Không đảm bảo chất lượng hàng hóa là một trong những vấn đề thường gặp trong hoạt động kinh doanh mua bán. Bài viết tìm hiểu quy định pháp luật về không đảm bảo chất lượng hàng hóa và giải đáp một số thắc mắc liên quan, từ đó sẽ giúp cho cá nhân, tổ chức đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Không đảm bảo chất lượng hàng hóa là một trong những vấn đề thường gặp trong hoạt động kinh doanh mua bán. Bài viết tìm hiểu quy định pháp luật về không đảm bảo chất lượng hàng hóa và giải đáp một số thắc mắc liên quan, từ đó sẽ giúp cho cá nhân, tổ chức đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
I. Thực trạng về tình hình không đảm bảo chất lượng hàng hóa trong giai đoạn hiện nay
Thực trạng hàng hóa không đảm bảo chất lượng ở Việt Nam đang rất đáng báo động, với sự phổ biến của hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng tràn lan trên thị trường, gây ra những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe, an toàn tính mạng và thiệt hại kinh tế cho người tiêu dùng. Các cơ quan chức năng thường xuyên phát hiện và xử lý các vụ việc liên quan đến sản phẩm giả, gian lận thương mại cho thấy mức độ phức tạp và nghiêm trọng của vấn đề này.
II. Không đảm bảo chất lượng hàng hóa là gì?
Để hiểu hơn về thế nào là đảm bảo chất lượng hàng hóa và các trường hợp dẫn đến việc không đảm bảo chất lượng hàng hóa của các cơ sở sản xuất, cá nhân, tổ chức, hãy cùng theo dõi phân tích qua nội dung bên dưới.
1. Khái niệm về không đảm bảo chất lượng hàng hóa
Theo khoản 2 và khoản 5 Điều 3 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 được sửa đổi bởi Khoản 1 Điều 1 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025 quy định như sau:
- Hàng hóa là sản phẩm được đưa vào lưu thông trên thị trường, phục vụ mục đích tiêu dùng, sử dụng hoặc kinh doanh.
- Chất lượng sản phẩm, hàng hóa là tổng hợp các đặc tính của sản phẩm, hàng hóa đáp ứng yêu cầu của tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng hoặc yêu cầu quản lý theo quy định của luật có liên quan.
Như vậy, dựa vào quy định nêu trên, có thể hiểu, không đảm bảo chất lượng hàng hóa là việc đặc tính của hàng hóa không đáp ứng các yêu cầu của tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng hoặc yêu cầu quản lý theo quy định của luật có liên quan khi đưa vào lưu thông trên thị trường, phục vụ mục đích tiêu dùng, sử dụng hoặc kinh doanh.
2. Các trường hợp dẫn đến không đảm bảo chất lượng hàng hóa
Theo Điều 8 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 được bổ sung bởi Điểm b Khoản 2 Điều 1 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025 và Mục IV Thông tư liên tịch 10/2000/TTLT-BTM-BTC-BCA-BKHCNMT, có thể xem các trường hợp dẫn đến không đảm bảo chất lượng hàng hóa như sau:
- Sản xuất sản phẩm, xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán hàng hóa, trao đổi, tiếp thị sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.
- Xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán hàng hóa không có nguồn gốc rõ ràng.
- Xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán hàng hóa, trao đổi, tiếp thị sản phẩm, hàng hóa đã hết hạn sử dụng.
- Dùng thực phẩm, dược phẩm không bảo đảm chất lượng hoặc đã hết hạn sử dụng làm từ thiện hoặc cho, tặng để sử dụng cho người.
- Cố tình cung cấp sai hoặc giả mạo kết quả thử nghiệm, kiểm tra, giám định, kiểm định, chứng nhận chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
- Giả mạo hoặc sử dụng trái phép dấu hợp chuẩn, dấu hợp quy, các dấu hiệu khác về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
- Thay thế, đánh tráo, thêm, bớt thành phần hoặc chất phụ gia, pha trộn tạp chất làm giảm chất lượng sản phẩm, hàng hóa so với tiêu chuẩn công bố áp dụng hoặc quy chuẩn kỹ thuật tương ứng
- Che giấu thông tin về mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người, an toàn của động vật, thực vật, tài sản hoặc môi trường.
- Sản xuất, chế biến sản phẩm, hàng hóa bằng nguyên liệu, vật liệu cấm sử dụng để sản xuất, chế biến sản phẩm, hàng hóa đó.
- Hàng hoá có giá trị sử dụng, công dụng nhưng các chỉ tiêu, thành phần cấu tạo về chất lượng chưa đầy đủ như công bố trên nhãn hàng hoá hoặc quảng cáo, tiếp thị nhưng không gây hại đến sản xuất, sức khoẻ người, động vật, thực vật hoặc môi sinh, môi trường.
- Hàng hoá có một trong các chỉ tiêu chất lượng thuộc danh mục bắt buộc áp dụng thấp hơn mức chất lượng tối thiểu đã công bố, nhưng không gây hại đến sản xuất, sức khoẻ người, động vật, thực vật hoặc môi sinh, môi trường.
- Hàng hoá có chất lượng thực tế thấp hơn mức ghi trên nhãn hàng hoá hoặc quảng cáo công bố nhưng không gây hại đối với sản xuất, sức khỏe người, động vật, thực vật.
- Hàng hoá cũ tân trang, sửa chữa lại rồi giả mạo hàng mới để lừa dối khách hàng , bán theo đơn giá cửa hàng mới.
- Hàng hoá đã bị đưa thêm tạp chất hoặc các nguyên liệu khác làm thay đổi định lượng của hàng hoá, nhưng không gây hại đối với sản xuất, sức khoẻ người, động vật, thực vật hoặc môi sinh, môi trường.
III. Quy định pháp luật liên quan đến không đảm bảo chất lượng hàng hóa
Để thực hiện đúng và đầy đủ về việc đảm bảo chất lượng hàng hóa, việc nắm vững các quy định pháp luật liên quan là vô cùng quan trọng. Quy định pháp luật liên quan đến không đảm bảo chất lượng hàng hóa được thể hiện qua nội dung dưới đây.
1. Quy định liên quan khi giải quyết không đảm bảo chất lượng hàng hóa
Theo Điều 66 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 được sửa đổi bởi Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025 quy định về xử lý vi phạm pháp luật về chất lượng hàng hóa, cụ thể:
- Cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về chất lượng hàng hóa thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.
- Tổ chức vi phạm pháp luật về chất lượng hàng hóa thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật, công khai trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, phương tiện thông tin đại chúng danh sách tổ chức, cá nhân vi phạm về chất lượng hàng hóa để cảnh báo xã hội và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
- Mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính được ấn định ít nhất bằng giá trị hàng hóa vi phạm và nhiều nhất không quá năm lần giá trị hàng hóa vi phạm; tiền do vi phạm mà có sẽ bị tịch thu theo quy định của pháp luật.
Đồng thời Điều 67 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 cũng quy định, tổ chức, cá nhân có quyền khởi kiện cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền tại toà án về quyết định hành chính, hành vi hành chính liên quan đến chất lượng hàng hóa theo quy định của pháp luật về thủ tục giải quyết các vụ án hành chính.
Về việc kiểm tra, thử nghiệm, giám định để giải quyết tranh chấp về chất lượng hàng hóa và Chi phí lấy mẫu và thử nghiệm hoặc giám định trong giải quyết tranh chấp được quy định tại Điều 57, 58 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 như sau:
Cơ quan, tổ chức giải quyết tranh chấp chỉ định hoặc các bên đương sự thoả thuận đề nghị cơ quan, tổ chức có chuyên môn, nghiệp vụ thực hiện việc kiểm tra, thử nghiệm, giám định hàng hóa tranh chấp về chất lượng hàng hóa.
Căn cứ kiểm tra, thử nghiệm, giám định hàng hóa, gồm:
- Thoả thuận về chất lượng hàng hóa trong hợp đồng;
- Tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng đối với hàng hóa.
Người khiếu nại, khởi kiện phải trả chi phí lấy mẫu và thử nghiệm hoặc giám định chất lượng hàng hóa tranh chấp. Trong trường hợp kết quả thử nghiệm hoặc giám định khẳng định tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa vi phạm quy định về chất lượng hàng hóa thì tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phải trả lại chi phí lấy mẫu và thử nghiệm hoặc giám định chất lượng hàng hóa tranh chấp cho người khiếu nại, khởi kiện.
2. Ai có thẩm quyền giải quyết các vấn đề không đảm bảo chất lượng hàng hóa
Theo Chương 5 Nghị định 132/2008/NĐ-CP, thẩm quyền xử lý hàng hóa không đảm bảo chất lượng thuộc về các cơ quan quản lý nhà nước, bao gồm:
- Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về chất lượng hàng hóa trong phạm vi cả nước.
- Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về chất lượng hàng hóa.
- Các Bộ quản lý ngành, lĩnh vực trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về chất lượng hàng hóa.
- Uỷ ban nhân dân các cấp thực hiện việc quản lý nhà nước về chất lượng hàng hóa trong phạm vi địa phương theo phân cấp của Chính phủ.
3. Cách giải quyết khi xảy ra không đảm bảo chất lượng hàng hóa
Khi xảy ra việc không đảm bảo chất lượng hàng hóa, cách giải quyết bao gồm:
- Giải quyết thông qua thương lượng: Thương lượng thể hiện sự tự nguyện thỏa thuận giữa các bên. Tuy nhiên khi giải quyết bằng thương lượng sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào sự tự nguyện các bên trong việc thực hiện thỏa thuận, không mang tính bắt buộc pháp lý.
- Giải quyết thông qua hòa giải: Hòa giải là phương thức giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận và được hòa giải viên thương mại làm trung gian hòa giải hỗ trợ giải quyết tranh chấp.Khoản 1 Điều 3, Điều 4 Nghị định 22/2017/NĐ-CP.
- Giải quyết bằng trọng tài thương mại: Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận và được tiến hành theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Luật Trọng tài thương mại 2010.
- Khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền: Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện vụ án (gọi chung là người khởi kiện) tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo Điều 186 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
IV. Giải đáp các thắc mắc liên quan không đảm bảo chất lượng hàng hóa
Để hiểu rõ hơn các quy định pháp luật về không đảm bảo hàng hóa, quyền khiếu nại cũng như cách xử lý vi phạm, NPLaw sẽ giải đáp thắc mắc qua các câu trả lợi dưới đây.
1. Không đảm bảo chất lượng hàng hóa có bị coi là vi phạm hợp đồng mua bán theo Luật Thương mại không?
Theo khoản 12 Điều 3 Luật Thương mại 2005, vi phạm hợp đồng là việc một bên không thực hiện, thực hiện không đầy đủ hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ theo thoả thuận giữa các bên hoặc theo quy định của Luật này.
Căn cứ Điều 39 Luật Thương mại 2005, trường hợp hợp đồng không có quy định cụ thể thì hàng hoá được coi là không phù hợp với hợp đồng khi hàng hóa đó không bảo đảm chất lượng như chất lượng của mẫu hàng hoá mà bên bán đã giao cho bên mua. Nếu hàng hóa không phù hợp, bên mua có quyền từ chối nhận hàng.
Như vậy, theo quy định trên, có thể hiểu không đảm bảo chất lượng hàng hóa là vi phạm hợp đồng mua bán theo Luật Thương mại, bên bán có nghĩa vụ giao hàng đúng chất lượng đã thỏa thuận, nếu giao hàng không đúng chất lượng, bên mua có các quyền như từ chối nhận hàng, yêu cầu sửa chữa, thay thế hàng hóa, hoặc yêu cầu bồi thường thiệt hại.
2. Quyền khiếu nại và khởi kiện của người tiêu dùng khi mua phải hàng hóa không đảm bảo chất lượng hàng hóa là gì?
Theo khoản 7 Điều 4 Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 có quy định một trong những quyền lợi của người tiêu dùng khi mua phải hàng hóa không đảm bảo chất lượng là được quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện hoặc đề nghị tổ chức xã hội khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của mình theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
Đồng thời tại Điều 67 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 cũng quy định, tổ chức, cá nhân có quyền khởi kiện cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền tại toà án về quyết định hành chính, hành vi hành chính liên quan đến chất lượng hàng hóa theo quy định của pháp luật về thủ tục giải quyết các vụ án hành chính.
3. Thủ tục khiếu nại người bán vì giao hàng không đảm bảo chất lượng hàng hóa được thực hiện như thế nào?
Theo khoản 7 Điều 4 Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định người tiêu dùng có quyền khiếu nại để bảo vệ quyền lợi của mình theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Căn cứ tại khoản 2 Điều 318 Luật Thương mại 2005, bên mua có quyền khiếu nại về chất lượng hàng hóa không phù hợp với hợp đồng trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày giao hàng hoặc 03 tháng kể từ ngày hết thời hạn bảo hành đối với hàng hóa có bảo hành. Trừ trường hợp thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics không nhận được thông báo về khiếu nại trong thời hạn mười bốn ngày, kể từ ngày thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics giao hàng cho người nhận.
Các bên cần lưu ý thời gian có quyền khiếu nại về chất lượng hàng hóa như trên và thực hiện theo thủ tục sau:
- Thu thập bằng chứng: Cần lưu giữ mẫu hàng hóa không đảm bảo chất lượng hoặc hình ảnh, video, tài liệu, biên bản kiểm tra hàng hóa hoặc giấy tờ chứng minh về chất lượng sản phẩm bị lỗi, hư hỏng.
- Gửi đơn khiếu nại, email phản hồi hoặc các phương thức khác: Bên nhận hàng hóa gửi đơn khiếu nại hoặc phương thức khác theo thỏa thuận trong văn bản, hợp đồng mua hàng (nếu có) cho bên bán trong thời gian thích hợp.
- Theo dõi và đàm phán, thương lượng: Hai bên cùng nhau thương lượng để đưa ra phương thức xử lý đối với hàng hóa không đảm bảo chất lượng (bồi thường, giao hàng hóa khác để thay thế hoặc giảm giá)
4. Không đảm bảo chất lượng hàng hóa trong lĩnh vực xuất khẩu sẽ bị xử lý như thế nào ở thị trường nước ngoài?
Theo Điều 32 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 được sửa đổi bởi Khoản 18 Điều 1 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025 có quy định tổ chức, cá nhân xuất khẩu hàng hóa phải bảo đảm hàng hóa xuất khẩu phù hợp với quy định của nước nhập khẩu, hợp đồng hoặc điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế thừa nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp với nước, vùng lãnh thổ có liên quan. Do đó, khi xuất khẩu hàng hóa không đảm bảo chất lượng, doanh nghiệp Việt Nam sẽ bị xử lý theo quy định của thị trường nước nhập khẩu.
5. Doanh nghiệp có quyền yêu cầu nhà cung cấp chịu trách nhiệm khi nguyên liệu không đảm bảo chất lượng hàng hóa không?
Căn cứ quy định tại Điều 10 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 được sửa đổi bởi Điểm a Khoản 4 Điều 1 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025, một vài nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sản xuất đối với chất lượng hàng hóa là:
- Tuân thủ các điều kiện bảo đảm chất lượng đối với hàng hóa trước khi lưu thông trên thị trường theo quy định và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm do mình sản xuất.
- Thu hồi, xử lý hàng hóa không bảo đảm chất lượng. Trong trường hợp phải tiêu huỷ hàng hóa thì phải chịu toàn bộ chi phí cho việc tiêu huỷ hàng hóa và chịu trách nhiệm về hậu quả của việc tiêu huỷ hàng hóa theo quy định của pháp luật.
Theo Điều 302 Luật thương mại 2005, khi nhà cung cấp giao nguyên liệu không đảm bảo chất lượng thì có trách nhiệm bồi thường những thiệt hại, tổn thất do hành vi vi phạm hợp đồng của mình gây ra cho bên bị vi phạm. Khi nhận thấy hành vi cung cấp nguyên liệu không đảm bảo chất lượng gây thiệt hại đến quyền lợi hợp pháp của mình, bên mua hoặc các bên liên quan có quyền yêu cầu nhà cung cấp bồi thường theo quy định.
V. Bạn đang tìm một luật sư uy tín để giải quyết các vấn đề liên quan đến không đảm bảo chất lượng hàng hóa
Trên đây là thông tin giải đáp vướng mắc về không đảm bảo chất lượng hàng hóa mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.
