Quảng cáo trong lĩnh vực y tế đóng vai trò quan trọng trong việc giới thiệu dịch vụ khám chữa bệnh, thuốc, trang thiết bị y tế đến với người dân. Tuy nhiên, do liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người, hoạt động quảng cáo trong lĩnh vực này bị pháp luật điều chỉnh rất chặt chẽ để đảm bảo tính chính xác, trung thực và khoa học. Bài viết dưới đây NPLaw sẽ làm rõ những nội dung pháp lý cơ bản liên quan đến quảng cáo trong lĩnh vực y tế.
Quảng cáo trong lĩnh vực y tế đóng vai trò quan trọng trong việc giới thiệu dịch vụ khám chữa bệnh, thuốc, trang thiết bị y tế đến với người dân. Tuy nhiên, do liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người, hoạt động quảng cáo trong lĩnh vực này bị pháp luật điều chỉnh rất chặt chẽ để đảm bảo tính chính xác, trung thực và khoa học. Bài viết dưới đây NPLaw sẽ làm rõ những nội dung pháp lý cơ bản liên quan đến quảng cáo trong lĩnh vực y tế.
I. Giới thiệu về quảng cáo trong lĩnh vực y tế trong giai đoạn hiện nay
1. Khái niệm về quảng cáo trong lĩnh vực y tế
Quảng cáo trong lĩnh vực y tế là hình thức truyền tải thông tin về sản phẩm, dịch vụ y tế đến với công chúng thông qua các phương tiện truyền thông nhằm giới thiệu, cung cấp hoặc thúc đẩy việc sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh, thuốc, trang thiết bị y tế, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm dùng trong y học…
2. Ví dụ về vấn đề liên quan đến quảng cáo trong lĩnh vực y tế thực tế
Trong thực tiễn, nhiều vi phạm đã xảy ra trong lĩnh vực quảng cáo y tế, gây hậu quả nghiêm trọng:
- Quảng cáo quá mức công dụng của thuốc: Một số đơn vị quảng cáo thuốc trị bách bệnh, làm sai lệch thông tin khoa học và gây hiểu nhầm cho người bệnh.
- Sử dụng hình ảnh bác sĩ, người nổi tiếng không đúng quy định: Nhiều cơ sở mạo danh bác sĩ, chuyên gia y tế hoặc thuê người nổi tiếng quảng cáo sản phẩm y tế để tăng uy tín, trong khi không được pháp luật cho phép.
- Tự ý quảng cáo khi chưa được cấp phép: Một số phòng khám tư nhân quảng cáo rầm rộ dịch vụ phá thai, chữa vô sinh, cắt bao quy đầu… nhưng không có giấy phép hoặc nội dung vượt phạm vi chuyên môn.
- Quảng cáo sản phẩm không rõ nguồn gốc trên mạng xã hội, livestream… gây nguy hại cho sức khỏe người tiêu dùng.
Những vi phạm này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn đe dọa nghiêm trọng đến an toàn y tế cộng đồng.
3. Tại sao cần thực hiện quảng cáo trong lĩnh vực y tế?
Mặc dù bị kiểm soát chặt chẽ, quảng cáo trong lĩnh vực y tế là cần thiết và được pháp luật cho phép nếu thực hiện đúng quy định. Các lý do bao gồm:
- Giúp người dân tiếp cận thông tin y tế chính thống, khoa học và minh bạch về sản phẩm, dịch vụ y tế phù hợp với nhu cầu sức khỏe.
- Tăng tính cạnh tranh lành mạnh giữa các cơ sở y tế, doanh nghiệp sản xuất thuốc và thiết bị y tế.
- Góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về chăm sóc sức khỏe, phòng bệnh và chữa bệnh đúng cách.
- Là phương tiện để các doanh nghiệp y tế quảng bá thương hiệu, dịch vụ, thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp y tế một cách bền vững.
III. Quy định pháp luật liên quan đến quảng cáo trong lĩnh vực y tế
1. Quy định cần lưu ý liên quan đến quảng cáo trong lĩnh vực y tế
Quảng cáo trong lĩnh vực y tế là hoạt động đặc thù, chịu sự điều chỉnh đồng thời của nhiều văn bản pháp luật, trong đó đáng chú ý gồm:
- Luật Quảng cáo 2012: Là văn bản nền tảng điều chỉnh hoạt động quảng cáo nói chung, bao gồm cả quảng cáo y tế.
- Luật Dược 2016, Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023: Quy định điều kiện quảng cáo thuốc, dịch vụ khám chữa bệnh, trang thiết bị y tế.
- Nghị định 98/2021/NĐ-CP, được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định số 07/2023/NĐ-CP, Nghị định số 96/2023/NĐ-CP, Nghị định số 85/2024/NĐ-CP: quy định về nội dung, yêu cầu khi quảng cáo thiết bị y tế.
- Thông tư 19/2021/TT-BYT, được sửa đổi bổ sung bởi Thông tư 10/2023/TT-BYT: Quy định các mẫu văn bản, báo cáo liên quan đến thiết bị y tế, đặc biệt là văn bản công khai nội dung và hình thức quảng cáo thiết bị y tế.
- Thông tư 09/2015/TT-BYT Quy định về xác nhận nội dung quảng cáo đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Y tế, được sửa đổi bổ sung bởi Thông tư 25/2018/TT-BYT.
2. Điều kiện để được áp dụng quảng cáo trong lĩnh vực y tế
Theo quy định tại Điều 11 Thông tư 09/2015/TT-BYT thì điều kiện xác nhận nội dung quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh như sau:
Phải đủ điều kiện quảng cáo quy định tại điểm e khoản 4 Điều 20 Luật Quảng cáo 2012: Quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh phải có giấy chứng nhận đủ tiêu chuẩn hành nghề do ngành y tế cấp theo quy định của pháp luật. cụ thể:
- Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh;
- Chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với người hành nghề mà pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh quy định bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề.
Nội dung quảng cáo phải theo đúng quy định tại Điều 9 Nghị định 181/2013/NĐ-CP:
- Tên, địa chỉ của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nơi được cấp phép hoạt động;
- Phạm vi hoạt động chuyên môn kỹ thuật chính ghi trong Giấy phép hoạt động hoặc Chứng chỉ hành nghề đã được cơ quan có thẩm quyền về y tế cấp phép
Có đủ hồ sơ theo quy định tại Điều 19 Thông tư 09/2015/TT-BYT. Cụ thể:
- Các giấy tờ quy định tại Điều 13 Thông tư này.
- Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh của cơ sở thực hiện dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh được quảng cáo do Bộ trưởng Bộ Y tế hoặc Giám đốc Sở Y tế cấp và danh mục kỹ thuật chuyên môn đã được Bộ trưởng Bộ Y tế hoặc Giám đốc Sở Y tế phê duyệt.
- Chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh của người thực hiện dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh được quảng cáo trong trường hợp pháp luật quy định phải có chứng chỉ hành nghề.
Đơn vị đề nghị xác nhận nội dung quảng cáo là đơn vị đứng tên trên giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh hoặc đơn vị có tư cách pháp nhân được đơn vị đứng tên trên giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh ủy quyền bằng văn bản.
3. Các biện pháp xử lý vi phạm liên quan quảng cáo trong lĩnh vực y tế
Nếu vi phạm quy định về quảng cáo y tế, tổ chức, cá nhân có thể bị xử lý hành chính, dân sự, hoặc thậm chí hình sự, tùy mức độ vi phạm:
Xử phạt vi phạm hành chính (theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP và Nghị định 38/2021/NĐ-CP):
- Phạt tiền từ 5 triệu đến 100 triệu đồng, tùy hành vi và hậu quả;
- Buộc tháo gỡ, cải chính công khai nội dung quảng cáo sai sự thật;
- Tước quyền sử dụng giấy phép quảng cáo, đình chỉ hoạt động quảng cáo có thời hạn.
Xử lý dân sự: Người tiêu dùng bị thiệt hại do quảng cáo sai sự thật có thể khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại, căn cứ theo Bộ luật Dân sự và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Xử lý hình sự (trong trường hợp đủ cấu thành tội phạm): Nếu quảng cáo sai sự thật gây hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng người bệnh, hành vi đó có thể bị truy cứu theo:
- Điều 194 – Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh;
- Điều 197 - Tội quảng cáo gian dối;
- Điều 288 – Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin trên mạng máy tính, mạng viễn thông;…
IV. Giải đáp các thắc mắc liên quan quảng cáo trong lĩnh vực y tế
1. Có cần phải được cấp phép trước khi thực hiện quảng cáo trong lĩnh vực y tế không?
Hiện nay việc quảng cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt chỉ được phép thực hiện sau khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận nội dung quảng cáo của cơ quan có thẩm quyền.
Và trong đó dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh cũng được xem là dịch vụ đặc biệt và cần thực hiện xác nhận nội dung quảng cáo theo quy định tại Điều 20 Thông tư 09/2015/TT-BYT.
2. Nếu một quảng cáo trong lĩnh vực y tế gây hiểu lầm cho người tiêu dùng, cơ sở cung cấp dịch vụ y tế sẽ bị xử lý ra sao?
Nếu một quảng cáo trong lĩnh vực y tế gây hiểu lầm cho người tiêu dùng, cơ sở vi phạm có thể bị:
- Phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc cao hơn, tùy hành vi cụ thể (căn cứ theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP hoặc Nghị định 38/2021/NĐ-CP);
- Buộc tháo gỡ, cải chính thông tin sai sự thật;
- Tước quyền sử dụng giấy phép quảng cáo, hoặc bị đình chỉ hoạt động có thời hạn nếu vi phạm nghiêm trọng;
- Trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng (như tổn hại sức khỏe người bệnh), có thể bị khởi kiện dân sự hoặc xử lý hình sự.
3. Bác sĩ và nhân viên y tế có quyền tham gia quảng cáo cho cơ sở y tế của mình không, và có điều kiện gì không?
Bác sĩ và nhân viên y tế có quyền tham gia quảng cáo cho cơ sở y tế của mình không, nhưng phải tuân thủ quy định chặt chẽ:
- Bác sĩ, nhân viên y tế không được trực tiếp giới thiệu, khẳng định công dụng thuốc, thiết bị y tế hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe, trừ khi được cơ quan có thẩm quyền cho phép theo quy định.
- Cấm dùng tên của thầy thuốc để giới thiệu thuốc. (Điểm c Khoản 6 Điều 3 Nghị định 181/2013/NĐ-CP).
- Được phép tham gia truyền thông cho cơ sở y tế nơi mình làm việc nếu nội dung mang tính giới thiệu dịch vụ chung, không sai sự thật, không gây hiểu lầm.
4. Để đảm bảo tuân thủ pháp luật, cơ sở y tế nên có những bước nào khi chuẩn bị quảng cáo?
Để đảm bảo tuân thủ pháp luật, cơ sở y tế khi chuẩn bị quảng cáo cần thực hiện các bước gồm:
- Kiểm tra điều kiện pháp lý của sản phẩm/dịch vụ dự kiến quảng cáo (có giấy phép lưu hành, giấy phép hành nghề, đủ điều kiện hoạt động…);
- Soạn thảo nội dung quảng cáo đúng quy định, không dùng từ ngữ cấm như "duy nhất", "tốt nhất", "hiệu quả 100%"…;
- Nộp hồ sơ xin xác nhận nội dung quảng cáo đến Sở Y tế hoặc Bộ Y tế (tuỳ loại hình);
- Chỉ được triển khai quảng cáo sau khi được cấp giấy xác nhận;
- Trong suốt quá trình quảng cáo, phải lưu trữ hồ sơ và chứng minh nguồn gốc nội dung quảng cáo khi được yêu cầu.
5. Các hình thức quảng cáo nào trong lĩnh vực y tế là hợp pháp và được phép thực hiện?
Các hình thức quảng cáo trong lĩnh vực y tế hợp pháp và được thực hiện như:
- Quảng cáo trên truyền hình, phát thanh, báo in, báo điện tử;
- Quảng cáo trên mạng xã hội, website chính thức của cơ sở y tế;
- Tờ rơi, pano, áp phích đặt tại nơi kinh doanh, hội chợ, triển lãm;
- Hội thảo, hội nghị chuyên môn (có giới hạn và cần giấy phép nếu có nội dung quảng cáo);
- Video quảng cáo trong thang máy, xe buýt, màn hình công cộng (nếu nội dung hợp pháp).
Theo đó, cần lưu ý các điều kiện khi áp dụng các hình thức quảng cáo trong lĩnh vực y tế, như:
- Quảng cáo thuốc được phép quảng cáo theo quy định của pháp luật về y tế; phải có giấy phép lưu hành tại Việt Nam đang còn hiệu lực và tờ hướng dẫn sử dụng do Bộ Y tế phê duyệt (điểm a Khoản 4 Điều 20 Luật Quảng cáo 2012, được sửa đổi năm 2018, 2024, 2025)
- Quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh phải có giấy chứng nhận đủ tiêu chuẩn hành nghề do ngành y tế cấp theo quy định của pháp luật (điểm e Khoản 4 Điều 20 Luật Quảng cáo 2012, được sửa đổi năm 2018, 2024, 2025)
- Điều kiện xác nhận nội dung quảng cáo thuốc theo Điều 5 Thông tư 09/2015/TT-BYT;
- Điều kiện xác nhận nội dung quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh theo Điều 11 Thông tư 09/2015/TT-BYT;
Các hình thức trên chỉ được thực hiện khi đã có giấy xác nhận nội dung quảng cáo và tuân thủ quy định pháp luật về quảng cáo y tế.
V. Có nên tìm luật sư tư vấn để được hỗ trợ hiệu quả trong tư vấn về quảng cáo trong lĩnh vực y tế không?
Việc tìm luật sư tư vấn là rất cần thiết trong hoạt động quảng cáo y tế vì:
- Luật sư giúp xác định đúng loại hình quảng cáo cần xin phép hay không;
- Hỗ trợ soạn hồ sơ, kiểm tra tính pháp lý của nội dung quảng cáo;
- Tránh rủi ro bị xử phạt do sử dụng từ ngữ cấm, hình ảnh trái luật hoặc quảng cáo vượt phạm vi;
- Cung cấp giải pháp xử lý tranh chấp phát sinh hoặc bị xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quảng cáo.
Quý Khách hàng còn nhu cầu tư vấn về quảng cáo trong lĩnh vực y tế, vui lòng liên hệ cho NPLaw để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.
