gây thiệt hại cho chủ nợ hoặc các bên liên quan.
2. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản có được thu phí không?
Theo quy định tại Điều 57 Luật Giá 2023, doanh nghiệp thẩm định giá được phép ký hợp đồng dịch vụ và thu phí với khách hàng. Việc định giá dịch vụ là giao dịch dân sự hợp pháp, theo nguyên tắc thỏa thuận. Mức phí phải đủ để bù đắp chi phí thực tế, hợp lý và tuân thủ Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam.
Do đó, doanh nghiệp thẩm định phá sản có thể thu phí dịch vụ, nhưng phải tuân thủ các quy định về cách thức xác định giá và thực hiện niêm yết giá theo đúng quy định của pháp luật.
3. Khi nào doanh nghiệp bị đình chỉ hoạt động kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản?
Căn cứ tại Điều 54 Luật Giá 2023, doanh nghiệp bị đình chỉ hoạt động kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản trong các trường hợp sau:
- Không duy trì điều kiện kinh doanh theo Khoản 1 Điều 49 Luật Giá 2023 trong 03 tháng liên tục;
- Phát hành chứng thư thẩm định giá, báo cáo thẩm định giá không hợp lệ;
- Các trường hợp đình chỉ theo quy định khác của pháp luật.
Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản sẽ bị đình chỉ hoạt động nếu thuộc các trường hợp được nêu trên. Việc tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật Giá 2023 là bắt buộc để duy trì quyền hoạt động hợp pháp.
4. Doanh nghiệp thẩm định phá sản cần đáp ứng những điều kiện pháp lý nào để được phép hoạt động?
Theo quy định tại Điều 49 Luật Giá 2023, điều kiện thành lập doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản gồm:
- Doanh nghiệp khi đề nghị cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá phải có ít nhất 05 người:
- Có thẻ thẩm định viên về giá;
- Đủ điều kiện đăng ký hành nghề thẩm định giá theo khoản 1 Điều 45 Luật Giá 2023;
- Đăng ký hành nghề tài chính doanh nghiệp đó.
- Đối với doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH một thành viên, công ty hợp danh:
- Chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật, Giám đốc/Tổng Giám đốc phải đáp ứng yêu cầu tại Điều 51 Luật Giá 2023 (các tiêu chuẩn về đạo đức, chuyên môn, không bị cấm hành nghề…);
- Chủ sở hữu (đối với công ty TNHH MTV là cá nhân) hoặc thành viên hợp danh phải có thẻ thẩm định viên về giá, và đăng ký hành nghề tại doanh nghiệp.
- Đối với công ty TNHH hai thành viên trở lên và công ty cổ phần:
- Người đại diện theo pháp luật, Giám đốc/Tổng Giám đốc phải đáp ứng điều kiện tại Điều 51 Luật Giá 2023;
- Doanh nghiệp phải có ít nhất 02 thành viên góp vốn hoặc cổ đông là thẩm định viên về giá, đăng ký hành nghề tại doanh nghiệp.
- Trường hợp cổ đông hoặc thành viên góp vốn là tổ chức:
- Người đại diện theo ủy quyền của tổ chức phải là thẩm định viên về giá đăng ký hành nghề tại doanh nghiệp;
- Tổng phần vốn góp của tổ chức không quá 35% vốn điều lệ;
- Tổng vốn góp của các thẩm định viên hành nghề tại doanh nghiệp phải chiếm trên 50% vốn điều lệ.
Như vậy, doanh nghiệp thẩm định phá sản cần đáp ứng những điều kiện pháp lý được nêu trên để được phép hoạt động theo quy định của pháp luật.
5. Phạm vi công việc của doanh nghiệp thẩm định phá sản được quy định ra sao?
Căn cứ Điều 3 Thông tư số 30/2024/TT-BTC ban hành các chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam về nội dung phạm vi công việc thẩm định giá, có thể xác định phạm vi công việc của doanh nghiệp thẩm định phá sản như sau:
- Thực hiện trao đổi, thỏa thuận về các nội dung liên quan đến cuộc thẩm định, nhưng không được vi phạm các hành vi bị nghiêm cấm theo Điều 7 Luật Giá 2023;
- Lập kế hoạch thẩm định giá;
- Thu thập, phân tích thông tin theo quy định của Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam;
- Chọn và áp dụng phương pháp thẩm định phù hợp với loại tài sản, dựa trên chuẩn mực chuyên môn;
- Đưa ra mức giá chính xác, hợp lý với giá trị thực tế, phục vụ cho quy trình phá sản;
- Lập và phát hành báo cáo, chứng thư thẩm định giá.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản
Trên đây là bài viết của NPLaw về doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản, với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm NPLaw luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và hỗ trợ Quý khách hàng các vấn đề pháp lý liên quan đến doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thẩm định phá sản. Nếu cần hỗ trợ về các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ với NPLaw theo thông tin sau:
