I. Tìm hiểu về ngành, nghề ưu đãi đầu tư
1. Khái niệm về ngành, nghề ưu đãi đầu tư
Ngành, nghề ưu đãi đầu tư là các lĩnh vực kinh doanh được Nhà nước khuyến khích nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ, bảo vệ môi trường và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư được quy định tại Điều 16 Luật Đầu tư 2020 và Phụ lục II Nghị định 31/2021/NĐ-CP, bao gồm:
- Công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, nghiên cứu và phát triển.
- Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, sản xuất sản phẩm sạch, bảo vệ môi trường.
- Giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và các lĩnh vực xã hội quan trọng.
- Phát triển cơ sở hạ tầng, năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến, chế tạo.
- Các ngành, nghề đặc biệt khuyến khích tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
Doanh nghiệp đầu tư vào các ngành này có thể được hưởng ưu đãi về thuế, tiền thuê đất và các chính sách hỗ trợ khác theo quy định.
2. Mục tiêu của chính sách ưu đãi đầu tư đối với các ngành, nghề đặc thù
Chính sách ưu đãi đầu tư đối với các ngành, nghề đặc thù được ban hành nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững, thu hút vốn đầu tư chất lượng cao và đáp ứng các yêu cầu phát triển dài hạn. Cụ thể:
- Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua khuyến khích đầu tư vào công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng sạch và các ngành có giá trị gia tăng cao.
- Hỗ trợ đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ, tạo điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu, ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
- Bảo vệ môi trường và phát triển bền vững bằng cách ưu tiên các dự án đầu tư vào năng lượng tái tạo, xử lý ô nhiễm, sản xuất xanh, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.
- Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khuyến khích đầu tư vào giáo dục, đào tạo nghề và y tế, nhằm nâng cao trình độ lao động và cải thiện chất lượng cuộc sống.
- Hỗ trợ phát triển kinh tế vùng sâu, vùng xa, thu hút đầu tư vào các khu vực khó khăn, góp phần giảm bất bình đẳng vùng miền và tạo việc làm tại địa phương.
Những chính sách này giúp xây dựng một môi trường đầu tư thuận lợi, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững.
II. Quy định pháp luật về ngành, nghề ưu đãi đầu tư
1. Thế nào là ngành, nghề ưu đãi đầu tư?
Ngành, nghề ưu đãi đầu tư là các lĩnh vực được Nhà nước khuyến khích phát triển thông qua chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng và các hỗ trợ khác nhằm thu hút vốn đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đảm bảo phát triển bền vững.
Theo quy định tại Luật Đầu tư 2020, các ngành, nghề được hưởng ưu đãi đầu tư gồm:
- Công nghệ cao, đổi mới sáng tạo: Nghiên cứu, phát triển công nghệ, sản xuất sản phẩm công nghệ cao.
- Công nghiệp hỗ trợ: Chế tạo linh kiện, vật liệu phục vụ ngành công nghiệp sản xuất.
- Nông nghiệp công nghệ cao: Sản xuất, chế biến nông sản sạch, hữu cơ.
- Năng lượng tái tạo, bảo vệ môi trường: Điện gió, điện mặt trời, xử lý rác thải.
- Giáo dục, y tế, đào tạo nghề: Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
- Phát triển vùng khó khăn: Đầu tư vào khu kinh tế đặc biệt, vùng sâu, vùng xa.
Những ngành này được hưởng các ưu đãi đặc biệt nhằm khuyến khích đầu tư lâu dài, bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội theo định hướng của Nhà nước.
2. Các ngành, nghề được ưu đãi đầu tư theo quy định hiện nay
Tại khoản 1 Điều 16 Luật Đầu tư 2020 quy định các ngành, nghề được ưu đãi đầu tư hiện nay như sau:
- Hoạt động công nghệ cao, sản phẩm công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao, hoạt động nghiên cứu và phát triển, sản xuất các sản phẩm hình thành từ kết quả khoa học và công nghệ theo quy định của pháp luật về khoa học và công nghệ;
- Sản xuất vật liệu mới, năng lượng mới, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; sản xuất sản phẩm có giá trị gia tăng từ 30% trở lên, sản phẩm tiết kiệm năng lượng;
- Sản xuất sản phẩm điện tử, sản phẩm cơ khí trọng điểm, máy nông nghiệp, ô tô, phụ tùng ô tô; đóng tàu;
- Sản xuất sản phẩm thuộc Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển;
- Sản xuất sản phẩm công nghệ thông tin, phần mềm, nội dung số;
- Nuôi trồng, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản;
- Trồng và bảo vệ rừng;
- Làm muối;
- Khai thác hải sản và dịch vụ hậu cần nghề cá;
- Sản xuất giống cây trồng, giống vật nuôi, sản phẩm công nghệ sinh học;
- Thu gom, xử lý, tái chế hoặc tái sử dụng chất thải;
- Đầu tư phát triển và vận hành, quản lý công trình kết cấu hạ tầng;
- Phát triển vận tải hành khách công cộng tại các đô thị;
- Giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học;
- Khám bệnh, chữa bệnh; sản xuất thuốc, nguyên liệu làm thuốc, bảo quản thuốc; nghiên cứu khoa học về công nghệ bào chế, công nghệ sinh học để sản xuất các loại thuốc mới; sản xuất trang thiết bị y tế;
- Đầu tư cơ sở luyện tập, thi đấu thể dục, thể thao cho người khuyết tật hoặc chuyên nghiệp; bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa;
- Đầu tư trung tâm lão khoa, tâm thần, điều trị bệnh nhân nhiễm chất độc màu da cam;
- Trung tâm chăm sóc người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ mồ côi, trẻ em lang thang không nơi nương tựa;
- Quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô;
- Sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ tạo ra hoặc tham gia chuỗi giá trị, cụm liên kết ngành.
3. Sản xuất năng lượng sạch có phải là ngành, nghề được hưởng ưu đãi đầu tư không?
Căn cứ theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 16 Luật Đầu tư 2020 thì sản xuất năng lượng sạch là ngành, nghề ưu đãi đầu tư.
4. Những điều kiện cụ thể để một dự án thuộc ngành, nghề ưu đãi đầu tư
Để được hưởng ưu đãi đầu tư, một dự án phải đáp ứng các điều kiện theo quy định tại Luật Đầu tư 2020 và các văn bản hướng dẫn liên quan. Cụ thể, dự án phải thỏa mãn một hoặc nhiều tiêu chí sau:
- Thuộc danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư
+ Dự án phải nằm trong danh sách ngành, nghề được ưu đãi đầu tư theo Phụ lục II Nghị định 31/2021/NĐ-CP.
+ Bao gồm các lĩnh vực như công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, giáo dục, y tế, môi trường, …
- Địa điểm thực hiện đầu tư
+ Các dự án đầu tư tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn sẽ được hưởng ưu đãi.
+ Khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu kinh tế cũng thuộc diện được ưu đãi đầu tư theo quy định.
- Quy mô và công nghệ của dự án
+ Dự án áp dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng sẽ được xem xét ưu đãi.
+ Các dự án có quy mô lớn, tạo nhiều việc làm cho người lao động trong nước cũng có thể được hưởng ưu đãi.
- Mức độ đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội
+ Dự án phải có tác động tích cực đến phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu kinh tế.
+ Các dự án hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo cũng được xem xét hưởng ưu đãi.
- Tuân thủ quy định pháp luật về đầu tư: Nhà đầu tư phải đảm bảo tuân thủ đầy đủ các thủ tục pháp lý liên quan như đăng ký đầu tư, đánh giá tác động môi trường (nếu có), và các điều kiện về an toàn lao động, bảo vệ môi trường.
Việc xét duyệt ưu đãi đầu tư được thực hiện bởi các cơ quan có thẩm quyền như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, UBND cấp tỉnh, Ban quản lý các khu kinh tế, khu công nghiệp tùy theo phạm vi và loại hình dự án.
III. Một số thắc mắc về ngành, nghề ưu đãi đầu tư
1. Doanh nghiệp có thể tra cứu danh sách ngành, nghề ưu đãi đầu tư ở đâu?
Doanh nghiệp có thể tra cứu danh sách ngành, nghề ưu đãi đầu tư thông qua các nguồn chính thức sau:
- Luật Đầu tư 2020 – Danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư được quy định trong Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định 31/2021/NĐ-CP.
- Cổng thông tin điện tử của Bộ Kế hoạch và Đầu tư – Website: www.mpi.gov.vn cung cấp thông tin chính thức về ưu đãi đầu tư, danh mục ngành, nghề được hưởng ưu đãi và các văn bản pháp luật liên quan.
- Cổng dịch vụ công quốc gia – Website: www.dichvucong.gov.vn, nơi doanh nghiệp có thể tìm kiếm thông tin và thực hiện thủ tục đầu tư trực tuyến.
- Sở Kế hoạch và Đầu tư tại địa phương – Cơ quan này có trách nhiệm hướng dẫn và cung cấp thông tin về danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư theo từng địa bàn cụ thể.
- Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao – Các cơ quan này công bố thông tin ưu đãi đầu tư dành cho doanh nghiệp đầu tư vào các khu vực đặc thù.
2. Cơ quan nào chịu trách nhiệm quản lý và cấp phép ưu đãi đầu tư cho các ngành, nghề?
Cơ quan chịu trách nhiệm quản lý và cấp phép ưu đãi đầu tư cho các ngành, nghề bao gồm:
- Cơ quan thuế – Thực hiện các ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng theo quy định của pháp luật.
- Cơ quan tài chính – Quản lý các chính sách ưu đãi liên quan đến hỗ trợ tài chính, miễn giảm tiền thuê đất, phí và lệ phí đầu tư.
- Cơ quan hải quan – Áp dụng ưu đãi thuế đối với hàng hóa nhập khẩu phục vụ dự án đầu tư thuộc ngành, nghề được hưởng ưu đãi.
- Các cơ quan có thẩm quyền khác – Tùy theo từng loại ưu đãi đầu tư, các cơ quan quản lý chuyên ngành có thể tham gia thẩm định và cấp phép, đảm bảo doanh nghiệp được hưởng ưu đãi theo đúng quy định pháp luật.
Như vậy, việc áp dụng ưu đãi đầu tư sẽ do các cơ quan liên quan trực tiếp đến lĩnh vực ưu đãi cụ thể thực hiện, đảm bảo phù hợp với quy định tại khoản 4 Điều 2 Nghị định 31/2021/NĐ-CP.
3. Dự án đầu tư sản xuất than tại khu công nghiệp có được hưởng ưu đãi đầu tư không?
Theo Điều 15 Luật Đầu tư 2020 quy định về hình thức và đối tượng áp dụng ưu đãi đầu tư như sau:
Hình thức và đối tượng áp dụng ưu đãi đầu tư
...
2. Đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư bao gồm:
a) Dự án đầu tư thuộc ngành, nghề ưu đãi đầu tư quy định tại khoản 1 Điều 16 của Luật này;
b) Dự án đầu tư tại địa bàn ưu đãi đầu tư quy định tại khoản 2 Điều 16 của Luật này;
c) Dự án đầu tư có quy mô vốn từ 6.000 tỷ đồng trở lên, thực hiện giải ngân tối thiểu 6.000 tỷ đồng trong thời hạn 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời có một trong các tiêu chí sau: có tổng doanh thu tối thiểu đạt 10.000 tỷ đồng mỗi năm trong thời gian chậm nhất sau 03 năm kể từ năm có doanh thu hoặc sử dụng trên 3.000 lao động;
Theo Điều 16 Luật Đầu tư 2020 quy định về ngành, nghề ưu đãi đầu tư và địa bàn ưu đãi đầu tư như sau:
Ngành, nghề ưu đãi đầu tư và địa bàn ưu đãi đầu tư
...
2. Địa bàn ưu đãi đầu tư bao gồm:
a) Địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;
b) Khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế.
3. Căn cứ ngành, nghề, địa bàn ưu đãi đầu tư quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, Chính phủ ban hành, sửa đổi, bổ sung Danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư và Danh mục địa bàn ưu đãi đầu tư; xác định ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư trong Danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư.
Như vậy, theo điểm b khoản 2 Điều 15 và điểm b khoản 2 Điều 16 Luật Đầu tư 2020, khu công nghiệp thuộc địa bàn ưu đãi đầu tư nên dự án đầu tư sản xuất than tại khu công nghiệp thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư.
4. Ngành công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo có thuộc diện ưu đãi đầu tư không?
Theo Điều 15 Luật Đầu tư 2020 quy định về hình thức và đối tượng áp dụng ưu đãi đầu tư như sau:
Hình thức và đối tượng áp dụng ưu đãi đầu tư
2. Đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư bao gồm:
a) Dự án đầu tư thuộc ngành, nghề ưu đãi đầu tư quy định tại khoản 1 Điều 16 của Luật này;
b) Dự án đầu tư tại địa bàn ưu đãi đầu tư quy định tại khoản 2 Điều 16 của Luật này;
...
Theo Điều 16 Luật Đầu tư 2020 quy định về ngành, nghề ưu đãi đầu tư và địa bàn ưu đãi đầu tư như sau:
Ngành, nghề ưu đãi đầu tư và địa bàn ưu đãi đầu tư
1. Ngành, nghề ưu đãi đầu tư bao gồm:
a) Hoạt động công nghệ cao, sản phẩm công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao, hoạt động nghiên cứu và phát triển, sản xuất các sản phẩm hình thành từ kết quả khoa học và công nghệ theo quy định của pháp luật về khoa học và công nghệ;
b) Sản xuất vật liệu mới, năng lượng mới, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; sản xuất sản phẩm có giá trị gia tăng từ 30% trở lên, sản phẩm tiết kiệm năng lượng;
c) Sản xuất sản phẩm điện tử, sản phẩm cơ khí trọng điểm, máy nông nghiệp, ô tô, phụ tùng ô tô; đóng tàu;
d) Sản xuất sản phẩm thuộc Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển;
đ) Sản xuất sản phẩm công nghệ thông tin, phần mềm, nội dung số;
e) Nuôi trồng, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản; trồng và bảo vệ rừng; làm muối; khai thác hải sản và dịch vụ hậu cần nghề cá; sản xuất giống cây trồng, giống vật nuôi, sản phẩm công nghệ sinh học;
g) Thu gom, xử lý, tái chế hoặc tái sử dụng chất thải;
…
Như vậy, ngành công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo là ngành, nghề ưu đãi đầu tư nên các dự án đầu tư trong lĩnh vực này được hưởng chính sách ưu đãi theo quy định.
5. Có chính sách ưu đãi nào đặc biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp trong các ngành, nghề ưu đãi đầu tư không?
Doanh nghiệp khởi nghiệp hoạt động trong các ngành, nghề ưu đãi đầu tư có thể được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ đặc biệt. Các ưu đãi bao gồm miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, giảm chi phí thuê đất và tham gia các chương trình hỗ trợ nghiên cứu, phát triển công nghệ.
Ngoài ra, các doanh nghiệp này còn có thể được hưởng ưu đãi bổ sung theo các chương trình khuyến khích khởi nghiệp sáng tạo do Chính phủ triển khai.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về ngành, nghề ưu đãi đầu tư
NP Law cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên sâu về ngành, nghề ưu đãi đầu tư tại Việt Nam. Chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp xác định ngành nghề thuộc diện ưu đãi, đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất và hoàn thiện các thủ tục pháp lý liên quan. Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, NP Law cam kết mang đến giải pháp tối ưu, giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa lợi ích từ chính sách ưu đãi đầu tư theo quy định pháp luật.
