Quy định pháp luật về mua bán trái phép chất ma túy

Ma túy là mối nguy hại lớn đối với xã hội, không chỉ hủy hoại sức khỏe con người mà còn làm gia tăng tình trạng tội phạm, gây mất an ninh, trật tự xã hội. Trong đó, hành vi mua bán trái phép chất ma túy là một trong những tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, bị pháp luật nghiêm cấm và xử lý nghiêm khắc. Sau đây, kính mời quý độc giả cùng NPLaw tìm hiểu các vấn đề pháp lý liên quan đến mua bán trái phép chất ma túy.

I. Thực trạng mua bán trái phép chất ma túy hiện nay

Hiện nay, tình trạng mua bán trái phép chất ma túy đang diễn biến ngày càng phức tạp và trở thành vấn đề nhức nhối trong xã hội. Các đối tượng phạm tội ngày càng tinh vi, sử dụng nhiều thủ đoạn che giấu, lợi dụng công nghệ cao, mạng xã hội để giao dịch, vận chuyển ma túy trái phép. Ma túy không chỉ xuất hiện trong các đường dây lớn mà còn len lỏi vào học đường, khu dân cư, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự an toàn xã hội và sức khỏe cộng đồng. 

Nhiều đối tượng phạm tội còn lôi kéo thanh thiếu niên tham gia mua bán, vận chuyển ma túy, làm gia tăng nguy cơ phạm tội trong giới trẻ. Trước tình hình đó, các cơ quan chức năng đã và đang tăng cường công tác đấu tranh, triệt phá nhiều đường dây mua bán, vận chuyển ma túy lớn, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là giới trẻ về tác hại và hậu quả của ma túy.

II. Quy định pháp luật về mua bán trái phép chất ma túy

1. Mua bán trái phép chất ma túy là gì?

Mua bán trái phép chất ma túy là hành vi mua, bán, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ hoặc cung cấp các chất ma túy mà không có sự cho phép của pháp luật. Hành vi này xâm phạm đến các quy định của Nhà nước về quản lý và sử dụng ma túy, gây nguy hiểm cho xã hội và sức khỏe cộng đồng.

2. Tội mua bán trái phép chất ma túy bị chịu trách nhiệm hình sự như thế nào?

Theo Điều 251 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), tội mua bán trái phép chất ma túy bị xử lý như sau:

• Khung 1: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm;
• Khung 2: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm, nếu phạm tội có tổ chức, tái phạm nguy hiểm, mua bán số lượng lớn hoặc liên quan đến trẻ em; …
• Khung 3: Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm, nếu số lượng ma túy ở mức cao hơn (ví dụ: 30 - 100 gam heroin, methamphetamine...).;
• Khung 4: Phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình với số lượng ma túy đặc biệt lớn.

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng; cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm; tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

3. Các yếu tố cấu thành Tội mua bán trái phép chất ma túy theo Bộ luật Hình sự?

Tội mua bán trái phép chất ma túy được quy định tại Điều 251 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), bao gồm các yếu tố cấu thành như sau:

Chủ thể của tội mua bán trái phép chất ma túy phải là người có năng lực trách nhiệm hình sự và từ đủ 16 tuổi trở lên. Tuy nhiên, đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi, họ cũng có thể chịu trách nhiệm hình sự nếu phạm tội mua bán trái phép chất ma túy trong các trường hợp sau:

• Có tổ chức;
• Phạm tội 02 lần trở lên;
• Đối với 02 người trở lên;
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
• Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
• Sử dụng người dưới 16 tuổi vào việc phạm tội hoặc bán ma túy cho người dưới 16 tuổi;
• Qua biên giới;
• Các trường hợp có số lượng ma túy lớn, ví dụ: nhựa thuốc phiện từ 500 gam, hêrôin từ 5 gam trở lên, hoặc các chất ma túy khác với khối lượng, thể tích lớn hơn quy định.

Khách thể: là hành vi xâm phạm đến các quy định của Nhà nước về quản lý các chất ma túy.

Mặt khách: là hành vi mua bán trái phép chất ma túy. Điều này có thể bao gồm việc cất giữ, vận chuyển, hoặc giao dịch chất ma túy bất hợp pháp. Việc cất giữ có thể thực hiện trong người, trong nhà hoặc ở bất kỳ đâu, không phân biệt thời gian và số lượng ma túy.

Mặt chủ quan được thực hiện với lỗi cố ý. Người phạm tội biết rõ hành vi của mình là vi phạm pháp luật và gây nguy hiểm cho xã hội nhưng vẫn cố ý thực hiện để thu lợi cá nhân, chủ yếu là lợi nhuận từ việc mua bán chất ma túy.

III. Giải đáp một số câu hỏi về tội mua bán trái phép chất ma túy

1. Các hành vi bị nghiêm cấm trong phòng chống ma túy?

Theo Điều 5 Luật Phòng, chống Ma túy, các hành vi bị nghiêm cấm trong phòng, chống ma túy bao gồm các hành vi sau:

• Trồng cây có chứa chất ma túy và hướng dẫn trồng cây có chứa chất ma túy;
• Nghiên cứu, giám định, kiểm nghiệm, sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, bảo quản, mua bán, phân phối, trao đổi, xuất khẩu, nhập khẩu, và các hoạt động khác liên quan đến việc quá cảnh trái phép chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc thú y có chứa chất ma túy, và nguyên liệu làm thuốc chứa chất ma túy;
• Chiếm đoạt chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, và các nguyên liệu liên quan đến ma túy;
• Giao nhận, quản lý, kiểm soát, lưu giữ, cấp phát, bảo quản chất ma túy, tiền chất trái quy định của pháp luật; cho phép người sử dụng trái phép chất ma túy;
• Sử dụng, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy, hoặc chứa chấp, hỗ trợ việc sử dụng trái phép chất ma túy;
• Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy;
• Chống lại hoặc cản trở việc xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể, xác định tình trạng nghiện, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma túy;
• Trả thù hoặc cản trở người thực thi nhiệm vụ phòng, chống ma túy, người tham gia phòng, chống ma túy;
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn, nghề nghiệp để vi phạm pháp luật về phòng, chống ma túy;
• Hướng dẫn sản xuất, hướng dẫn sử dụng trái phép chất ma túy hoặc quảng cáo, tiếp thị chất ma túy;
• Kỳ thị người sử dụng trái phép chất ma túy, người cai nghiện ma túy, người sau cai nghiện ma túy;
• Các hành vi bị nghiêm cấm khác theo quy định của pháp luật liên quan đến ma túy.

Những hành vi được nêu trên là hành vi vi phạm các quy định của pháp luật và có thể bị xử lý nghiêm minh, nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu tác động tiêu cực của ma túy đối với xã hội.

2. Sử dụng ma túy có bị phạt tù không?

 Hiện nay, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy không bị xử lý hình sự nếu không đi kèm với các hành vi phạm tội khác như tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy. Tuy nhiên, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy vẫn bị xử lý vi phạm hành chính. Cụ thể, Khoản 1 Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.

Tóm lại, mặc dù sử dụng ma túy không bị xử phạt hình sự nhưng người vi phạm vẫn có thể bị xử phạt hành chính theo mức tiền phạt hoặc cảnh cáo, nhằm răn đe và ngăn ngừa hành vi sử dụng ma túy.

3. Mua bán trái phép 1g ma túy thì bị phạt tù bao nhiêu năm?

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 251 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), mua bán trái phép 1g ma túy thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm đối với hành vi mua bán trái phép chất ma túy mà không có các tình tiết tăng nặng.

Vì vậy, nếu chỉ mua bán 1g ma túy mà không có các yếu tố tăng nặng, người phạm tội có thể bị phạt từ 02 năm đến 07 năm tù. 

4. Tàng trữ ma túy có bị xử lý hình sự không?

Tàng trữ ma túy là hành vi vi phạm pháp luật và bị xử lý hình sự theo Điều 249 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Mức xử lý hình sự sẽ tùy vào mức độ vi phạm, bao gồm khối lượng ma túy tàng trữ và các tình tiết tăng nặng. Nếu tàng trữ ma túy với khối lượng nhỏ, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 01 đến 05 năm. Trong trường hợp tàng trữ ma túy với khối lượng lớn hoặc có tổ chức, tái phạm, mức án sẽ từ 05 đến 10 năm. Nếu khối lượng ma túy đặc biệt lớn, mức án có thể lên từ 15 đến 20 năm tù hoặc tù chung thân. Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền, tịch thu tài sản hoặc cấm hành nghề.

Vì vậy, tàng trữ ma túy là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật và bị xử lý hình sự theo quy định tại Điều 249 Bộ luật Hình sự 2015. Mức xử lý hình sự tùy thuộc vào khối lượng ma túy tàng trữ và các tình tiết tăng nặng.

5. Phân biệt giữa hành vi mua bán, tàng trữ và vận chuyển trái phép chất ma túy?

Theo khoản 3 Mục II Thông tư liên tịch 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP hành vi mua bán, tàng trữ và vận chuyển trái phép chất ma túy được phân biệt như sau:

6. Người chưa thành niên phạm tội mua bán trái phép chất ma túy có bị xử lý hình sự không?

Căn cứ khoản 2, Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng quy định tại Điều 251 (tội mua bán trái phép chất ma túy).

Như vậy, nếu người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội mua bán trái phép chất ma túy và thuộc trường hợp tội phạm nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng thì sẽ bị xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về mua bán trái phép chất ma túy

Trên đây là bài viết của NPLaw về các quy định liên quan đến mua bán trái phép chất ma túy, với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm NPLaw luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và hỗ trợ Quý khách hàng các vấn đề pháp lý liên quan đến mua bán trái phép chất ma túy. Nếu cần hỗ trợ về các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ với NPLaw theo thông tin sau: